Henry Edwards, znany też jako Harry Edwards (ur. 27 sierpnia 1827 w Ross-on-Wye, zm. 9 czerwca 1891 w Nowym Jorku) – angielski aktor teatralny, pisarz i entomolog, znany z kariery scenicznej w Australii, San Francisco i Nowym Jorku oraz z badań nad motylami i ćmami. W Australii występował zawodowo w repertuarze szekspirowskim i komediowym, a jednocześnie gromadził okazy owadów, które stały się częścią zalążka zbiorów . Po przeprowadzce do Stanów Zjednoczonych był jednym z założycieli , a urządzony na jego cześć pożegnalny piknik dał początek letnim spotkaniom klubu w . W Nowym Jorku redagował czasopismo entomologiczne „Papilio”, a jego obszerną kolekcję owadów po śmierci nabyto dla American Museum of Natural History. Opisane przez niego taksony oznacza się skrótem „Hy. Edw.”.
Młodość i Australia Henry Edwards urodził się 27 sierpnia 1827 roku w Brook House w Ross-on-Wye jako syn Hannah i Thomasa Edwardsów. Według zapisów parafialnych został ochrzczony 14 września 1827 roku. Zainteresowanie owadami przejął od starszego brata Williama i rozwijał je pod wpływem , choć rodzina początkowo widziała dla niego raczej karierę prawniczą. Po krótkim okresie pracy w londyńskim kantorze i występach amatorskich wyruszył w 1853 roku do Australii, gdzie jego brat mieszkał w Merrivale pod Melbourne. W podróży statkiem „Ganges” notował obserwacje przyrodnicze, m.in. pierwsze spotkania z albatrosami.
W Melbourne Edwards szybko połączył życie teatralne z terenową pracą przyrodniczą. W ciągu dwóch lat zebrał 1676 gatunków owadów, około 200 spreparowanych ptaków i podobną liczbę okazów botanicznych. Kolekcję tę, wraz ze zbiorem Williama Kershawa, kupił , aby utworzyć podstawę nowego muzeum w Wiktorii. Na scenie australijskiej występował m.in. z trupą . W listopadzie 1859 roku grał Petruchia w Poskromieniu złośnicy w w Melbourne, partnerując , która grała Katarzynę. Po odejściu Brooke’a od zarządzania zespołem Edwards współprowadził trupę z , a w 1860 roku wystąpił m.in. w australijskiej inscenizacji Komedii omyłek.
Jako naturalista korzystał z pomocy i szukał okazów podczas podróży scenicznych po Australii i poza nią. W Sydney odbył także dwa loty balonem na prośbę , pierwszy z nich omal nie zakończył się poważnym wypadkiem. W poszukiwaniu owadów i ról scenicznych podróżował również do Nowej Zelandii, Peru, Panamy i Meksyku.
San Francisco W drugiej połowie lat 60. XIX wieku (według różnych źródeł w 1865, 1867 lub 1868 roku) Edwards osiadł w San Francisco. W spisie ludności z 1870 roku figurował jako urodzony za granicą komik teatralny, mieszkający z kobietą zapisaną jako Mariana i z chińskim służącym Heng Gim. Mariana była najprawdopodobniej żoną Edwardsa, Marianne Elizabeth Woolcott Bray. Kobietę tę w 1851 roku poślubił jako swoją pierwszą żonę Gustavus Vaughan Brooke i wyjechał z nią do Australii. W lutym 1863 roku Brooke ożenił się ponownie, biorąc za drugą żonę aktorkę Avonię Jones (1839–1867). Brooke zginął w katastrofie morskiej w 1866 roku, a jego wdowa zmarła rok później w Nowym Jorku. Późniejsze relacje wspominały, że Edwards poślubił wdowę po Brooke’u, nie podając jednak jej imienia.
mały|Rycina z podpisem Edwardsa mały|Zespół California Theatre w 1878 roku (Edwards w środkowym rzędzie) W latach 1868–1869 Edwards dzierżawił i prowadził Metropolitan Theater. Był też jednym z członków zespołu , otwartego w styczniu 1869 roku. W maju 1872 roku wystąpił tam jako wygnany książę senior w Jak wam się podoba, z jako Orlandem. Walter M. Leman wspominał później, że inscenizacja ta należała do najlepszych, jakie widział.
