Tadeusz Edmund Bochenek

Tadeusz Edmund Bochenek (ur. 12 lutego 1918 w Moderówce, zm. 21 października 1995 tamże) – polski mistrz ślusarski, mechanik, działacz samorządu rzemieślniczego, kolekcjoner zabytków techniki oraz współinicjator utworzenia Muzeum Rzemiosła w Krośnie. W okresie okupacji niemieckiej wraz z rodzicami i braćmi był zaangażowany w działalność Armii Krajowej i Krośnieńskiego Ośrodka Kedywu.

Życiorys

Urodził się w Moderówce jako syn Stanisława Bochenka, mistrza ślusarskiego i właściciela warsztatu mechanicznego, oraz Ludwiki Anieli Bochenek z domu Piękoś. Był drugim z pięciu synów. Jego braćmi byli Stanisław, Józef, Roman oraz Radosław Bochenek.

Rodzina

Pochodził z rodziny związanej z rzemiosłem. Jego ojciec prowadził w Moderówce-Budziszu warsztat mechaniczny, w którym pracowali również synowie.

Okres okupacji i dom „Michałów” W okresie okupacji niemieckiej dom i warsztat Stanisława i Ludwiki Bochenków w Moderówce-Budziszu stanowiły zaplecze działalności konspiracyjnej Armii Krajowej. Miejsce było określane w środowisku konspiracyjnym jako dom „Michałów”.

Rodzice Tadeusza oraz ich synowie byli zaangażowani w działalność Krośnieńskiego Ośrodka Kedywu Armii Krajowej. Dom i warsztat służyły jako punkt kontaktowy i miejsce schronienia dla osób zaangażowanych w konspirację. Odbywały się tam odprawy dowódców dywersji, przechowywano materiały konspiracyjne, broń i materiały wybuchowe, a w warsztacie naprawiano broń oraz rowery wykorzystywane przez członków podziemia. Funkcjonowała tam również skrzynka kontaktowa Inspektoratu Armii Krajowej Jasło.

Z domu korzystali członkowie struktur AK i Kedywu, m.in. Franciszek Płonka ps. „Kubacki”, Zenon Sobota ps. „Korczak”, Zbigniew Cerkowniak ps. „Boruta” oraz Stanisław Kostka ps. „Dąbrowa”.

W domu Bochenków rozpoczęto przygotowania do akcji uwolnienia więźniów z niemieckiego więzienia w Jaśle, przeprowadzonej w nocy z 5 na 6 sierpnia 1943, znanej jako akcja „Pensjonat”. Po jej przeprowadzeniu część uczestników oraz uwolnionych więźniów znalazła schronienie w domu „Michałów”. Przebywał tam m.in. uwolniony Antoni Strahl ps. „Rzewny”, natomiast w 1944 opiekowano się w tym domu ciężko chorym Stanisławem Kostką ps. „Dąbrowa”.

Działalność rzemieślnicza i społeczna Po wojnie Bochenek kontynuował działalność zawodową w branży mechanicznej i ślusarskiej. Pracował m.in. w Krośnieńskich Warsztatach Remontowych, a następnie prowadził działalność rzemieślniczą w Moderówce. Współpracował zawodowo z bratem Radosławem. Uzyskał tytuł mistrza ślusarskiego i uczestniczył w szkoleniu młodych rzemieślników„Saga rodu Bochenków”, Rzemieślnik. Tygodnik Rzemiosła Polskiego, nr 49, 6 grudnia 1987..

Był związany z samorządem rzemieślniczym. W Cechu Rzemiosł Różnych w Krośnie pełnił funkcję podstarszego cechu.

Działał również społecznie. Był terenowym opiekunem społecznym w Moderówce„Szlachetna idea”, Podkarpacie, nr 44 (577), 5 listopada 1981..

Muzeum Rzemiosła w Krośnie Tadeusz Bochenek był jednym z inicjatorów utworzenia Muzeum Rzemiosła w Krośnie. Wraz ze starszym Cechu Rzemiosł Różnych w Krośnie Józefem Cisowskim wystąpił z propozycją utworzenia placówki muzealnej prezentującej historię rzemiosła terenów historycznej Galicji. Obaj jeszcze przed rozpoczęciem organizacji muzeum gromadzili zbiory o tematyce rzemieślniczej.

W 1980 Zarząd Cechu Rzemiosł Różnych w Krośnie rozpoczął formalne starania o utworzenie muzeum. 8 czerwca 1981 wybrano 27-osobowy Społeczny Komitet Modernizacji Budynku na Muzeum Rzemiosła w Krośnie. Przewodniczącym komitetu został Józef Cisowski, a jego zastępcami Tadeusz Bochenek i Jan Deptuch.

Bochenek uczestniczył w organizacji placówki i gromadzeniu przyszłych zbiorów. Jeszcze podczas remontu budynku zajmował się pozyskiwaniem narzędzi, wyrobów i pamiątek związanych z historią rzemiosła. Został następnie wymieniony przez muzeum wśród darczyńców przekazujących eksponaty do jego zbiorów.

Wraz z synami Wiesławem i Jackiem wykonał tarczę zegara umieszczoną na elewacji budynku dawnej Pierwszej Krajowej Fabryki Zegarów Wieżowych Michała Mięsowicza, adaptowanego na siedzibę muzeum.

