Golding Bird (ur. 9 grudnia 1814 w Downham Market, zm. 27 października 1854 w Tunbridge Wells) – brytyjski lekarz epoki wiktoriańskiej, wykładowca w , autor popularnego podręcznika nauk przyrodniczych dla studentów medycyny . Był uznanym specjalistą od chorób nerek i badał chemię moczu, a w 1842 roku jako pierwszy opisał oksalurię – stan prowadzący do powstawania szczególnego rodzaju kamieni. Zasłynął też pracami nad leczniczym zastosowaniem elektryczności i elektrochemii. Choć terapia prądem miała wówczas złą sławę wśród lekarzy z powodu szarlatanów, Bird w znacznym stopniu przyczynił się do wprowadzenia elektroterapii do głównego nurtu medycyny. Skonstruował własną odmianę ogniwa Daniella, za której pomocą dokonał ważnych odkryć w elektrometalurgii, a w 1840 roku opublikował pierwszy opis giętkiego stetoskopu.
Życie i kariera Bird urodził się w Downham w hrabstwie Norfolk 9 grudnia 1814 roku. Jego ojciec, również noszący imię Golding Bird, był urzędnikiem w Irlandii, a matka, Marrianne, była Irlandką. Był dzieckiem nad wiek rozwiniętym i ambitnym, lecz przebyte w dzieciństwie gorączka reumatyczna i zapalenie wsierdzia pozostawiły go z wadą postawy i trwale wątłym zdrowiem. Odebrał klasyczne wykształcenie, gdy wraz z bratem Frederikiem został wysłany do duchownego w Wallingford, gdzie nabrał trwałego nawyku samokształcenia. Od dwunastego roku życia pobierał naukę w Londynie, w prywatnej szkole, która nie kładła nacisku na nauki ścisłe i zapewniała jedynie wykształcenie klasyczne. Bird, wyprzedzający swoich nauczycieli w naukach przyrodniczych, prowadził dla kolegów wykłady z chemii i botaniki. Miał czworo młodszego rodzeństwa. Jego brat Frederic również został lekarzem i publikował z zakresu botaniki.
W 1829 roku, w wieku 14 lat, Bird porzucił szkołę, by podjąć praktykę u Williama Pretty’ego przy Burton Crescent w Londynie. Ukończył ją w 1833 roku, a w 1836 roku otrzymał prawo wykonywania zawodu nadane przez . Licencję tę przyznano mu bez egzaminu ze względu na renomę, jaką zdobył jako student w Guy’s Hospital – londyńskim szpitalu klinicznym, który wszedł później w skład King’s College London. Na studia medyczne przyjęto go tam w 1832 roku, jeszcze w trakcie praktyki aptekarskiej. W Guy’s wywarł na nim wpływ Thomas Addison, który wcześnie dostrzegł jego zdolności. Bird otrzymał tam nagrody z medycyny, położnictwa i chirurgii okulistycznej oraz srebrny medal z botaniki w Apothecaries’ Hall. Około lat 1839–1840 pracował w Guy’s nad chorobami piersi jako asystent .
W 1838 roku Bird uzyskał stopień na Uniwersytecie w St Andrews, a w 1840 roku stopień MA, cały czas pracując w Londynie. Uczelnia ta nie wymagała do uzyskania MD ani pobytu na uczelni, ani egzaminu – Bird otrzymał stopień, przedstawiając rekomendacje wykwalifikowanych kolegów, co było wówczas powszechną praktyką. Po uzyskaniu kwalifikacji w 1838 roku, w wieku 23 lat, otworzył prywatną praktykę przy Seymour Street 44 w pobliżu . Z początku nie wiodło mu się z powodu młodego wieku, lecz w tym samym roku został lekarzem , gdzie pracował przez pięć lat. Do 1842 roku jego prywatna praktyka przynosiła mu 1000 funtów rocznie, a u schyłku kariery dochód sięgał niemal 6000 funtów. Licencję () uzyskał w 1840 roku, a członkiem () został w 1845.
Od 1836 do 1853 roku Bird wykładał w Guy’s filozofię przyrody, botanikę lekarską i patologię układu moczowego. W latach 1843–1853 prowadził tam wykłady z materia medica (nauki o lekach i ich działaniu), a w latach 1847–1849 także w Royal College of Physicians. Nauczał również w . Przez całą karierę publikował obficie – nie tylko z zakresu medycyny, lecz także nauki o elektryczności i chemii.
