Maria Rozpłochowska, właściwie Maria Makarczykówna, primo voto Wasilewska, secundo voto Rozpłochowska (ur. 11 marca 1899 w Warszawie, zm. 1 marca 1986 w Poznaniu) – polska aktorka teatralna aktywna w latach 1920–1934Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017..
Życiorys Urodziła się w rodzinie inteligenckiej. Jej ojciec Michał Makarczyk był inżynierem-górnikiem, matka Zofia Augusta z Rodkiewiczów prowadziła pensję i amatorsko interesowała się teatrem. Maria była siostrą aktorki Janiny Makarczykówny. Jej bratem był szachista Kazimierz Makarczyk.
Wykształcenie aktorskie zdobyła w Warszawskiej Szkole Dramatycznej, którą ukończyła w 1920 rokuAlmanach sceny polskiej 1985/86, t. XXVII, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1993.. Dwukrotnie wychodziła za mąż: pierwszym mężem był aktor i reżyser Ryszard Wasilewski (ślub 2 lutego 1921 w Krakowie), drugim – przemysłowiec Władysław Rozpłochowski, prezes cukrowni w dobrach księcia Lubomirskiego w Chodorowie (ślub ok. 1934). Po tym ślubie zakończyła karierę sceniczną.
Kariera teatralna Sceniczny debiut zawodowy miał miejsce 19 sierpnia 1920 w Teatrze im. Słowackiego w Krakowie, gdzie zagrała Aktorkę w roli Wenus-Heleny w Nocy listopadowej Wyspiańskiego.
W kolejnych latach związana była z wieloma scenami w Polsce: 1920–1921 – Teatr im. Słowackiego, Kraków 1921–1923 – Teatr Polski, Poznań 1923–1924 – Teatr Bagatela, Kraków 1924–1925 – Teatr Miejski, Lublin 1925–1926 – Teatr Nowy im. Heleny Modrzejewskiej, Poznań 1926–1928 – Teatr na Pohulance, Wilno 1928–1929 – Teatr Pomorski, Toruń 1930–1931 – Teatr Pomorski, Toruń 1931–1932 oraz 1933–1934 – Teatr Polski, Poznań 1932–1933 – Teatr Miejski ZASP, Bydgoszcz
Styl gry Recenzenci zgodnie wskazywali na jej naturalną swobodę i temperament sceniczny w rolach komediowych, szczególnie w repertuarze lekkim, gdzie grała amanty i kokietki. W rolach dramatycznych jej możliwości ograniczał wysoki głos, który utrudniał budowanie napięcia. Role liryczne były uznawane za najmniej odpowiadające jej predyspozycjom.
Wybrane role Data premiery Tytuł Autor Postać Reżyseria Teatr 19 sierpnia 1920 Noc listopadowa Stanisław Wyspiański Wenus-Helena Józef Sosnowski Teatr im. Słowackiego, Kraków 19 sierpnia 1920 Orlę Edmond Rostand Księżniczka – Teatr im. Słowackiego, Kraków 31 października 1921 Dziady Adam Mickiewicz Dziewica-Pasterka Ryszard Wasilewski Teatr Wielki, Poznań 18 listopada 1921 Dzieje salonu Kazimierz Wroczyński Marylka Roman Żelazowski Teatr Polski, Poznań 14 stycznia 1922 Polowanie na mężczyznę Maurice Donnay Alicja Ryszard Wasilewski Teatr Polski, Poznań 26 maja 1926 Kontroler wagonów sypialnych Alexandre Bisson Aniela Kazimierz Korecki Teatr Nowy, Poznań 7 października 1927 Królowa Biarritz Hennequin, Coolus Elenita Franciszek Rychłowski Teatr Polski, Wilno 4 listopada 1927 Fura słomy Zygmunt Kawecki Pani Wiga Toboli Karol Wyrwicz-Wichrowski Teatr Polski, Wilno 18 listopada 1927 Kwiat pomarańczowy Birabeau, Dolley Magdalena Franciszek Rychłowski Teatr Polski, Wilno 3 lutego 1928 Pierwszy sygnał Maurice Hennequin Lulu Prisme Wacław Malinowski Teatr Polski, Wilno 24 marca 1931 Golgota Bolesław Rosłan Samarytanka Józef Cornobis Teatr Pomorski, Toruń 21 października 1931 Lazurowe wybrzeże Birabeau, Dolley Helena Duval Aleksander Zelwerowicz Teatr Polski, Poznań
Przypisy
Bibliografia Słownik biograficzny teatru polskiego 1910–2000, t. III, Instytut Sztuki PAN, Warszawa 2017. Almanach sceny polskiej 1985/86, t. XXVII, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1993. [Maria Makarczykówna jako Księżniczka i Tadeusz Białkowski jako Franciszek Reichstadzki w spektaklu „Orlę” Edmunda Rostanda], fot. Zakład Fotograficzny „Kuczyński", Kraków 1920–1921, Biblioteka Narodowa / Polona, sygn. F.113760/I, domena publiczna.
Kategoria:Polskie aktorki teatralne Kategoria:Urodzeni w 1899 Kategoria:Zmarli w 1986 Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Ludzie związani z Poznaniem