Ruby Violet Payne-Scott (ur. 28 maja 1912 w Grafton, zm. 25 maja 1981 w Mortdale) – australijska fizyczka, pionierka i radioastronomii.
Podczas II wojny światowej prowadziła ściśle tajne badania nad technologią radarową w Laboratorium Radiofizyki CSIR, stając się australijską ekspertką w wykrywaniu samolotów za pomocą wskaźników panoramicznych (PPI). Po wojnie znalazła się wśród pionierów radioastronomii słonecznej: 26 stycznia 1946 roku wspólnie z Josephem Pawseyem i Lindsayem McCreadym przeprowadziła prawdopodobnie pierwsze obserwacje interferometryczne w radioastronomii. W kolejnych latach odegrała główną rolę w odkryciu słonecznych rozbłysków radiowych typu I, II i III. W 1950 roku, po ujawnieniu zatajonego małżeństwa, została zmuszona do rezygnacji ze stałego stanowiska w CSIRO na mocy obowiązującego wówczas zakazu zatrudniania mężatek. Karierę naukową zakończyła w 1951 roku, a po latach wróciła do pracy nauczycielki. Jej wkład w naukę upamiętniono m.in. ustanowionym w 2021 roku Medalem i Wykładem imienia Ruby Payne-Scott Australijskiej Akademii Nauk.
Młodość i wykształcenie Ruby Payne-Scott urodziła się 28 maja 1912 w Graftonie jako córka Cyrila Payne-Scotta i jego żony Amy z domu Neale. Później przeprowadziła się do Sydney, gdzie zamieszkała u ciotki. Uczęszczała tam do szkoły podstawowej w (1921–1924) oraz do Cleveland-Street Girls' High School (1925–1926), a edukację średnią ukończyła w . Jej świadectwo ukończenia szkoły obejmowało wyróżnienia z matematyki i botaniki.
Zdobyła dwa stypendia umożliwiające podjęcie studiów na Uniwersytecie w Sydney, gdzie studiowała fizykę, chemię, matematykę i botanikę. W 1933 roku uzyskała stopień BSc – jako trzecia kobieta, która ukończyła tam fizykę – a następnie stopień MSc z fizyki w 1936 roku oraz dyplom nauczycielski () w 1938 roku. Otrzymała nagrodę Norberta Quirka z matematyki, a wspólnie z R.H. Healeyem – stypendia Deasa Thomsona i Waltera Burfitta z fizyki.
Wczesna kariera Mimo trudności ze znalezieniem pracy w czasie wielkiego kryzysu została fizyczką w komitecie badań nad rakiem (Cancer Research Committee) Uniwersytetu w Sydney, gdzie zajmowała się przede wszystkim radioterapią, stosunkowo nową wówczas metodą leczenia nowotworów. Jej praca magisterska dotyczyła rozkładu długości fal promieniowania rozproszonego w ośrodku, przez który przechodzi wiązka promieni rentgenowskich lub gamma. W 1936 roku Payne-Scott prowadziła badania z Williamem H. Love'em w Cancer Research Laboratory na Uniwersytecie w Sydney. Ustalili oni, że magnetyzm Ziemi ma niewielki wpływ lub nie ma żadnego wpływu na procesy życiowe organizmów żyjących na Ziemi – hodowali zarodki kurze, nie obserwując żadnych różnic, mimo poddania ich polom magnetycznym do 5000 razy silniejszym niż ziemskie. Kilka dekad wcześniej powszechnie sądzono, że ziemskie pole magnetyczne wywiera rozległy wpływ na ludzi, i wiele osób spało wyłącznie głową na północ, ułożone wzdłuż południka magnetycznego.
Po badaniach nad nowotworami przez rok i jeden trymestr pracowała jako nauczycielka szkoły średniej w (dawniej Woodlands Church of England Girls' Grammar School) w latach 1938–1939. Wkrótce potem dołączyła do , znaczącego producenta elektroniki i operatora systemów łączności radiowej w Australii. Choć początkowo zatrudniono ją jako bibliotekarkę, jej praca szybko rozszerzyła się do kierowania laboratorium pomiarowym i prowadzenia badań z dziedziny elektrotechniki. Odeszła z AWA w sierpniu 1941 roku, zniechęcona panującymi tam warunkami pracy.
