ucho ()
, ,
rzeczownik, rodzaj nijaki (1.1) małżowina uszna (1.2) narząd słuchu; (1.3) uchwyt kosza, garnka, filiżanki lub siatki (1.4) dziurka w igle, przez którą przewleka się nić (1.5) klapki na czapce opuszczane dla zasłonięcia uszu (1.1) (1.6) o kimś, kto donosi (1.7) rzecz w kształcie ucha (1.1) lub (1.3)
(1.1-2, 1.6) (1.3-5)
(1.1) Na złość babci odmroziła sobie uszy. (1.3) Oberwało się ucho u kosza i wszystkie jabłka wysypały się na ulicę. (1.3) Odłamałam ucho filiżanki, ale udało mi się je z powrotem przykleić.
(1.1) wytargać za uszy • mówić / szeptać na ucho (1.2) ucho zewnętrzne / środkowe / wewnętrzne (1.4) ucho igielne (1.7) uszy sztramberskie
(1.3) uchwyt (1.6) kabel, konfident
uszko
(1.2) małżowina uszna
nausznik , uszatek , uchatka , zausznik , zausznica , uszanka , uchówka , uszatka , uszak , uchowiec uszko uszysko uszny, wewnątrzuszny, douszny, uszaty, uchaty, uszkowaty
cienki w uszach • czapka na uchu, a wesz na brzuchu • dupa z uszami • grać od ucha • gumowe ucho • jednym uchem chwytać / słuchać / wpuszczać • jednym uchem wchodzi, a drugim wychodzi • jeść, aż się uszy trzęsą • mieć długie uszy • mieć po uszy • mieć powyżej uszu • mieć swoje za uszami • mieć uszy jak Jezus sandały • mieć uszy jak nietoperz • na złość mamie odmrozić sobie uszy • nadstawiać ucha / uszu / uszy • natrzeć uszu • nawijać makaron na uszy • ośle uszy • ośle ucho • położyć / kłaść uszy po sobie / tulić uszy po sobie / stulić uszy • siedzieć po uszy • słoń nadepnął na ucho • słuchaj uchem, a nie brzuchem • spółdzielnia ucho • strzyc uchem • śmiać się od ucha do ucha • stanąć na uszach • ściany mają uszy • tkwić w długach po uszy • ucho od śledzia • uszy do góry przysłowia: dlatego dwie uszy, jeden język dano, iżby mniej mówiono, a więcej słuchano • nie wierz nigdy dziewucho, coć chłop szepce na ucho • pewniejsze oko jak ucho • póty dzban wodę nosi, póki się ucho nie urwie / nosił dzban wodę, aż się ucho urwało • póty wody w dzbanie, póki ucha stanie • śmiałby się człowiek dookoła głowy, żeby nie uszy • ucho nie oko ma wybierać żonę • słuchaj uchem, a nie brzuchem
, → 'narząd słuchu' < Edward Łuczyński, Jolanta Maćkiewicz, Językoznawstwo ogólne. Wybrane zagadnienia, wyd. II rozszerzone i uzupełnione, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2002, s. 119.
Liczba mnoga "uszy" to pozostałość liczby podwójnej, używanej dawniej do par obiektów, natomiast "ucha" kiedyś było właściwą liczbą mnogą stosowaną przy przynajmniej trzech obiektachWestfal S.: Rzecz o polszczyźnie, Londyn 1956. (1.6) zwykle w
afrykanerski: (1.2) oor ajmara: (1.1) jinchu; (1.2) jinchu alabama: (1.1) istimilhaalo; (1.2) istimilhaalo albański: (1.1) vesh; (1.2) vesh aleucki: (1.1) tutusiq, tutusi-x̂; (1.2) tutusiq, tutusi-x̂ amharski: (1.1) ጆሮ angielski: (1.1) ear; (1.2) ear; (1.3) handle arabski: (1.2) أذن (’úðun) , asamski: (1.1) কাণ; (1.2) কাণ azerski: (1.1) qulaq; (1.2) qulaq baskijski: (1.2) belarri bhodźpuri: (1.1) कान ; (1.2) कान białoruski: (1.1) ракавіна , вушная ракавіна ; (1.2) вуха