mały|Tablica w Budapeszcie ku czci Konrada Kazimierza Rulikowskiego Konrad Kazimierz Rulikowski (ur. 1825 w HomluVesztróczy Zsolt, A szabadságharc „elfeledett” mártírja – Konrad Kazimierz Rulikowski (1825–1849), "Polonia Węgierska", 2024, nr 344-345, s. 34 lub w 1827 w Nowogrodzie WołyńskimÁron Fodor, Wybrane polskie ofiary węgierskiej Wiosny Ludów, [w:] Agnieszka Ściobor (red.), Pamięć, Obraz, Projekcja, Kraków 2020, s. 9., zm. 28 sierpnia 1849 w Oradei) – polski kapitan ułanów w armii carskiej, uczestnik i bohater powstania węgierskiego (1848–1849).
Życiorys Po ukończeniu szkoły wojskowej w Warszawie w stopniu chorążego został wcielony do armii carskiej. 18 czerwca 1849 w ramach rosyjskiego 8. Pułku Ułanów przybył do Siedmiogrodu jako oficer rosyjskiego korpusu, wysłanego przez Moskwę dla niesienia pomocy Austrii w walce z powstańcami węgierskimiIldikó Rosonczy, Postawa korpusu oficerskiego armii carskiej na Węgrzech w 1849 roku, "Akcent" 1988, s. 188. 27 lipca pod miejscowością Tiszafüred przyłączył się do walki Węgrów o niepodległość i służył pod dowództwem węgierskiego pułkownika Jánosa Korponayego. Został mianowany porucznikiem, a następnie kapitanem kawalerii rezerwowej Legionu Polskiego w AradzieGábor Bona, Tábornokok és törzstisztek a szabadságharcban 1848–49, Zrínyi Katonai Kiadó, Budapest 1983, s. 132. Walczył też u boku Józef Bema w decydującej bitwie pod Temeszwarem. Jego przyjaciel Zygmunt Miłkowski, żołnierz Legionu Polskiego, a także jego dowódca, Józef Wysocki, proponowali mu emigrację, jednak Rulikowski chciał odmówił, gdyż zamierzał powrócić do ojczyznyVesztróczy Zsolt, A szabadságharc..., s. 35.
Został schwytany przez Rosjan i po kapitulacji pod Kapitulacja pod Világos przewieziony wraz z węgierskimi oficerami do Gyuli pod eskortą rosyjskiego pułku kawalerii, a następnie do Oradei, gdzie rosyjski sąd wojskowy skazał go na śmierć. 28 sierpnia 1849 Iwan Paskiewicz, głównodowodzący armii carskiej, kazał stracić RulikowskiegoMárton Hegyesi, Biharvármegye 1848–49-ben, Hügel Ottó Könyvnyomdája, Nagyvárad 1885, s. 231..
Rulikowski pochowany został w bezimiennym grobie. 20 kwietnia 1870 jego szczątki zostały przeniesione na cmentarz w Oradei, gdzie 4 września tego samego roku odsłonięto mu nagrobek (w 1889 roku odwrócono go w stronę wejścia na cmentarz)Vesztróczy Zsolt, A szabadságharc „elfeledett”..., s. 35.
Upamiętnienie W 1870, po ugodzie austriacko-węgierskiej, w Oradei wzniosła mu okazały pomnik, jego imieniem nazwano jedną z ulic oraz miejski cmentarzVesztróczy Zsolt, A szabadságharc „elfeledett”..., s. 35. Rulikowski jest głównym bohaterem powieści historycznej „A dzsidás kapitány” („Kapitan ułanów”) autorstwa László Bárdosa z 1954László Bárdos, A dzsidás kapitány, Budapeszt 1954. W 1997 r. na jego cześć na budynku Ministerstwa Rolnictwa w Budapeszcie umieszczono tablicę pamiątkową na jego cześć (zobacz ilustracja powyżej). Imię Rulikowskiego nosi również ulica w GyuliMakra Zsigmond, Lengyelül pedig tudni kell?, "Édes Anyanyelvünk" luty 2014, s. 7.
Przypisy
Bibliografia Áron Fodor, Wybrane polskie ofiary węgierskiej Wiosny Ludów, [w:] Agnieszka Ściobor (red.), Pamięć, Obraz, Projekcja, Kraków 2020 Ildikó Rosonczy, Postawa korpusu oficerskiego armii carskiej na Węgrzech w 1849 roku, "Akcent" 1988 Gábor Bona, Tábornokok és törzstisztek a szabadságharcban 1848–49, Zrínyi Katonai Kiadó, Budapest 1983 Márton Hegyesi, Biharvármegye 1848–49-ben, Hügel Ottó Könyvnyomdája, Nagyvárad 1885 Szedlák Mátyás, Leleplezések a magyar szabadságharcz és a magyar emigráczió idejéből 1848-1861, Budapest 1897 Mitrovits Miklós, Magyarok és lengyelek a 19. században. Egy 1944-ben betiltott könyv, Budapest 2018 Bogumił Luft, Rumunia: ster na monaster, "Polityka", 7 lipca 2007
Kategoria:Uczestnicy Wiosny Ludów Kategoria:Żołnierze Legionów Polskich 1848–1849 Kategoria:Działacze Wielkiej Emigracji Kategoria:Powstańcy węgierscy (1848–1849) Kategoria:Polacy – wojskowi Imperium Rosyjskiego Kategoria:Bohaterowie narodowi Węgier Kategoria:Urodzeni w 1827 Kategoria:Zmarli w 1849 Kategoria:Straceni przez rozstrzelanie
hu:Rulikowski Kázmér