Bleikmarihand (Dactylorhiza maculata) er ei plante i orkidéfamilien (marihandfamilien). Ho er utbreidd i fjellregionar i mykje av Europa, men er sjeldan i søraust. Ein finn henne også i Algerie, Marokko, Sibir, Mongolia og Xinjiang i Kina.
Orkideen veks hovudsakleg i sur jord på hei, i graslandskap og i fuktig skog. Han kan ha blad med eller utan flekkar.
Systematikk Bleikmarihand høyrer til slekta Dactylorhiza, på norsk marihandslekta. Namnet bleikmarihand er ganske nytt og førebels lite innarbeidd. Namnet er ein konsekvens av at Artsdatabanken prinsipielt bruker separate namn på ulike taksonomiske nivå. Ettersom namna på dei to underartane flekkmarihand og skogmarihand er så godt innarbeidde, har ein vald å gi eit nytt namn til artsnivået.
Underartane i Noreg er:
flekkmarihand (nominatunderarten D. maculata ssp. maculata) skogmarihand (D. maculata ssp. fuchsii)
I mange klassifiseringar, mellom anna i Finland, på Dei britiske øyane, i Baltikum, Benelux, Tyskland og Polen er dei to underartane rekna som separate artar.
WFO – The World Flora Online godkjenner seks underartar: D. maculata subsp. fuchsii (Druce) Hyl. D. maculata subsp. maculata D. maculata subsp. maurusia (Emb. & Maire) Soó: Marokko, Algerie D. maculata subsp. saccifera (Brongn.) Diklic: Sørlege Europa D. maculata subsp. sooana Borsos ex Batoušek: Tsjekkia, Slovakia D. maculata subsp. transiens (Druce) M.H.J.van der Meer: Vestlege Europa
Plants of the World Online (Kew) reknar Dactylorhiza fuchsii og Dactylorhiza saccifera som eigne artar og godkjenner fire underartar av Dactylorhiza maculata: D. maculata subsp. arcana Trávn., Taraška, Batoušek & Lamla: Polen D. maculata subsp. maculata D. maculata subsp. maurusia (Emb. & Maire) Soó: Marokko, Algerie D. maculata subsp. sooana Borsos ex Batoušek, Taraška & Trávn.: Tsjekkia, Slovakia
I det nordlege Europa er underarten D. maculata subsp. arcana skildra så nyleg som i 2023. Denne underarten er endemisk for Polen.
Utbreiing I Norsk raudliste for artar (2021) er bleikmarihand vurdert som livskraftig (LC).
Arten finst òg i Sverige (status LC, svensk namn fläcknycklar), i Danmark (LC, dansk namn plettet gøgeurt), på Færøyane (vanligt, færøysk namn tjaldursbørkubóndi), på Island (LC, islandsk namn brönugrös). I Finland, der flekkmarihand og skogmarihand blir rekna som eigne artar, blir dei samla omtalt som maariankämmekkäryhmä («flekkmarihandgruppa»). I andre klassifiseringar kan det overordna nivået som omfattar både flekkmarihand og skogmarihand vere omtalt som Dactylorhiza maculata s.l. (sensu lato, i vid forstand) eller Dactylorhiza maculata agg. (aggregat, artsgruppe).
Referansar
Bakgrunnsstoff
Kategori:Orkidear i Noreg Kategori:Orkidear i Sverige Kategori:Orkidear i Danmark Kategori:Orkidear i Finland Kategori:Orkidear på Færøyane Kategori:Orkidear på Island Kategori:Orkidear i Estland Kategori:Orkidear i Latvia Kategori:Orkidear i Litauen Kategori:Orkidear i Nederland Kategori:Orkidear i Belgia Kategori:Orkidear i Luxembourg Kategori:Orkidear i Tyskland Kategori:Orkidear i Polen Kategori:Marihandslekta