W 1836 roku Bird został pierwszym kierownikiem oddziału elektryczności i galwanizmu (prądu wytwarzanego chemicznie w ogniwach) w Guy’s, działającego pod nadzorem Addisona, gdyż sam Bird nie uzyskał jeszcze dyplomu. W 1843 roku mianowano go lekarzem asystentem w Guy’s – o tę posadę usilnie zabiegał – a w październiku tego samego roku powierzono mu opiekę nad ambulatorium dziecięcym. Dzieci leczone w tym ambulatorium pochodziły – podobnie jak pacjenci oddziału elektroterapii – głównie z objętych pomocą i nie mogły opłacić leczenia, w związku z czym często służyły jako materiał do szkolenia studentów medycyny. Powszechnie uważano wówczas, że pacjentów utrzymywanych z funduszy dla ubogich można poddawać leczeniu eksperymentalnemu bez ich zgody. Bird ogłaszał w szpitalnym piśmie serię sprawozdań o chorobach wieku dziecięcego, opartych na obserwacjach z tej pracy.
Po ślubie z Mary Ann Brett w 1842 roku Bird przeprowadził się z rodzinnego domu przy Wilmington Square 22 w Clerkenwell na Myddelton Square 19. Para miała dwie córki i trzech synów. Drugi z nich, (1848–1939), został chirurgiem. Inny syn, Percival Golding-Bird, został duchownym w Rotherhithe.
Bird był członkiem Towarzystwa Linneuszowskiego (wybrany w 1836), Towarzystwa Geologicznego (1836) i Royal Society (1846). W 1846 roku wstąpił do nowo powstałego , które ostatecznie weszło w skład . Należał także do założonego m.in. przez Williama Sturgeona. Według historyka nauki Iwana Rhysa Morusa towarzystwo to znacznie różniło się od elitarnych instytucji naukowych i przypominało raczej cech rzemieślniczy ze skłonnością do widowiskowych pokazów. Na jego spotkaniach regularnie omawiano i demonstrowano nowe maszyny i aparaty. Bird był ponadto wolnomularzem od 1841 roku i w 1850 roku pełnił funkcję czcigodnego mistrza loży St Paul’s. Lożę opuścił w 1853 roku.
Współcześni opisywali Birda jako próżnego i skłonnego do autoreklamy, a jego silne ambicje niekiedy prowadziły do konfliktów z innymi. Brał udział w kilku głośnych sporach na łamach ówczesnych pism medycznych, w tym w sporze z firmą Pulvermachera oraz w polemice wokół rozwoju stetoskopu. Ci sami współcześni podkreślali zarazem, że poświęcał pacjentom pełną uwagę i był całkowicie oddany ich dobru. Cenili go też jako znakomitego mówcę, dobrego wykładowcę i elokwentnego polemistę. Był gorliwym chrześcijaninem i uważał, że studiowanie Biblii i modlitwa są dla studentów medycyny równie ważne jak nauka. Zabiegał o krzewienie chrześcijaństwa wśród adeptów medycyny i zachęcał do tego innych specjalistów. W tym celu doprowadził do założenia Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Medycznego (), które rozpoczęło działalność dopiero po jego śmierci.
W 1848 lub 1849 roku brat rozpoznał u niego chorobę serca i Bird musiał przerwać pracę. Już jednak w 1850 roku znów pracował bez wytchnienia i tak rozbudował praktykę, że musiał przenieść się do większego domu przy Russell Square. W 1851 roku ostry reumatyzm skłonił go do dłuższego wyjazdu z żoną do Tenby, gdzie dla rozrywki zajmował się botaniką oraz badał faunę morską i jaskiniową. W 1852 i 1853 roku ponownie spędzał długie lato w Torquay i Tenby. Nawet podczas wakacji jego sława sprawiała, że otrzymywał liczne prośby o konsultacje. W 1853 roku kupił posiadłość St Cuthbert w Tunbridge Wells z myślą o przejściu na emeryturę, lecz wymagała ona remontu i mógł opuścić Londyn dopiero w czerwcu 1854 roku. Zmarł 27 października 1854 roku w St Cuthbert na skutek zakażenia układu moczowego, cierpiąc zarazem na kamicę nerkową. Jego przedwczesna śmierć w wieku 39 lat mogła wynikać z połączenia słabego przez całe życie zdrowia z przepracowaniem. Pochowano go na cmentarzu Woodbury Park w Tunbridge Wells.
Wdowa po Birdzie, Mary, ufundowała Złoty Medal i Stypendium imienia Goldinga Birda za zasługi w naukach sanitarnych, później przyznawane za bakteriologię, wręczane corocznie w szpitalu klinicznym Guy’s. Nagrodę ustanowiono w 1887 roku i wręczano ją jeszcze w 1983 roku, później jednak zaniechano jej przyznawania. Od 1934 roku przyznawano także Złoty Medal i Stypendium imienia Goldinga Birda za położnictwo i ginekologię. Wśród laureatów medalu znaleźli się m.in. (1897) oraz Russell Brock (1926).
