Podział Biblii na rozdziały i wersety – oryginalne Biblie żydowskie i chrześcijańskie nie posiadały podziału na rozdziały i wersety; początkowo teksty te zapisywano w formie ciągłej, bez odstępów między wyrazami. Podziały te stanowią część paratekstu Biblii. Od początku XIII wieku większość kopii i wydań Biblii prezentuje wszystkie, poza najkrótszymi, księgi biblijne z podziałem na rozdziały, zwykle o długości około jednej strony. Od połowy XVI wieku redaktorzy dodatkowo podzielili każdy rozdział na wersety – z których każdy składa się z kilku krótkich linijek, jednego lub więcej zdań. Czasami jedno zdanie obejmuje więcej niż jeden werset, jak w przypadku Ef 2,8–9, a czasem w jednym wersecie znajduje się więcej niż jedno zdanie, jak w przypadku Rdz 1,2.

Żydowski podział tekstu hebrajskiego różni się w kilku miejscach od tego używanego przez chrześcijan. Na przykład tradycja żydowska traktuje przypisania (tytuły) wielu psalmów jako niezależne wersety lub jako części kolejnych wersetów, podczas gdy utrwalona praktyka chrześcijańska traktuje każde przypisanie psalmu jako niezależne i nienumerowane, co skutkuje o 116 wersetami więcej w wersjach żydowskich niż w tekstach chrześcijańskich. Niektóre podziały na rozdziały również występują w innych miejscach, np. wydania Tanachu mają 1 Krn 5,27–41, podczas gdy tłumaczenia chrześcijańskie mają 1 Krn 6,1–15Przypis do 1 Księgi Kronik 6:1 (ang.).

Historia

Rozdziały Wczesne rękopisy tekstów biblijnych nie zawierały podziału na rozdziały i wersety w numerowanej formie, znanej współczesnym czytelnikom. W starożytności teksty hebrajskie były dzielone na akapity (parasze), które identyfikowano za pomocą dwóch liter alfabetu hebrajskiego. Litera pe (פ) oznaczała akapit „otwarty”, który zaczynał się od nowej linii, podczas gdy samech (ס) oznaczała akapit „zamknięty”, który zaczynał się w tej samej linii po niewielkim odstępie. Najwcześniejsze znane świadectwa Księgi Izajasza ze Zwojów znad Morza Martwego stosowały podziały na parasze, które nieznacznie różnią się od podziałów masoreckichErnst Würthwein, (Grand Rapids: Eerdmans, 1998), przyp. 28..

Tanach był również dzielony na większe sekcje. W Izraelu Tora (jej pierwszych pięć ksiąg) została podzielona na 154 sekcje, aby można je było czytać na głos podczas cotygodniowych nabożeństw w cyklu trzyletnim. W Babilonii została podzielona na 53 lub 54 sekcje (Paraszat ha-Szawua), aby można ją było przeczytać w ciągu jednego roku. Nowy Testament został podzielony na sekcje tematyczne znane jako kephalaia („rozdziały, podziały”) do IV wiekuL. poj. κεφάλαιον, zob. hasło κεφάλαιος [w:] .. Euzebiusz z Cezarei podzielił Ewangelie na części, które zestawił w tabelach lub kanonach. Żaden z tych systemów nie odpowiada współczesnym podziałom na rozdziałyKurt i Barbara Aland, (Grand Rapids: Eerdmans and Leiden: E.J. Brill, 1989), s. 252 i n..

Podziały na rozdziały wraz z tytułami można znaleźć również w pochodzącym z IX wieku rękopisie z Tours (Paris Bibliothèque Nationale MS Lat. 3), tzw. Biblii Rorigo.

Kardynał i arcybiskup Stephen Langton oraz kardynał Hugo de Sancto Caro opracowali różne schematy systematycznego podziału Biblii na początku XIII wieku. System arcybiskupa Langtona (wprowadzony około 1206 roku) jest tym, na którym opierają się współczesne podziały na rozdziałyG.F. Moore, , s. 73–78.Bruce M. Metzger, (Oxford University Press, 1977), s. 347. Cytowane w: Roger Pearse, , 21 stycznia 2013..

Chociaż podział na rozdziały stał się niemal uniwersalny, czasami publikowano wydania Biblii bez niego. Takie wydania, które zamiast tego zazwyczaj wykorzystują kryteria tematyczne lub literackie do podziału ksiąg biblijnych, obejmują Johna Locke'a (1707)Londyn: Awnsham i John Churchill, 1707., Alexandra Campbella (1826)1826; repr. Nashville: Gospel Advocate Restoration Reprints, 2001., czternastotomowe Daniela Berkeleya Updike'a, Richarda Moultona (1907)Nowy Jork: Macmillan, 1907., Ernesta Sutherlanda Batesa (1936)Nowy Jork: Simon and Schuster, 1936., (2007) wydane przez International Bible Society (Biblica), pięciotomową Adama Lewisa Greene'a (2014) oraz (2016) od Crossway Books.

Wersety Od co najmniej 916 roku Tanach zawierał rozbudowany system wielu poziomów podziału na sekcje, akapity i frazy, które były wskazywane w masoreckiej wokalizacji i znakach kantylacji. Jednym z najczęstszych z nich był specjalny rodzaj interpunkcji, sof pasuk, symbol kropki lub końca zdania, przypominający dwukropek (:) w angielskiej i łacińskiej ortografii. Wraz z pojawieniem się prasy drukarskiej i tłumaczeniem Starego Testamentu na język angielski, dokonano wersyfikacji, które w przeważającej mierze odpowiadają istniejącym podziałom zdań w języku hebrajskim, z kilkoma odosobnionymi wyjątkami. Większość przypisuje to pracy rabina Izaaka Natana ben Kalonymusa dla pierwszej konkordancji Tanachu około 1440 roku.

