Stanisław Jerzy Miecznikowski (ur. 14 września 1887 w Warszawie, zm. 30 stycznia 1951 w Gdyni) – polski architekt, działacz niepodległościowy i żołnierz. Autor koncepcji przebudowy gmachu Senatu II RP. Uznawany za jednego z ważniejszych wileńskich architektów okresu międzywojennego.
Życiorys Urodził się 14 września 1887 roku w Warszawie w rodzinie Stefana i jego żony Józefy z domu Iwanow. W 1905 roku ukończył gimnazjum realne w Mitawie, po czym podjął studia na Politechnice Lwowskiej, a następnie od 1906 roku na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie w klasie malarstwa Leona Wyczółkowskiego. Od 1907 do 1910 roku studiował dalej na Szkole Sztuk Pięknych w Warszawie, zaś od 1910 roku na Wydziale Architektury Politechniki w Rydze,, gdzie uzyskał dyplom architekta-inżyniera.
W czasie studiów i po nich działał w licznych organizacjach młodzieżowych walczących o niepodległość Polski: lwowskiej grupie „Odrodzenie” (zbliżonej do środowiska Stanisława Downarowicza), ryskich polskich organizacji młodzieżowych i współpracującego ze Związkiem Walki Czynnej Stowarzyszenia „Ogniwo”, którego był wiceprezesem (funkcję prezesa pełnił zaś Marian Zyndram-Kościałkowski). W 1917 roku zaangażował się w działalność Związku Wojskowych Polaków na Dalekim Wschodzie i uczestniczył w zjazdach tej formacji w 1917 roku – w Harbinie (jako delegat okręgu władywostockiego) i we Władywostoku.
W latach 1915–1918 pracował jako inżynier na Dalekim Wschodzie, m.in. w okolicach Władywostoku. W 1919 roku służył w szeregach 5 Dywizji Syberyjskiej WP. Do Polski powrócił wraz z resztą żołnierzy dywizji w 1920 roku, na pokładzie transportowca SMS „Brandenburgia”, na którym w czasie rejsu był kwatermistrzem. W latach 1920–1923 należał do Departamentu Inżynierii i Saperów. W 1922 roku został szefem okręgu budowy osad żołnierskich w Nowogródku. Brał udział w pracach Związku Osadników i Centralnego Związku Osadników Wojskowych. W 1923 roku przez krótki czas był naczelnikiem Wydziału Budowlanego w Szefostwie Inżynierii i Saperów Dowództwa Okręgu Korpusu Nr III, jednak ostatecznie zdecydował na własną działalność projektową.
Z tego okresu jego działalności pochodzi wiele realizacji architektonicznych z Wilna i szeroko pojętych Kresów Wschodnich. Projektował m.in. szkoły, budynki wojskowe i urzędowe, zajmował się także pracami związanymi z adaptacją pałacu Tyszkiewiczów w Wilnie na gmach Biblioteki Wróblewskich. Zaangażował się również w projektowanie kolonii urzędniczych na ziemiach wschodnich II Rzeczpospolitej w latach 1924–1925. Zaprojektował i kierową budową trzech budynków kolonii urzędniczej w Święcianach: domu starosty, czterorodzinnego oraz sześciomieszkaniowego domu dla urzędników. Prace nad nimi prowadziło przedsiębiorstwo Osada, ukończono je na przełomie 1924 i 1925 roku, a ich wykonanie zyskało entuzjastyczne reakcje prasy. Wspomniane budynki zostały zniszczone lub przebudowane po II wojnie światowej. W 1928 roku brał udział w wystawie sztuki nowoczesnej w klubie kolejarza w Wilnie. W 1930 roku zaczął pełnić funkcję generalnego inspektora budowy domów Zakładu Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych w Polsce.
Od 1931 roku mieszkał w Gdyni, gdzie pracował jako naczelnik Wydziału Technicznego Komisariatu Rządu. W 1933 roku wziął udział w V Zjeździe Delegatów Związku Stowarzyszeń Architektów Polskich w Warszawie jako reprezentant okręgu Wybrzeże. Należał do współtwórców Stowarzyszenia Architektów Polskich.
W czasie wojny obronnej Polski został przewodniczącym lokalnego komitetu do spraw opieki nad uchodźcami do czasu, gdy przymusowo wysiedlony w listopadzie 1939 roku zamieszkał w Warszawie, w której utrzymywał się z nielegalnej produkcji mydła i nafty. Większość swojego dobytku utracił w powstaniu warszawskim; po zakończeniu II wojny światowej wraz z rodziną powrócił do Gdyni, jednak ze względu na stan zdrowia nie kontynuował działalności projektowej. Pracował jako inspektor nadzoru robót budowalnych. Zmarł 30 stycznia 1951 roku w Gdyni. Został pochowany na Cmentarzu Witomińskim.
