Mary Elizabeth Brunkow () er ein amerikansk molekylærbiolog og immunolog. Ho er kjend for å ha vore med på å identifisere genet som seinare fekk namnet FOXP3 som årsaka til sjukdomsfenomenet i «scurfy»-mus – ei oppdaging som vart grunnleggande for moderne forsking på regulatoriske T-celler. I 2025 vart Nobelprisen i fysiologi eller medisin tildelt Brunkow og to andre, for deira oppdagingar knytte til perifer immunologisk toleranse. Tidleg liv og utdanning Brunkow vart fødd i 1961 i Portland, Oregon. Ho gjekk ut frå St. Mary's Academy i Portland i 1979. Ho tok ein bachelorgrad (B.S.) i molekylær- og cellebiologi ved University of Washington i 1983, og ein doktorgrad (Ph.D.) i molekylærbiologi ved Princeton University i 1991. Rettleiar hennar var Shirley M. Tilghman. Doktoravhandlinga hennar hadde tittelen «Expression and function of the H19 gene in transgenic mice» (1991). Karriere Brunkow arbeidde innan industriforsking i Seattle-området, mellom anna ved Celltech R&D i Bothell, Washington – der ho saman med Fred Ramsdell gjennomførte det banebrytande arbeidet på FOXP3 som førte til Nobelprisen. Seinare vart ho senior program manager ved Institute for Systems Biology i Seattle. Forsking Brunkow var medforfattar av ein artikkel publisert i Nature Genetics i 2001 som identifiserte genet som forårsakar «scurfy»-fenotypen hos mus. Genproduktet fekk først namnet scurfin, og vart seinare kjend som FOXP3. Artikkelen viste at mutasjonar i dette genet fører til ein dødeleg, lymfoproliferativ sjukdom, og at tap av FOXP3 fører til ukontrollert aktivering av T-celler og alvorleg immunsjukdom. Denne oppdaginga plasserte FOXP3 i sentrum for forståinga av perifer immunologisk toleranse formidla av regulatoriske T-celler. Identifiseringa av FOXP3 gav eit molekylært grunnlag for å forstå korleis immunsystemet hindrar sjølvreaksjonar utanfor thymus, og la grunnlaget for omfattande forsking på utvikling og funksjon av regulatoriske T-celler. I ettertid har vidare forsking ført til utvikling av blant anna anti-sclerostin-terapi, inkludert legemiddelet romosozumab, som har fått godkjenning for klinisk bruk og er mykje omtalt i medisinsk litteratur.
Utmerkingar og prisar Den 6. oktober 2025 kunngjorde Nobelkomiteen ved Karolinska Institutet i Stockholm at Brunkow, Fred Ramsdell og Shimon Sakaguchi vart tildelte Nobelprisen i fysiologi eller medisin for oppdagingar knytte til perifer immunologisk toleranse. Ho vart då den fjortande kvinnelege Nobelprisvinnaren i medisin.
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Mary E. Brunkow» frå , den 7. oktober 2025.
Bakgrunnsstoff
Kategori:USA-amerikanske biologar Kategori:USA-amerikanske immunologar Kategori:Nobelprisvinnarar frå USA Kategori:Nobelprisen i medisin Kategori:Folk frå Portland i Oregon