Marian Palej (ur. 12 kwietnia 1923 w Borysławiu, zm. 21 sierpnia 2001) – polski naukowiec, nauczyciel akademicki, specjalizujący się w geometrii wykreślnej.

Życiorys Urodził się w rodzinie Józefa i Marii z Malczewskich. W 1940 r. ukończył z wyróżnieniem Państwowe Gimnazjum im. Władysława Jagiełły w Drohobyczu i zdał maturę. We wrześniu 1940 r. rozpoczął studia na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwowskiej, które w 1941 r. przerwał atak Niemiec na ZSRR. W latach 1941–1945 pracował w Karpathen Oel.

We wrześniu 1945 r. w wyniku repatriacji przybył do Krotoszyna, następnie dotarł do Gliwic, gdzie kontynuował studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Śląskiej, które ukończył w 1950 r. uzyskując stopień akademicki inżyniera-mechanika. Na Wydziale Budownictwa Przemysłowego i Ogólnego Politechniki Śląskiej, w kwietniu 1961 r. uzyskał stopień naukowy doktora nauk technicznych na podstawie pracy pt. Rzuty równoległe na dwie wzajemnie prostopadłe rzutnie – analiza błędnego utożsamiania rzutów równoległych na dwie wzajemnie prostopadłe rzutnie z rzutami Monge’a (promotor: prof. nadzw. mgr Adam Zawadzki). W okresie wrzesień-listopad 1963 r. odbył staż naukowy w wyższych uczelniach technicznych i pedagogicznych Moskwy i Leningradu celem zapoznania się z metodyką i osiągnięciami pracy naukowej i dydaktycznej Katedr Geometrii Wykreślnej. W 1965 r. habilitował się na Wydziale Budownictwa Przemysłowego i Ogólnego Politechniki Śląskiej przedstawiając pracę pt. Związki akolineacji środkowej i po zdaniu kolokwium uzyskał stopień naukowy docenta. W 1975 r. otrzymał tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego nauk technicznych.

Po studiach rozpoczął pracę na macierzystej Uczelni w Katedrze Geometrii Wykreślnej. Równocześnie ze studiami i pracą na Uczelni, w latach 1948–1955 pracował zawodowo w Centralnym Zarządzie Przemysłu Organicznego, a w latach 1955–1961 pracował naukowo w Instytucie Metalurgii Żelaza. W czerwcu 1969 r. objął kierownictwo Katedry Geometrii Wykreślnej. W latach 1979–1981 był zastępcą dyrektora Instytutu MatematykiSylwetka Profesora Mariana Paleja [dostęp 2026-06-15].. W latach 1981–1982 pełnił funkcję prorektora ds. nauki Politechniki Śląskiej. W 1982 r. otrzymał stanowisko dyrektora Instytutu Geometrii Politechniki Śląskiej. Decyzją Ministra Edukacji Narodowej, z dniem 1 lipca 1991 r. został powołany na stanowisko profesora zwyczajnego w Politechnice Śląskiej.

W 1995 r. założył Polskie Towarzystwo Geometrii i Grafiki Inżynierskiej, został jego prezesem (1995–2001) oraz redaktorem naczelnym „Biuletynu PTGiGI”. Był także redaktorem naczelnym Zeszytów Naukowych Politechniki Śląskiej „Geometria i Grafika Inżynierska”.

Autor lub współautor ponad 70 publikacji, podręcznika geometrii wykreślnej oraz współautor monografii poświęconej zastosowaniom geometrii wykreślnej do praktyki inżynierskiej. Był promotorem 6 prac doktorskich, recenzentem 20 prac doktorskich i 3 habilitacyjnych, a także 2 recenzji wniosków o nadanie tytułu doktora honorowego (prof. zw. Franciszek Otto, prof. nadzw. Wiktor Jankowski) i 4 opinii wniosków o nadanie tytułu naukowego profesora zwyczajnego i nadzwyczajnego (prof. Zbigniew Pałasiński, doc. Roman Matla, doc. Stanisław Polański, doc. Bogusław Grochowski).

Działał społecznie, m.in. w latach 1970–1972 był przewodniczącym Rady Nadzorczej Pracowniczej Spółdzielni Mieszkaniowej przy Politechnice Śląskiej im. Wincentego Pstrowskiego w Gliwicach.

Pochowany na cmentarzu Centralnym w Gliwicach (sektor B3-C-12).

Publikacje

Związki akolineacji środkowej. Zeszyty Naukowe Pol. Śl. s. Matematyka-Fizyka Nr 7, 1965. Uogólnienie rzutu stereograficznego. Zeszyty Naukowe Pol. Śl. s. Matematyka-Fizyka Nr 10, 1966. Dowód nieobrotności powierzchni utworzonej przez wiązkę prostych jednorzutnych. Zeszyty Naukowe Pol. Śl. s. Matematyka-Fizyka Nr 10, 1966.

Nagrody i wyróżnienia

Odznaka 25-lecia Politechniki Śląskiej (1970) Złota Odznaka „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” (1971) Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki zespołowa III stopnia za osiągnięcia w działalności dydaktyczno-wychowawczej (1979)

Przypisy

Kategoria:Absolwenci Politechniki Śląskiej Kategoria:Ludzie urodzeni w Borysławiu Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Śląskiej Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach Kategoria:Prorektorzy Politechniki Śląskiej Kategoria:Urodzeni w 1923 Kategoria:Zmarli w 2001