Wkład w rozwój radaru i radioastronomii thumb|Z Alekiem Little'em (w środku) i na stacji terenowej Działu Radiofizyki przy , ok. 1948 roku thumb|Uczestnicy konferencji Międzynarodowej Unii Nauk Radiowych na Uniwersytecie w Sydney (1952). Payne-Scott stoi siódma od lewej w pierwszym rzędzie 18 sierpnia 1941 roku Payne-Scott dołączyła do Laboratorium Radiofizyki (od 1949 roku CSIRO). W trakcie II wojny światowej zajmowała się ściśle tajnymi badaniami nad technologią radarową, stając się australijską ekspertką w wykrywaniu samolotów za pomocą wskaźników (). Po wojnie, w 1948 roku, opublikowała obszerny raport o czynnikach wpływających na widoczność na wskaźnikach PPI. Wniosła także istotny wkład w prototypowe systemy radarowe pracujące w paśmie mikrofalowym 25 cm, osiągając znaczące usprawnienia. Badania nad widocznością słabych sygnałów na ekranach radarowych i nad pomiarem współczynnika szumów odbiorników zbliżyły ją do kierownika grupy, . W 1944 roku przeprowadzili razem obserwację nieba na fali 11 cm, którą można uznać za pierwszy eksperyment radioastronomiczny na półkuli południowej.
Gdy nacisk Laboratorium Radiofizyki przesunął się od opracowywania systemów radarowych ku ich wykorzystaniu do celów naukowych, Payne-Scott miała duży udział w wyznaczaniu nowych celów badawczych. Jej kompetencje zarówno jako fizyczki, jak i inżyniera elektryka wyróżniały ją na tle współpracowników, z których większości brakowało formalnego wykształcenia fizycznego. Jej potencjał w dziedzinie radioastronomii dostrzegł Pawsey, który zachęcił ją do zastosowania umiejętności z użyciem technik radiowych. W październiku 1945 roku, wspólnie z Pawseyem i Lindsayem McCreadym, napisała do czasopisma Nature o związku między plamami słonecznymi a wzmożoną emisją radiową Słońca (artykuł opublikowano w lutym 1946 roku).
W grudniu 1945 roku sporządziła zestawienie „całej dostępnej wiedzy i wykonanych pomiarów” w Laboratorium Radiofizyki oraz zaproponowała kierunki przyszłych badań, które „ukierunkowały myślenie” zespołu.
26 stycznia 1946 roku Payne-Scott, McCready i Pawsey wykorzystali nadmorskie położenie swoich stanowisk obserwacyjnych w Dover Heights do przeprowadzenia – najprawdopodobniej pierwszych w radioastronomii – obserwacji interferometrycznych (). Ich obserwacje potwierdziły, że intensywne radiowe „rozbłyski” pochodziły z samych plam słonecznych. Ich praca była również pierwszą sugestią zastosowania syntezy fourierowskiej w radioastronomii – idei, która zapowiadała przyszły rozwój .
W latach 1946–1951 Payne-Scott skupiła się na owych radiowych emisjach „rozbłyskowych” Słońca. Przypisuje się jej odkrycie rozbłysków typu I i III oraz zgromadzenie danych, które pomogły scharakteryzować typy II i IV. W ramach tych prac, wspólnie z Alekiem Little'em, zaprojektowała i zbudowała nowy interferometr typu . Urządzenie raz na sekundę mogło kreślić mapę natężenia i polaryzacji słonecznej emisji radiowej i automatycznie rejestrowało dane na kamerze filmowej za każdym razem, gdy emisja osiągała określone natężenie.
Wymuszona rezygnacja i druga kariera Payne-Scott utrzymywała swoje małżeństwo z 1944 roku w tajemnicy, ponieważ do 1966 roku kobiety były przymusowo „przenoszone w stan spoczynku” ze stałych stanowisk w CSIRO z chwilą zawarcia związku małżeńskiego. Jej małżeństwo ujawniono w 1950 roku i zmuszono ją do rezygnacji oraz przyjęcia krótkoterminowego stanowiska tymczasowego. Jej kariera naukowa zakończyła się w 1951 roku, po narodzinach pierwszego dziecka, gdyż jej miejsce pracy nie oferowało urlopu macierzyńskiego.
W sierpniu 1952 roku na krótko powróciła do radioastronomii, uczestnicząc w 10. Zgromadzeniu Ogólnym Międzynarodowej Unii Nauk Radiowych na Uniwersytecie w Sydney.
W latach 1963–1974 Payne-Scott uczyła matematyki i przedmiotów ścisłych w szkole w Hurstville, na południowym przedmieściu Sydney.
Życie prywatne Payne-Scott była ateistką, feministką i orędowniczką praw kobiet. Była członkinią . Australian Security Intelligence Organisation (ASIO) prowadziła jej teczkę jako osoby „interesującej” w latach 1948–1959, nie zdołała jednak potwierdzić niczego ponad jej związki z partią, zaangażowanie w międzynarodową współpracę naukowców i w ruch związkowy.
Z zamiłowaniem uprawiała turystykę pieszą, kochała koty i lubiła robótki na drutach.
