Kościół w Østermarie – świątynia z końca XIX wieku należąca do Kościoła Danii. Położona jest w północno-wschodniej części Bornholmu. Obok niej znajdują się ruiny starego kościoła z okresu średniowiecza.
Stary kościół mały|lewo|Ruiny starego kościoła (2012) Stary kościół został pierwotnie wzniesiony na początku XIII wieku w stylu romańskim. Pierwsza wzmianka o nim pojawiła się w 1403 roku, kiedy to jeden z dokumentów wspomniał o „wschodniej parafii Najświętszej Maryi Panny”. Do czasów reformacji kościół należał do archidiecezji Lund, a następnie, aż do XIX wieku, pozostawał własnością królewską. Romańska świątynia składała się z nawy, prezbiterium, apsydy i szerokiej wieży od zachodu, a także dwóch dobudowanych później zbrojowni po południowej i północnej stronie nawy. Budulcem był wapień i kamień polny, a także kamienie runiczne (znajdują się one aktualnie na obszarze tutejszego cmentarza).
W 1885 roku wieża była zagrożona zawaleniem i musiała zostać zburzona. Wkrótce potem podjęto decyzję o rozbiórce całego kościoła, ale gdy uznano, że budynek ma znaczną wartość architektoniczną, w 1890 roku prace przerwano. Południowa ściana, prezbiterium i apsyda pozostały nienaruszone. Odkryto, że nawa zawiera dwa sklepienia kolebkowe i dwa filary pośrodku konstrukcji. Filary podtrzymywały trzy łuki wzdłuż całej długości świątyni. Jeszcze bardziej interesująca była konstrukcja prezbiterium, gdzie tuż nad sklepieniem znajduje się mała komora, zmniejszająca nacisk na dach o około 20 ton. Sam dach pokryto piaskowcem z okolic Nexø. Kamienne pokrycia dachowe były dość nietypowe jak na Skandynawię – występują jedynie w kilku kościołach w Skanii (technika ta była dość powszechna w Irlandii). Konstrukcja łuku tęczowego jest również nietypowa, ponieważ jego centralny element stanowi drewniany blok, a nie kamień. Wnętrze kościoła w późnym średniowieczu zostało udekorowane freskami, które częściowo odrestaurowano w 1636 roku.
Na skraju cmentarza stała masywna dzwonnica, pierwotnie służąca jako brama. Uległa ona częściowemu zawaleniu już w 1871 roku. W 1880 roku badania stanu konstrukcyjnego czteropiętrowej wieży wykazały, że również ona stanowi niebezpieczeństwo i jej renowacja jest praktycznie niemożliwa. Podczas rozbiórki odkryto, że pierwotnie fundamenty położono pod węższą wieżę.
Stary kościół jest obecnie obiektem zabytkowym, pozostającym pod opieką Duńskiego Muzeum Narodowego. Ołtarz z tej świątyni przeniesiono do Muzeum Bornholmu, a chrzcielnica znalazła swoje miejsce w nowym kościele.
Nowy kościół mały|lewo|Nowy kościół z zewnątrz (2012) Nowy kościół został wzniesiony w 1891 roku w miejscu, gdzie niegdyś stała wieża starej świątyni. Architektem był Andreas Clemmensen, który brał udział w przebudowie Pałacu Christiansborg w Kopenhadze. Zbudowany w stylu neoromańskim, składa się z wieży, nawy, prezbiterium i apsydy, a także transeptu. Jako budulca użyto granitu pochodzącego z pobliskiego Kamieniołomu Paradis.mały|Wnętrze kościołaKonstrukcję ołtarza zwieńcza siedem świec w swoistej menorze. Chrzcielnica wapienna z około 1250 roku w stylu późnoromańskim pochodzi z Gotlandii. Ambonę z pierwszej połowy XX wieku zaopatrzono w cztery płaskorzeźby z drewna dębowego, wykonane w 1593 roku. W północnym ramieniu transeptu znajduje się epitafium Jensa Pedersena Kofoeda, któremu powszechnie przypisuje się wyzwolenie Bornholmu spod okupacji szwedzkiej w 1658 roku. Krzyż w łuku tęczowym, będący dziełem Paula Høma, dodany został podczas renowacji kościoła, którą przeprowadził architekt Rolf Graae w 1964 roku.
Kamienie runiczne mały|Kamienie runiczne na terenie kościelnym Pomiędzy nowym kościołem a ruinami starego stoją cztery kamienie runiczne z wczesnego średniowiecza z inskrypcjami chrześcijańskimi. Pierwszy z nich był wspomniany już w 1624 roku, kiedy pełnił rolę progu w południowej kruchcie. Został ponownie odkryty w 1819 roku i w 1867 roku umieszczony obok ruin. Na kamieniu widnieje napis:
Drugi kamień runiczny składa się z dwóch części i nosi nazwę Støblingestenen. Wspomniano o nim również w 1624 roku, a odkryto go ponownie w 1869 roku jako część wieży kościelnej. Widnieje na nim napis:
Trzeci kamień, zwany Gunulfstenen, został znaleziony w 1877 roku na cmentarzu. Na nim znajduje się napis:
Pomimo tego, że można odczytać inskrypcje na czwartym kamieniu, ze względu na ich kryptograficzną formę nie sposób zrozumieć ich sensu.
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona miejscowej wspólnoty wiernych
Kategoria:Świątynie luterańskie w Danii Kategoria:Zabytkowe kościoły w Danii Kategoria:Kościoły na wyspie Bornholm Kategoria:Architektura romańska w Danii