Edwards należał do założycieli Bohemian Club, był jego pierwszym wiceprezesem i dwukrotnie pełnił funkcję prezesa w latach 1873–1875. Organizował w klubie obchody szekspirowskie w kwietniu 1873 i 1877 roku, kwietniowe spotkanie pod hasłem „A Bowl of Punch” w 1875 roku oraz bożonarodzeniowe zgromadzenie w grudniu 1877 roku, określane hasłem „The Feast of Reason and Flow of Soul”. Pożegnalny nocny piknik urządzony mu 29 czerwca 1878 roku w lasach koło Taylorville został przez opisany jako zalążek późniejszych letnich zgromadzeń Bohemian Grove.
Praca entomologiczna na zachodnim wybrzeżu mały|Rycina z tygodnika „The Theatre” (1886) W San Francisco Edwards kontynuował badania owadów w California Academy of Sciences pod kierunkiem , kuratora zbiorów lepidopterologicznych. Do akademii został wybrany w 1867 roku. W 1874 roku był jednym z jej powierników (trustees), w latach 1875–1877 pełnił funkcję pierwszego wiceprezesa, a 2 stycznia 1877 roku został członkiem dożywotnim.
Edwards utrzymywał kontakty z przyrodnikami i kolekcjonerami zachodniego wybrzeża. W czerwcu 1871 roku odwiedził Johna Muira w Yosemite Valley, mając list polecający od Jeanne Carr. Muir przesyłał mu później okazy z Sierra Nevada. Edwards publikował prace z cyklu , opisywał nowe taksony, a w 1881 roku, już w Nowym Jorku, nazwał na cześć Muira ćmę i motyla Thecla muiri. Cyklu tego akademia nie doprowadziła do końca: numerów od 23 do 30, przygotowanych w latach 1877–1878, nie wydrukowano w „Proceedings of the California Academy of Sciences”, ponieważ akademii brakowało wówczas funduszy, i rozeszły się one wyłącznie jako nadbitki autorskie. W 1880 roku Edwards zebrał wszystkie trzydzieści numerów w jednym tomie wydanym w Nowym Jorku, do którego sam przygotował kartę tytułową i indeks. Nakład był niewielki, a trzy tablice zawierało tylko około dziesięciu egzemplarzy. Przyjaźnił się również z George’em Robertem Crotchem, a po jego śmierci w 1874 roku opublikował w „Proceedings of the California Academy of Sciences” tekst wspomnieniowy. Późniejsze badania Johna V. Calhouna nad okazami zbieranymi przez Crotcha w 1873 roku porządkowały m.in. relacje między wyprawami Crotcha i niezależnymi podróżami Edwardsa do Kolumbii Brytyjskiej.
Boston i Nowy Jork mały|Edwards w okresie nowojorskim Po wyjeździe z San Francisco Edwards występował w przy Washington Street, gdzie pod koniec 1878 roku zastąpił innego aktora w roli Schelma w widowisku . Po czterotygodniowej serii pojawiał się w kolejnych przedstawieniach teatru w sezonie 1879–1880. W spisie z 1880 roku podał, że jest urodzonym w Anglii aktorem, mieszkającym w Bostonie z żoną Marian i służącym Gim Hing.
W Nowym Jorku Edwards związał się z Brooklyn Entomological Society, którego był członkiem dożywotnim, i z New York Entomological Club. W 1881 roku współtworzył i redagował czasopismo „Papilio”, nazwane od z rodziny paziowatych. Funkcję redaktora pełnił do stycznia 1884 roku, gdy przekazał ją Eugene’owi Murray-Aaronowi z Filadelfii. Pożegnanie z prenumeratorami ogłosił w ostatnim numerze rocznika 1883. Poza pracami taksonomicznymi zamieszczał w „Papilio” krótkie noty i wspomnienia pośmiertne, m.in. po Charlesie Darwinie w 1882 roku i po entomologu Johnie Lawrensie LeConte w 1883. „Papilio” ukazywało się do 1884 roku, po czym połączono je z biuletynem Brooklyn Entomological Society w nowe czasopismo „Entomologica Americana”.
Na nowojorskiej scenie zadebiutował 16 września 1879 roku w Union Square Theatre, a na afiszach pojawił się po raz pierwszy 7 listopada 1879 roku. Na stałe związał się z tym teatrem w grudniu 1880 roku. Lewis Hardee określał jego zespół jako „finest theatre company in America”. Grał role takie jak Książę Malleotti w , Max Harkaway w , Baron Stein w i Master Walter w . Wallack zaprosił go również do , a Edwards zaangażował się w organizację , powołanego dla wspierania potrzebujących aktorów i wdów po nich. Po pierwszym roku działalności został na rok sekretarzem funduszu.