birmański: (1.2) နား (na:) bułgarski: (1.2) ухо chiński standardowy: (1.1) 耳, pinyin: Ěr; (1.2) 耳, pinyin: Ěr chorwacki: (1.2) uho czeski: (1.2) ucho czirokeski: (1.2) ᎫᎴ (gule) dolnołużycki: (1.2) wucho duński: (1.2) øre ; (1.3) håndtag ; (1.4) hank , øre elfdalski: (1.1) ära ; (1.2) ära esperanto: (1.2) orelo fiński: (1.2) korva francuski: (1.2) oreille ; (1.3) anse ; (1.4) anse ; (1.5) chas , trou górnołużycki: (1.2) wucho grenlandzki: (1.1) siut; (1.2) siut guarani: (1.1) nambi; (1.2) nambi hawajski: (1.1) pepeiao; (1.2) pepeiao; (1.5) maka hebrajski: (1.2) אזן (ozen) hindi: (1.2) कान hiszpański: (1.1) oreja ; (1.2) oído ; (1.3) asa ; (1.4) asa ; (1.5) ojo ; (1.6) orejera inuktitut: (1.1) ᓯᐅᑎ (siuti); (1.2) ᓯᐅᑎ (siuti) irlandzki: (1.1) cluas ; (1.2) cluas ; (1.3) cluas islandzki: (1.2) eyra ; (1.3) eyra ; (1.4) eyra japoński: (1.2) 耳 (みみ, mimi) kaszubski: (1.2) ùchò kataloński: (1.1) orella ; (1.2) orella kazachski: (1.1) құлақ; (1.2) құлақ keczua: (1.1) ninri; (1.2) ninri khowarski: (1.1) کار; (1.2) کار klallam: (1.1) q̕ʷə́yən, q̕ʷəyʔáʔən; (1.2) q̕ʷə́yən, q̕ʷəyʔáʔən kornijski: (1.1) skovarn ; (1.2) skovarn ; (1.3) skovarn lakota: (1.1) núŋǧe; (1.2) núŋǧe litewski: (1.2) ausis ; (1.3) ausis ; (1.4) ausis łaciński: (1.1) auricula ; (1.2) auris ; (1.3) auris łatgalski: (1.1) auss ; (1.2) auss maithili: (1.1) कान; (1.2) कान maltański: (1.1) widna ; (1.2) widna manx: (1.1) cleaysh ; (1.2) cleaysh maoryski: (1.1) taringa; (1.2) taringa maya: (1.1) xikin; (1.2) xikin nahuatl klasyczny: (1.1) nacaztli niderlandzki: (1.2) oor niemiecki: (1.1) Ohr ; (1.2) Ohr ; (1.3) Henkel norweski (bokmål): (1.1) øre ; (1.2) øre ; (1.3) hank /, håndtak ; (1.4) nåløye nowogrecki: (1.2) αφτί , αυτί ; (1.3) χερούλι , λαβή ; (1.4) χερούλι , λαβή ; (1.5) μάτι nowopruski: (1.1) āuss ; (1.2) āuss orija: (1.2) କାନ ormiański: (1.1) ականջ (akanj); (1.2) ականջ (akanj) pali: (1.1) sota , kaṇṇa polski język migowy: pontyjski: (1.1) ωτί , ωτίν ; (1.2) ωτί , ωτίν rosyjski: (1.1) ухо ; (1.2) ухо ; (1.3) ручка ; (1.4) ушко ; (1.5) ухо ; (1.6) ухо rumuński: (1.2) ureche sanskryt: (1.1) कर्ण shona: (1.1) nzeve; (1.2) nzeve slovio: (1.2) usx (уш) słowacki: (1.1) ucho ; (1.3) ucho staroangielski: (1.1) ēare ; (1.2) ēare ; (1.4) ēage starogrecki: (1.1) οὖς; (1.2) οὖς staroirlandzki: (1.1) clúas ; (1.2) clúas staropruski: (1.1) *āusin / āusins ; (1.2) *āusin / āusins szkocki gaelicki: (1.1) cluas ; (1.2) cluas ; (1.3) cluas szwedzki: (1.2) öra tagalski: (1.1) tainga tahitański: (1.1) tariʻa; (1.2) tariʻa tatarski: (1.2) qolaq turecki: (1.2) kulak tybetański: (1.1) རྣ་བ; (1.2) རྣ་བ udmurcki: (1.2) пель ukraiński: (1.2) вухо ; (1.3) вухо , ручка ; (1.4) вухо , ручка wepski: (1.2) korv wilamowski: (1.1) ur , ür ; (1.2) ur , ür ; (1.5) jyr włoski: (1.2) orecchio wolof: (1.1) nopp; (1.2) nopp
ucho ()
rzeczownik, rodzaj nijaki (1.1) ucho
(1.1)
ušní
mít za ušima
ucho ()
przymiotnik (1.1) wysoki
ucho ()
rzeczownik, rodzaj nijaki (1.1) ucho (1.2) ucho (uchwyt)
uško ušný
mať tenké uši • sedieť si na ušiach • steny majú uši