Psalm 118 – jeden z utworów zgromadzonych w biblijnej Księdze Psalmów. W systemie numeracji stosowanym w greckiej Septuagincie i łacińskiej Wulgacie psalm ten jest psalmem 117.
Psalm ten identyfikuje się również często przez łaciński incipit Confitemini Domino, guoniam bonus (tak zarówno w Wulgacie jak i w Nowej Wulgacie). Utwór liczy 29 wersetów.
Psalm 118 stanowi w Biblii hebrajskiej ostatni z psalmów tzw. „Hallelu paschalnego” (Ps 113–118).
Tekst psalmu i jego interpretacja Utwór ten zaliczany jest do mniej licznej grupy psalmów dziękczynnych, w których natchniony autor zazwyczaj wznosi indywidualną modlitwę do Boga. W sensie gatunkowym psalmy dziękczynienia bliskie są hymnom. Redaktorzy Biblii jerozolimskiej zauważają we fragmentach Psalmu 118 motywy obecne również w tzw. psalmach królewskich. Ich zdaniem psalm był wykonywany podczas liturgii świątynnej. Miejscem jego wykonywania była Jerozolima, trasa zmierzającej do świątyni procesji.
Biblia Tysiąclecia klasyfikuje Psalm 118 jako liturgiczny hymn świąteczny. W oryginalnym tekście hebrajskim utwór nie jest poprzedzony żadnym odautorskim incipitem. Pierwszoplanowy jest akcent dziękczynny. Powtórzenie pierwszego wersetu-wezwania na końcu utworu (w. 19) tworzy klamrę kompozycyjną. Zapewne starsza pieśń dziękczynna za ocalenie jednostki, być może króla, zaczęła być używana w liturgii świątynnej jako pieśń społeczności poprzez dodanie wersetów: 1–4.10–12.15.19–21.26–27.
W Psalmie 118 dwadzieścia dwa razy wymienione zostaje imię Jahwe (; ww. 1, 4, 5, 6...). W szeregu wersetów nawet dwukrotnie.
Redaktorzy polskich wydań Biblii opatrzyli Psalm 118 następującymi nagłówkami sugerującymi jego interpretację: liturgiczny hymn dziękczynny (Biblia poznańska), świąteczny hymn dziękczynny (Biblia Tysiąclecia), liturgia na Święto Namiotów (Biblia jerozolimska).
Zdaniem Hugolina Langkammera „alleluja” umieszczane na początku Psalmu 118 w szeregu wydań i tłumaczeń należy raczej do poprzedniego Psalmu 117. Najpierw podmiot zwraca się z zachętą do chwalenia Boga. Izrael i ród kapłański, ora wszyscy bogobojni zostają zaproszeni do powtarzania wezwania „Jego łaska na wieki” (; ww. 1–4). Ci sami wezwani występują w . Łaska (, ḥesed) jest hojną wiernością Jahwe względem narodu, z którym zawarł przymierze.
W indywidulanej retrospekcji w wersetach 8–15 psalmista sygnalizuje, że w obliczu zagrożenia ze strony ludzi prosi Jahwe o pomoc i ją otrzymuje. Egzegeci widzą wpływ tradycji mądrościowej w charakterystycznej budowie wersetów 8–9, przypominającej Księgę Przysłów lub Księgę Koheleta (lepiej... niż)Por. Prz 15,16nn; 19,1; Koh 6,9.. Ludzie zawodzą (podobna wymowa w Ps 60,13 i ,13). W wersetach 8–9 występuje paralelizm komplementarnyParalelizm komplementarny (figura retoryczna) zachodzi, gdy myśl pierwszego wersetu rozwija się w drugim lub następnym wersecie..
W wersetach 10–12 każdy kolonW analizie psalmów kolon oznacza jednostkę wersową, czyli jeden człon zdania poetyckiego. Ponieważ poezja hebrajska opiera się nie tyle na rymie i metrum, ile na paralelizmie członów, badacze dzielą wersety na kolony. rozpoczyna anafora „otoczyły mnie”. Podmiot liryczny przedstawia swoją krytyczną sytuację. Powtórzenie o pokonaniu wroga „w imię Pańskie” zwiastuje zwycięstwo. Jeśli chodzi o werset 10, redaktorzy Biblii jerozolimskiej przypomnieli, że hebrajskie אֲמִילַֽם (amilam) może też być tłumaczone jako „każę obrzezać”W przypisie znalazła się adnotacja, że Jan Hirkan zmusił do obrzezania Idumejczyków i Greków.. Werset 11 stanowi zapewne glosę. Nie występuje w rękopisach przedmasoreckich, tzn. w wersjach tekstu psalmu z Kumran czy z genizy kairskiej. Wrogowie przedstawieni zostają jako rój pszczeli i niszczące płomienie.