Ordery i odznaczenia Medal Niepodległości – 27 czerwca 1938 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”
Przebudowa gmachu Senatu II RP Początkowo w II RP Sejm i Senat współdzieliły dawny budynek Aleksandryjsko-Maryjskiego Instytut Wychowania Panien i obradowały naprzemiennie. W 1924 roku zapadła decyzja, aby na potrzeby Sejmu i Zgromadzenia Narodowego wybudować nowy gmach z salą obrad. Projekt rozbudowy budynków parlamentu zlecono Kazimierzowi Skórewiczowi. Jednocześnie zdecydowano się na przebudowę skrzydła, w którym do tej pory mieściła się sala posiedzeń. Około połowę kubatury przeznaczono na nową salę posiedzeń Senatu.
Dzięki decyzji o przeniesieniu obrad Sejmu do osobnego budynku zajęto się przebudową skrzydła dawnego Aleksandro-Maryjskiego Instytutu Wychowania Panien. Nadzór nad tym procesem powierzono Komitetowi Nadzorczemu Przebudowy Gmachu Senatu, na którego czele stanął marszałek Senatu Julianowi Szymański. Projekt i nadzór nad robotami budowlanymi w części senackiej zlecono Stanisławowi Miecznikowskiemu. Architekt przedstawił wiosną 1928 roku zakres robót i zakładany efekt końcowy. Prace nad przebudową trwały około czterech miesięcy, zaś pierwsze powakacyjne posiedzenie Senatu, które miało miejsce 10 listopada 1928 roku, odbyło się już po zakończeniu robót. Miecznikowski skrócił mniej więcej o połowę dawną salę obrad i nadał jej nowe oblicze w duchu akademizmu, z elementami art déco. Przebudowana sala posiedzeń służył senatorom do wybuchu II wojny światowej.
Członkostwo W 1925 roku został członkiem prezydium Zarządu Wileńskiego Okręgu Strzelca. Tego okresu sięga również jego znajomość z przewodniczącym okręgu wileńskiego tej organizacji, profesorem Juliuszem Szymańskim, późniejszym marszałkiem Senatu.
Członek Koła Architektów Polskich Pobrzeża Morskiego, Stowarzyszenia Architektów Polski – okręg Gdynia (do 1939), komisji rewizyjnej SARP okręgu Gdynia, kolegium sekretarzy konkursowych SARP, przewodniczący kolegium sekretarzy i sędziów konkursowych SARP. Od 1945 roku członek SARP – okręg Wybrzeże. mały|Koncepcja wnętrza domu urzędniczego w Oszmianie zaprojektowana przez Stanisława Miecznikowskiego (1925) mały|Koncepcja bryły i wyglądu zewnętrznego domu dla starosty w Oszmianie mały|Budynek Senatu RP w 1932 roku, po przebudowie autorstwa Stanisława Miecznikowskiego
Wybrane projekty i realizacje Domy mieszkalne urzędników państwowych na Kresach Wschodnich (1924–1925) Dom starosty w Oszmianie (1924–1925) Dom urzędników dla sądu w Smorgoniach (1925) Dom dla czterech rodzin i sześciu kawalerów w Oszmianie (1924–1925) Dom dla czterech rodzin i sześciu kawalerów w Święcianach (1924–1925) Osiedle dla domów urzędniczych w Oszmianie (1925) Dom starosty w Święcianach (1925) Ludowa szkoła rolnicza w Dolnym Horodzieju (1927) Koszary w Krasnych Koszary w Helenowie Koszary w Mołodecznie Przebudowa gmachu Senatu RP w Warszawie (1928) Pałac Higieny w Wilnie (1928) Biblioteka im. Wróblewskich w Wilnie (1928–1929) Budynek mieszkalny na Osiedlu Zdobycz Robotnicza w Warszawie Szkoła żeńska z bursą w Gdyni (1933) Gmach biurowy Zakładu Ubezpieczeń Pracowników Umysłowych w Gdyni (1934–1936) Dom Jana i Julianny Damaszków w Gdyni (1935) Dom Felicji Romanowskiej-Chudzińskiej w Gdyni (1935) Dom czynszowy Józefy Rozczyniały w Gdyni (1935) Sąd okręgowy w Gdyni (1935) Dom czynszowy Konstancji Sieradzkiej (1936) Zaplecze gospodarczo-usługowe budynków ZUS w Gdyni Kino w Gdyni (1937) willa kapitana Edwarda Pacewicza w Gdyni (1937) Zespół mieszkaniowo-usługowy ZUS w Gdyni Osiedle mieszkaniowe ZUS w Gdyni Forum Morskie w Gdyni (udział w konkursie) Stacja poboru wody w Gdyni Gmach YMCA w Gdyni (kierownik przy nieswoim projekcie) Źródło:
Życie prywatne W 1909 roku ożenił się z Aleksandrą Porębowicz w Mińsku. W następnym roku w Olesinku koło Kowna przyszedł na świat ich pierwszy syn, zaś drugi urodził się w 1923 roku w Wilnie. Ich starszy syn Jerzy Stefan był żołnierzem Armii Krajowej, który poległ w 1942 roku pod Słonimiem. Młodszy Zygmunt Józef był żołnierzem AK, powstańcem warszawskim, a po wojnie architektem, zmarł w 2015 roku.
Przypisy
Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Ludzie związani z Wilnem (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Medalem Niepodległości Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Urodzeni w 1887 Kategoria:Zmarli w 1951