Purpurnøklar (Orchis purpurea) er ei plante i vårmarihandslekta Orchis i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho veks ikkje i Noreg.
Systematikk I Plants of the World Online og WFO – The World Flora Online reknar ein med desse underartane:
Orchis purpurea subsp. purpurea Orchis purpurea subsp. caucasica (Regel) B.Baumann, H.Baumann, R.Lorenz & Ruedi Peter: Kaukasus, Tyrkia
Utbreiing I Danmark finst arten (dansk namn stor gøgeurt) først og fremst på Møn og kring Lillebælt. Han er rekna som nær truga (NT).
Purpurnøklar (engelsk namn lady orchid) veks søraust i Storbritannia. I den britiske raudlista har arten frå 2025 endra status frå sterkt truga til nær truga (NT) på grunn av stabiliserte og somme nye bestandar, lokalt i England sårbar (VU).
I Benelux veks arten (nederlandsk namn purperorchis, fransk namn orchis pourpre) i Nederland berre i Limburg. I Belgia veks han spreidd og er svært sjeldan i Flandern, litt vanlegare i Vallonia. I den nederlandske raudlista er arten rekna som kritisk truga (CR, ernstig bedreigd). I Belgia er han rekna som sterkt truga i Flandern (EN, bedreigd), men er frå 2026 nedgradert frå sterkt truga til sårbar (VU, vulnérable) i Vallonia. I Luxembourg er han rekna som sårbar (VU).
I Tyskland er arten (tysk namn Purpur-Knabenkraut) rekna som nær truga (NT, Vorwarnliste). I Polen (polsk namn storczyk purpurowy) veks han mest i sør og blir rekna som sårbar (VU, narażony).
Hybridar I England er det påvist at purpurnøklar kan danne hybridar med vårmarihand (Orchis mascula × purpurea) og med Orchis anthropophora (Orchis anthropophora × purpurea, òg kalla Orchis ×macra), båe registrerte i Kent. Det har òg vore rapportert om hybridar med Orchis simia (Orchis purpurea × simia eller Orchis ×angusticruris) og johannesnøklar (Orchis militaris × purpurea eller Orchis ×hybrida). Den siste er truleg den vanlegaste hybriden i Benelux, men i Nederland berre i Limburg. Denne hybriden er òg registrert i Polen. I mange tilfelle kryssar han seg tilbake med opphavsartane.
Referansar
Bakgrunnsstoff
Kategori:Orkidear i Danmark Kategori:Orkidear i Storbritannia Kategori:Orkidear i Nederland Kategori:Orkidear i Belgia Kategori:Orkidear i Luxembourg Kategori:Orkidear i Tyskland Kategori:Orkidear i Polen Kategori:Vårmarihandslekta