Nauki pokrewne Naukami pokrewnymi nazywano te dziedziny, które odgrywały istotną rolę w medycynie, lecz same nie stanowiły jej części – zwłaszcza fizykę, chemię i botanikę (ta ostatnia jako bogate źródło leków i trucizn). Do połowy XIX wieku analizę chemiczną rzadko wykorzystywano w diagnostyce medycznej, a w niektórych kręgach idea ta budziła wręcz wrogość. Większość prac w tym obszarze prowadzili wówczas badacze związani z Guy’s. Do najważniejszych osiągnięć i konstrukcji Birda z lat 1837–1844 należały:
+ Wybrane dokonania Goldinga Birda Rok Dokonanie Dziedzina 1837 własna odmiana ogniwa Daniella z porowatą przegrodą gipsową elektrochemia 1838 magnetyczny przerywacz prądu indukowanego działający samoczynnie aparatura elektryczna 1839 podręcznik dla studentów medycyny nauczanie 1840 pierwszy opis stetoskopu z giętką rurką przyrządy medyczne 1842 pierwszy opis oksalurii (zwanej niekiedy chorobą Birda) urologia 1843 wynalazek elektrycznej moksy do leczenia metodą kontrdrażnienia elektroterapia 1844 monografia o złogach moczowych urologia
Zanim Golding Bird został studentem medycyny w Guy’s, szpital miał już tradycję badania fizyki i chemii w ich związkach z medycyną. Bird podążał tym torem, a szczególny wpływ wywarły na niego prace Williama Prouta, specjalisty w dziedzinie fizjologii chemicznej. Bird zasłynął ze znajomości chemii. Wczesny tego przykład pochodzi z 1832 roku, gdy skomentował referat o teście na zatrucie arsenem za pomocą siarczanu miedzi, wygłoszonego przez jego przyszłego szwagra R. H. Bretta. Bird zakwestionował dodatni wynik testu w postaci zielonego osadu, twierdząc, że jest on niejednoznaczny, ponieważ zieloną barwę mogą dawać także osady inne niż arsenin miedzi.
Polemika nie przeszkodziła jednak współpracy z przyszłym szwagrem. W 1834 roku wraz z Brettem opublikował pracę o analizie surowicy krwi i moczu, w której wystąpili przeciwko niektórym wynikom Prouta. W 1819 roku Prout twierdził, że różowy osad w moczu wynika z obecności purpuranu amonu, lecz testy Birda tego nie potwierdziły. Choć Bird był wciąż tylko studentem, a Prout cieszył się wielkim autorytetem, ten ostatni uznał za konieczne odpowiedzieć na zarzut. W 1843 roku Bird próbował zidentyfikować różowy związek. Nie udało mu się to, lecz przekonany, że jest to nowa substancja chemiczna, nazwał ją purpuryną. Nazwa się nie przyjęła, a związek stał się znany jako dzięki pracom chemika Franza Simona. Jego strukturę ustalono dopiero w 1975 roku.
Około 1839 roku Astley Cooper, doceniając zdolności Birda w dziedzinie chemii, poprosił go o przygotowanie rozdziału do swej książki o chorobach piersi. Bird napisał fragment o chemii mleka, a książka ukazała się w 1840 roku. Choć dotyczy ona głównie anatomii człowieka, zawiera rozdział z anatomii porównawczej obejmujący kilka gatunków, dla którego Bird przeprowadził analizę mleka psa i morświna. Również w 1839 roku Bird wydał własne dzieło – podręcznik fizyki dla studentów medycyny. Uznając, że istniejące opracowania są dla nich zbyt matematyczne, Bird zrezygnował z takiego materiału na rzecz przystępnych wyjaśnień. Podręcznik cieszył się popularnością i pozostawał w sprzedaży przez 30 lat.
Elektryczność thumb|Cierne maszyny elektrostatyczne: konstrukcja walcowa (po lewej) i tarczowa (po prawej). Według Birda układ tarczowy daje większą moc, prostsza budowa walca ułatwia zaś obsługę Nowo utworzonym oddziałem elektryczności i galwanizmu Bird kierował od 1836 roku. Choć Guy’s nie był pierwszym szpitalem stosującym elektroterapię, dziedzina ta wciąż uchodziła za bardzo eksperymentalną. Wcześniejsze szpitalne zastosowania były krótkotrwałe albo zależne od kaprysu pojedynczego chirurga, jak w przypadku Johna Bircha w Szpitalu św. Tomasza. W Guy’s leczenie stanowiło część systemu szpitalnego i zyskało taki rozgłos, że satyryczne pismo „New Frankenstein” sparodiowało szpital za stosowanie elektryczności.