Rodzina Ruby Payne-Scott i William („Bill”) Holman Hall potajemnie pobrali się w 1944 roku. Obowiązywał wówczas (), zgodnie z którym zamężne kobiety nie mogły zajmować stałych stanowisk w służbie publicznej. Kontynuowała pracę dla CSIRO, będąc w tajnym związku małżeńskim, aż przepisy nowego CSIRO z 1949 roku postawiły kwestię jej małżeństwa. W 1950 roku kierownictwo CSIRO oficjalnie dowiedziało się o jej małżeństwie. Payne-Scott utraciła stałe stanowisko i została przeniesiona na etat tymczasowy, tracąc zarazem dotychczasowe składki emerytalne. Przeciwko tej degradacji stanowczo protestowała. W 1951 roku – zaledwie kilka miesięcy przed narodzinami pierwszego dziecka – Payne-Scott zrezygnowała ze stanowiska z powodu braku dostępnego wówczas urlopu macierzyńskiego.
Odchodząc z CSIRO, gdy jej małżeństwo z Billem zostało już ujawnione, Payne-Scott przyjęła nazwisko męża i odtąd była znana jako Ruby Hall. Para miała dwoje dzieci: – matematyka zajmującego się statystyką teoretyczną i teorią prawdopodobieństwa – oraz , artystkę, której karierę opisała Julie Ewington w wydanej w 2005 roku książce .
Śmierć i dziedzictwo Ruby Payne-Scott zmarła w Mortdale 25 maja 1981 roku, na trzy dni przed swoimi 69. urodzinami. Pod koniec życia cierpiała na chorobę Alzheimera. W 2018 roku dziennik The New York Times opublikował spóźniony nekrolog poświęcony jej osobie, opisując, w jaki sposób jej praca pomogła położyć podwaliny pod nową dziedzinę nauki – radioastronomię.
W 2008 roku CSIRO doceniło wkład Payne-Scott w naukę i ustanowiło nagrodę imienia Payne-Scott (), przeznaczoną „dla badaczy powracających po przerwach w karierze związanych z życiem rodzinnym”.
Od 2013 roku przyznaje nagrodę jej imienia badaczom na początku kariery naukowej ().
Szkoła Danebank, w której uczyła po zakończeniu kariery radioastronomicznej, organizuje doroczny wykład imienia Ruby Payne-Scott (), „wygłaszany przez wybitne kobiety naukowczynie z różnych dziedzin”.
W 2017 roku Uniwersytet w Sydney ustanowił wyróżnienia profesorskie Payne-Scott (), aby uhonorować wybitnych profesorów za wkład w rozwój uczelni we wszystkich obszarach przywództwa, nauczania i badań.
W 2021 roku ustanowiła dla Kobiet w Nauce, by uhonorować australijskie pionierki nauki.
W 2025 roku do służby wszedł prom Ruby Payne-Scott – piąta z siedmiu nowych jednostek , które nazwał na cześć znanych naukowców i inżynierów z Sydney. Jej imię nosi również maszyna drążąca tunele używana w Nowej Południowej Walii do drążenia tunelu .
Role zawodowe Stypendystka naukowa, Cancer Research Committee, Uniwersytet w Sydney, 1932–1935 Nauczycielka, St Peter's Woodlands Grammar School (dawniej Woodlands Church of England Girls' Grammar School), (Adelaide), 1938–1939 Inżynier, AWA Ltd, 1939–1941 Dział Radiofizyki, CSIR (od 1949 roku CSIRO), 1941–1951 Zajęcia domowe, 1951–1962 Nauczycielka matematyki i przedmiotów ścisłych, Danebank Church of England School for Girls, Hurstville, 1963–1974
Wybrane publikacje „Relative intensity of spectral lines in indium and gallium”. Nature, 131 (1933), s. 365–366. (z W.H. Love'em) „Tissue cultures exposed to the influence of a magnetic field”. Nature, 137 (1936), s. 277. „Notes on the use of photographic films as a means of measuring gamma ray dosage”. Journal of the Cancer Research Committee, University of Sydney, 7 (1936), s. 170–175. „The wavelength distribution of the scattered radiation in a medium traversed by a beam of X or gamma rays”. British Journal of Radiology, 10 (1937), s. 850–870. (z J.L. Pawseyem i L.L. McCreadym) „Radio-frequency energy from the sun”. Nature, 157 (1946), s. 158–159. McCready, L.L., J.L. Pawsey, Ruby Payne-Scott, „Solar radiation at radio frequencies and its relation to sunspots”. Proceedings of the Royal Society of London. Series A, 190.1022 (1947), s. 357–375. „The visibility of small echoes on radar PPI displays”. Proceedings of the Institute of Radio Engineers, 36 (1948), s. 180–196. „Bursts of solar radiation at metre wavelengths”. Australian Journal of Scientific Research (A), 2 (1949), s. 214–227.