4 stycznia 1882 roku zagrał Sir Olivera Surface’a w , przedstawieniu otwierającym nowy gmach Wallack’s Theatre (od 1888 roku Palmer’s Theatre), u boku m.in. , i . W 1883 roku zebrał eseje, opowieści podróżne i wspomnienia w liczącej 157 stron książce , dedykowanej Bohemian Club. Złożyły się na nią m.in. relacja z trzech tygodni w Mazatlánie, szkic o Szekspirze, mowa wygłoszona przy przenosinach Bohemian Club do nowej siedziby w grudniu 1876 roku oraz opis dwóch lotów balonem. Znalazły się w niej także wspomnienia pośmiertne o Louisie Agassizu i o aktorze . Recenzja z „New York Tribune”, przedrukowana w „Literary News”, podkreślała rzadkie połączenie kompetencji naukowych i aktorskich w jednej osobie.
W 1886 roku tygodnik „The Theatre” opublikował wywiad z „Harrym” Edwardsem, opisując go jako człowieka lubianego i towarzyskiego, mieszkającego z żoną i służącym Charlie, który służył rodzinie od 17 lat. Dziennikarka zwracała uwagę na mieszkanie wypełnione zbiorami przyrodniczymi, dywanami, porcelaną, meblami, fotografiami i obrazami innych aktorów. Opisała także listy od m.in. Williama Makepeace’a Thackeraya, Charlesa Dickensa, Anthony’ego Trollope’a, Charlesa Darwina i Louisa Agassiza. Edwards mówił, że jedno piętro domu zajmuje kolekcja entomologiczna ubezpieczona na 17 000 dolarów.
Ostatnie lata Dwa lata po ukończeniu przez Alfreda Tennysona cyklu Idylls of the King Edwards i George Parsons Lathrop przystosowali opowieść o Elaine z Astolat i Lancelocie do sceny jako czteroaktową sztukę . Pierwsze publiczne czytanie odbyło się w 28 kwietnia 1887 roku, a Edwards wystąpił jako ojciec Elaine, Lord Astolat. W grudniu tego samego roku sztuka została wystawiona przez zespół A.M. Palmera i odniosła powodzenie sceniczne oraz finansowe.
W 1888 roku zespół Wallack’s Theatre zapowiedział serię ostatnich wznowień dawnych komedii, po której kompania miała zostać rozwiązana. Edwards pełnił funkcję kierownika sceny i powrócił do ról, m.in. Maxa Harkawaya w oraz Pułkownika Rocketta w . W tej samej nostalgicznej serii ponownie zagrał Sir Olivera w , a recenzje określały go jako jednego z najlepszych odtwórców tej roli na amerykańskiej scenie.
21 maja 1888 roku w Metropolitan Opera House odbyło się przedstawienie Hamleta na cześć i dla zebrania środków na jego leczenie. Obsada obejmowała m.in. Edwardsa jako kapłana, jako Hamleta, jako ducha, jako króla, Rose Coghlan jako królową graczy i Helenę Modrzejewską jako Ofelię. Zebrano ponad 10 000 dolarów. Wraz z m.in. żoną Wallacka pomagał później Laurence’owi Huttonowi w zestawieniu wykazu ról aktora, dołączonego do jego pośmiertnie wydanych wspomnień (1889).
Rok później Edwards opublikował katalog Bibliographic Catalogue of the Described Transformations of North American Lepidoptera. Po przyjęciu propozycji kontraktowej wrócił jeszcze do Australii jako kierownik sceny zespołu teatralnego w Melbourne, ale doświadczenie było rozczarowujące, a pogarszające się zdrowie utrudniło mu powrót do regularnej gry po ponownym przyjeździe do Nowego Jorku. W marcu 1891 roku wystąpił jako Holofernes w Straconych zachodach miłości w Daly’s Theatre, lecz duszności sprawiły, że rolę przejął młody . Edwards i żona próbowali odpoczynku w Arkville w Catskill Mountains, jednak lekarz rozpoznał zaawansowaną chorobę Brighta, historyczne określenie choroby nerek, z powikłaniami przewlekłego zapalenia płuc. Edwards zmarł w domu przy 185 East 116th Street 9 czerwca 1891 roku, kilka godzin po powrocie do miasta.
Dziedzictwo naukowe