Działania związane z powstaniem placówki były opisywane w prasie już na początku lat 80. XX wieku„Z inicjatywy Cechu. Muzeum rzemiosła powstanie w Krośnie”, Kurier Polski, nr 77 (7310), 22 kwietnia 1982.„Trudna droga rzemiosła do muzeum”, Kurier Polski, nr 114, 15 czerwca 1982..

Muzeum Rzemiosła w Krośnie zostało powołane 1 lipca 1989, a 17 marca 1990 uroczyście otwarte i udostępnione zwiedzającym.

Działalność kolekcjonerska Przez wiele lat Bochenek gromadził zabytkowe zegarki, zegary oraz inne przedmioty związane z historią techniki i rzemiosła. Jego prywatna kolekcja w Moderówce obejmowała około 340 zegarków kieszonkowych, a ponadto liczne zegary ścienne, szafkowe i stojące pochodzące z Polski i zagranicyKrzysztof Pietrus, „Tykająca wystawa”, Podkarpacie, nr 41 (875), 8 października 1987.Krzysztof Pietrus, „Zegary, zegary…”, Nowiny, nr 233 (11927), 6 października 1987..

Zbiory Bochenka stały się przedmiotem zainteresowania prasy regionalnej, która w 1987 poświęciła jego kolekcji osobne publikacje.

W 1987 część kolekcji została zaprezentowana w przygotowywanej siedzibie Muzeum Rzemiosła w Krośnie. Wystawa zegarków Tadeusza Bochenka była pierwszą wystawą zorganizowaną w budynku przyszłego muzeum, jeszcze przed jego oficjalnym otwarciem.

Wystawę kolekcji opisywała również prasa rzemieślnicza„Pierwsza wystawa”, Rzemieślnik. Tygodnik Rzemiosła Polskiego, nr 49, 6 grudnia 1987..

Zainteresowania kolekcjonerskie Bochenka wykraczały poza samo zegarmistrzostwo i były związane z jego działalnością na rzecz zachowania materialnego dziedzictwa rzemiosła. Podczas tworzenia Muzeum Rzemiosła uczestniczył w pozyskiwaniu zabytkowych narzędzi, wyrobów i pamiątek, a także sam znalazł się wśród darczyńców muzealiów.

Odznaczenia i wyróżnienia Za działalność zawodową i społeczną został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1984)„Odznaczenia dla zasłużonych”, Nowiny, nr 171 (10950), 20 lipca 1984..

Przypisy

Bibliografia Franciszek Mojak, „Dom „Michałów” w Moderówce”, Biuletyn Informacyjno-Historyczny, 2000, nr 1, s. 27–28, ISSN 1429-0324. Stanisław Pomprowicz, Moderówka 1939–1944. Lata okupacji niemieckiej, Krośnieńska Oficyna Wydawnicza, Krosno 2007. Stanisław Pomprowicz, „Bohaterska rodzina Bochenków z Moderówki-Budzisz”, Biuletyn Informacyjno-Historyczny, 2011, nr 1, s. 28–29, ISSN 1429-0324. „Szlachetna idea”, Podkarpacie, nr 44 (577), 5 listopada 1981. „Z inicjatywy Cechu. Muzeum rzemiosła powstanie w Krośnie”, Kurier Polski, nr 77 (7310), 22 kwietnia 1982. „Trudna droga rzemiosła do muzeum”, Kurier Polski, nr 114, 15 czerwca 1982. „Odznaczenia dla zasłużonych”, Nowiny, nr 171 (10950), 20 lipca 1984. „Jak rodzina Bochenków pomagała »leśnym«”, Rzemieślnik. Tygodnik Rzemiosła Polskiego, nr 31, 4 sierpnia 1985. „Tradycje wszystkich cechów trafią do nowego muzeum Krosna”, Kurier Polski, nr 235, 4 grudnia 1985. „Na ratunek zabytkom. Muzeum rzemiosła powstaje w Krośnie”, Kurier Polski, nr 231, 4 listopada 1986. „Pierwsze w Galicji!”, Nowiny, nr 14 (11708), 17–18 stycznia 1987. Krzysztof Pietrus, „Zegary, zegary…”, Nowiny, nr 233 (11927), 6 października 1987. Krzysztof Pietrus, „Tykająca wystawa”, Podkarpacie, nr 41 (875), 8 października 1987. „Saga rodu Bochenków”, Rzemieślnik. Tygodnik Rzemiosła Polskiego, nr 49, 6 grudnia 1987. „Pierwsza wystawa”, Rzemieślnik. Tygodnik Rzemiosła Polskiego, nr 49, 6 grudnia 1987. „Czy potrzebne jest nam muzeum?”, Hejnał Krośnieński, nr 3, 20 grudnia 1989. „Muzeum Rzemiosła (2)”, Szklane Zagłębie, nr 16 (341), 29 sierpnia 1990. „10 lat Muzeum Rzemiosła”, Kurier Krośnieński – Nowe Podkarpacie, nr 7 (108), 26 lipca 2000.

Linki zewnętrzne Historia Muzeum Rzemiosła w Krośnie Franciszek Mojak, „Dom „Michałów” w Moderówce” Stanisław Pomprowicz, „Bohaterska rodzina Bochenków z Moderówki-Budzisz”

Kategoria:Ludzie związani z Krosnem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Polscy działacze regionalni Kategoria:Polscy kolekcjonerzy Kategoria:Polscy ślusarze Kategoria:Urodzeni w 1918 Kategoria:Zmarli w 1995 ```