Tadeusz Socha ps. „Brzoza”, „Karol” (ur. 16 października 1916 w Rudniku nad Sanem, zm. 10 stycznia 1945) – oficer Wojska Polskiego II RP i Armii Krajowej, dowódca Kedywu AK Obwodu Nisko-Stalowa Wola, szef wywiadu obwodu, komendant placówki AK „158” w Rudniku nad Sanem.

Życiorys Urodził się w Rudniku nad Sanem jako syn Marcina Sochy i Marii z domu Szarków. Miał braci Zbigniewa ps. „Szczur” i Skarbimira ps. „Jaskółka” (żołnierzy AK) oraz siostrę Ludomiłę. Ukończył Gimnazjum im. Marcinkowskiego w Poznaniu oraz Poznańską Wyższą Szkołę Budownictwa. W 1938 roku ukończył Dywizyjny Kurs Podchorążych Rezerwy przy 57 Pułku Piechoty w Poznaniu.

II wojna światowa i konspiracja Po wybuchu wojny we wrześniu 1939 nie został zmobilizowany i od pierwszych dni rozpoczął działalność konspiracyjną. W październiku 1939 zorganizował nasłuch radiowy i kolportaż wiadomości, a następnie wyprawy po broń pozostawioną przez Wojsko Polskie. W styczniu 1940 zaprzysiężony w Związku Walki Zbrojnej do placówki „Regina” w Rudniku, pełnił funkcję oficera szkoleniowego na kursie podchorążych. Dowodził Związkiem Odwetu w obwodzie. Po przekształceniu ZWZ w Armię Krajową w 1942 został komendantem placówki AK krypt. „158” w Rudniku oraz szefem wywiadu Obwodu Nisko-Stalowa Wola. 11 listopada 1943 awansowany na podporucznika. W maju 1944, po dekonspiracji bazy Kedywu w Rozwadowie, komenda obwodu przeniesiona została do Rudnika, a Tadeusz Socha został mianowany dowódcą Kedywu obwodu. Zorganizował i dowodził ok. 40 akcjami zbrojnymi przeciwko Niemcom, m.in. rozbrojeniem posterunku Policji Granatowej w Bielinach i likwidacją konfidentów Gestapo. Brał udział w napadzie na niemiecki skład broni w Rudniku.

Akcja „Burza” W lipcu 1944 opracował w ramach akcji „Burza” i dowodził planem wyzwolenia Rudnika nad Sanem. 26 lipca 1944 grupy AK pod jego dowództwem symulowały atak Armii Czerwonej, co wywołało panikę wśród Niemców i ich ewakuację. Następnie pluton Sochy opanował miasto przy minimalnym oporze. Akcja uznawana jest za jeden z większych sukcesów AK w tym rejonie.

Aresztowanie Po wkroczeniu Sowietów aresztowany 28 października 1944 przez UB w Nisku. Przetrzymywany w areszcie na rynku w Rudniku, był przesłuchiwany przez Stanisława Supriuniukowa, a następnie przekazany NKWD, które uwięziło go w obozie w Byszówce k. Klimontowa. Skazany przez Trybunał Wojenny Armii Czerwonej na 8 lat więzienia za „wrogi stosunek do ZSRR”. 10 stycznia 1945 zamordowany przez NKWD i pochowany w nieznanym miejscu.

Odznaczenia 7 maja 1991 Tadeusz Socha za bohaterską służbę w Armii Krajowej został pośmiertnie odznaczony:

Orderem Virtuti Militari V klasy, Krzyżem Walecznych, Krzyżem Armii Krajowej, Medalem Wojska.

Upamiętnienie

18 grudnia 1992 na cześć ppor. Tadeusza Sochy w Stalowej Woli została nazwana jego imieniem ulica na osiedlu Piaski. Na grobie Marcina Sochy, ojca Tadeusza, znajduje się symboliczna tablica Tadeusza Sochy – oficera AK.

Przypisy

Kategoria:Oficerowie II Rzeczypospolitej Kategoria:Oficerowie Armii Krajowej Kategoria:Komendanci Placówek AK Kategoria:Członkowie Związku Odwetu Kategoria:Uczestnicy II wojny światowej Kategoria:Uczestnicy akcji „Burza” Kategoria:Ofiary represji komunistycznych w Polsce 1939–1989 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Armii Krajowej Kategoria:Odznaczeni Medalem Wojska Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Zmarli w 1945 Kategoria:Ofiary zabójstw w Polsce Ludowej