Bunt w więzieniu w Leopoldovie, zwany też powstaniem w Leopoldovie – największy bunt więzienny w byłej Czechosłowacji, który wybuchł w marcu 1990 roku.
Bezpośrednią przyczyną była amnestia ogłoszona przez prezydenta Václava Havla, która nie objęła wszystkich więźniów. Do stłumienia zamieszek wysłano również wojsko, a sprawność rozwiązania sytuacji kryzysowej przez władze czechosłowackie wzbudziła podziw zagranicznych ekspertów. Niemniej jednak niektórzy dziennikarze i politycy określili sposób stłumienia buntu jako brutalny, a naczelnik więzienia został zdymisjonowany.
Wydarzenia 15 marca 1990 roku 217 więźniów osadzonych w Leopoldovie rozpoczęło strajk głodowy i wyrzuciło strażników z pomieszczeń mieszkalnych. Wkrótce liczba uczestników zamieszek wzrosła, a więzienie zostało opanowane przez buntowników. Przywódca buntu, Tibor Polgári, ogłosił się nowym naczelnikiem więzienia. 150 więźniów, którzy odmówili udziału w zamieszkach, zostało zatrzymanych przez pozostałych jako zakładnicy. Rozpoczęły się grabieże i dewastacja więzienia. Siły bezpieczeństwa czekały na rozkazy.
Dopiero 28 marca podjęto decyzję o siłowym rozwiązaniu kryzysu. Zadanie to powierzono wiceministrowi spraw wewnętrznych Republiki Słowackiej, płk. Andrejowi Sámelowi. Początkowo próbował on negocjować z więźniami, jednak ostatecznie 28 marca 1990 roku doszło do interwencji, która zakończyła się dwuipółgodzinną walką o więzienie. Podczas szturmu użyto 6 transporterów opancerzonych. Więźniowie używali własnoręcznie wykonanych koktajli Mołotowa, metalowych prętów z kolcami, sztyletów, maczet, kastetów lub po prostu żyletek do golenia. Atakujący funkcjonariusze zostali zmuszeni do walki wręcz. Po 2,5 godziny walki więzienie zostało zajęte przez siły bezpieczeństwa. Straty wyniosły prawie 30 milionów koron, a 5 z 11 budynków zespołu więziennego zostało zniszczonych.
Następstwa Sąd w Bratysławie osądził 73 uczestników buntu, z których 61 skazano, 5 uniewinniono, a 6 wykluczono z ogólnego procesu. Łączna długość wyroków dla buntowników osiągnęła 345 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności. Najwyższy wyrok wyniósł 14,5 roku więzienia, najniższy 18 miesięcy.
23 listopada 1991 roku z Leopoldova uciekło siedmiu więźniów. Jednym z nich był przywódca powstania z ubiegłego roku, Polgári. Podczas ucieczki zginęło czterech strażników (trzech z nich zabił sam Polgári). Wszyscy uciekinierzy zostali złapani w trakcie ucieczki. Polgári został ostatecznie skazany na dożywocie i uważany jest za legendę wśród słowackich więźniów. W 2017 roku, po odbyciu 25 lat kary, Polgári złożył wniosek o przedterminowe zwolnienie z więzienia, jednakże w styczniu 2018 sąd okręgowy w Trenczynie odrzucił go.
W kulturze W 2019 roku ukazał się film w koprodukcji czesko-słowackiej pt. Amnestie inspirowany wydarzeniami z 1990 roku.
Przypisy
Kategoria:Bunty więzienne Kategoria:1990 w Czechosłowacji Kategoria:Powiat Hlohovec