Pierwszą osobą, która podzieliła rozdziały Nowego Testamentu na wersety, był włoski dominikanin i biblista Santes Pagnino (1470–1541), ale jego system nigdy nie został powszechnie przyjęty. Jego podziały na wersety w Nowym Testamencie były znacznie dłuższe niż te znane dzisiaj. Paryski drukarz Robert Estienne stworzył inną numerację w swoim wydaniu greckiego Nowego Testamentu z 1551 roku, która została również użyta w jego francuskim wydaniu Biblii z 1553 roku. System podziału Estienne'a został powszechnie przyjęty i to właśnie ten system można znaleźć w prawie wszystkich współczesnych Bibliach. Estienne opublikował Wulgatę w 1555 roku, która jest pierwszą Biblią zawierającą numery wersetów zintegrowane z tekstem. Wcześniej drukowano je na marginesach.

Pierwszym angielskim Nowym Testamentem, w którym zastosowano podział na wersety, było tłumaczenie Williama Whittinghama z 1557 roku (ok. 1524–1579). Pierwszą Biblią w języku angielskim, w której zastosowano zarówno rozdziały, jak i wersety, była Biblia Genewska (Geneva Bible) opublikowana wkrótce potem przez sir Rowlanda Hilla w 1560 roku. Te podziały na wersety szybko zyskały akceptację jako standardowy sposób oznaczania wersetów i od tego czasu są używane w prawie wszystkich angielskich Bibliach i zdecydowanej większości w innych językach.

Tradycja żydowska Tekst masorecki odnotowuje kilka różnych rodzajów podziałów w obrębie ksiąg biblijnych:

Pesukim Najważniejsze są wersety, czyli pesukim. Według tradycji talmudycznej, podział tekstu na wersety ma starożytne pochodzenieTalmud Babiloński, Nedarim 37b.. W masoreckich wersjach Biblii koniec wersetu, czyli sof pasuk, oznaczany jest małym znakiem w jego ostatnim słowie zwanym silluk (co oznacza "zatrzymanie"). Mniej formalnie zakończenia wersetów są zazwyczaj oznaczane również dwiema pionowymi kropkami po słowie z silluk.

Parasze Tekst masorecki zawiera również sekcje lub fragmenty nazywane parasze lub paraszijot. Koniec paraszy jest zazwyczaj oznaczany odstępem w wierszu ("zamknięta" sekcja) lub rozpoczęciem nowego wiersza ("otwarta" sekcja). Podział tekstu odzwierciedlony w paraszach jest zazwyczaj tematyczny. W przeciwieństwie do rozdziałów, parasze nie są numerowane, ale niektóre z nich mają specjalne tytuły.

We wczesnych rękopisach (najważniejsze w tyberiadzkich manuskryptach masoreckich, takich jak Kodeks z Aleppo), "otwarta" sekcja może być również reprezentowana przez pustą linię, a "zamknięta" sekcja przez nową linię, która jest lekko wcięta (poprzednia linia również może nie być pełna). Te ostatnie konwencje nie są już używane w zwojach Tory i drukowanych wydaniach Tanachu. W tym systemie jedyną zasadą odróżniającą sekcje "otwarte" i "zamknięte" jest to, że sekcje "otwarte" muszą zawsze zaczynać się na początku nowej linii, podczas gdy sekcje "zamknięte" nigdy nie zaczynają się na początku nowej linii.

Sedarim Innym podziałem ksiąg biblijnych występującym w Tekście Masoreckim jest podział na sedarim. W przypadku Tory podział ten odzwierciedla trzyletni cykl czytania, który był praktykowany przez Żydów w Ziemi Izraela.

Wersje chrześcijańskie Chrześcijanie również wprowadzili koncepcję z grubsza podobną do podziału na rozdziały, zwaną kephalaia (l. poj. kephalaion, dosłownie „nagłówek”).

Kardynałowi Hugo de Sancto Caro często przypisuje się zasługę pierwszego podziału łacińskiej Wulgaty na rozdziały w prawdziwym tego słowa znaczeniu, ale to układ jego współczesnego i zaprzyjaźnionego kardynała Stephena Langtona z 1205 r. stworzył podziały na rozdziały, które są używane dzisiaj. Następnie wprowadzono je do greckich rękopisów Nowego Testamentu w XVI wieku. Robert Estienne był pierwszym, który ponumerował wersety w każdym rozdziale. Jego numery wersetów weszły do wydań drukowanych w 1551 r. (Nowy Testament) i 1553 r. (Stary Testament).

W kilku współczesnych publikacjach Biblii wyeliminowano numerację rozdziałów i wersetów. Biblica opublikowała taką wersję w 2007 i 2011 roku. W 2014 r. wydawnictwo Crossway opublikowało ESV Reader’s Bible, a wydawnictwo Bibliotheca opublikowało zmodyfikowaną wersję ASV.

Uwagi

Przypisy

Linki zewnętrzne Tabela sortowalna zawierająca statystyki dotyczące rozdziałów, wersetów i liczby słów w każdej księdze biblijnej

Kategoria:Biblia