Wersety 13–18 wysławiają zwycięstwo. Widać podobieństwo tej sekcji do Pieśni Mojżesza z 15 rozdziału Księgi Wyjścia. Psalmista, podobnie jak Mojżesz i Izraelici opiewa „prawicę Pańską” ()Por. Ps 118,16–18 z Wj 15,6.12.. Werset 14 jest identyczny z Wj 15,2a (TM). Podobnie jak w Psalmach 44 i 88, sprawcą cierpienia jest Jahwe. Trudne doświadczenia są dopustem Bożym, ale nic nie wychodzi poza Boską jurysdykcję. Bóg ostatecznie wyprowadza z opresjiPor. Księga Hioba..
W wersetach 19–29 pojawiają się oczywiste odniesienia do jerozolimskiego kultu świątynnego. Odnajdujemy takie wyrażenia, jak: brama, procesja, ofiara, błogosławieństwo, ołtarz. Dwukrotnie jest mowa o sprawiedliwości wynikającej z dochowania wierności Jahwe. Kamień odrzucony przez budujących, który stał się najistotniejszym, tzn. zwornikiem, to symbol mesjański, występujący również w Księdze Izajasza i Księdze ZachariaszaPor. Iz 8,14; 28,16; Za 3,9; 4,7; 8,6.. W wersecie 26 znajdują się słowa błogosławieństwa kapłańskiego, które jest odpowiedzią na wezwanie z wersetu 25. W Nowym Testamencie, w Ewangelii wg Mateusza słowa Błogosławiony, który przybywa w imię Pańskie! staną się aklamacją tłumów na cześć Jezusa wjeżdżającego na osiołku do JerozolimyPor. Mt 21,9.. W wersecie 27 znajduje się aluzja do procesji liturgicznych, zwłaszcza w Święto Namiotów: Ścieśnijcie szeregi, z gałęziami w rękach, aż do rogów ołtarzaPor. Kpł 23,40; Ne 8,15; 2 Mch 10,7.. Świątynny ryt lulaw polegał na potrząsaniu bukietami kwiatów lub palm wokół ołtarza. W wersecie 28 kolejna zmiana podmiotu rozpoczyna indywidualne wyznanie wiary. Ponowiona zostaje zachęta do uwielbienia i uznania łaskawości Jahwe.
Gianfranco Ravasi dostrzega w psalmie liturgiczny dialog odbywający się podczas procesji. Na przemian następują po sobie głosy solistów (ww. 5–7.10–13.14.17–18) i chóru (w. 8–9.15–16). Biblista wyróżnia też dwa hymny dziękczynne: pierwszy (ww. 5–18) oraz drugi (ww. 19–29).
W Nowym Testamencie Jezus z Apostołami odmawia psalmy Hallelu, w tym Psalm 118, w związku z sederami paschalnymi podczas pobytów w Jerozolimie, w tym podczas Ostatniej wieczerzyPor. Mt 26,33.. Jezus w Ewangelii Łukasza używa Psalmu 118 w Przypowieści o przewrotnych rolnikach, gdy mowa jest o kamieniu–głowicy węgłaPor. Łk 20,17.. Jezus odniósł treść wersetu 22. z psalmu do swojej śmierci i chwały. Odniesienie do tego wersetu znajduje się również w Dziejach Apostolskich. W rozdziale 4 Piotr Apostoł nazywa Chrystusa „kamieniem odrzuconym przez budujących”, „głowicą węgła”Cyryl Jerozolimski w jednej z katechez przypomina, że Chrystus jest jedynym prawdziwym kamieniem węgielnym (za tekstem katechezy Jana Pawła II z 5 grudnia 2001). Ambroży z Mediolanu w Expositio Evangelii secundum Lucam przypomina, że „Chrystus jest skałą” i że nazywa tak Piotra, życząc sobie, by jego wiara była niezłomna..
W tradycji chrześcijańskiej słowa wersetu 24 – Oto dzień który Pan uczynił... – odnoszą się do zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Pojawiają się w tekstach liturgicznych obrzędów Wielkanocy.
W liturgii chrześcijańskiej występuje aklamacja Hosanna, zaczerpnięta z tekstu Ewangelii (). Słowo ma swój rodowód w okrzyku rytualnym z wersetu 25. Psalmu 118 (, dosł. ‘O, Panie, wybaw!’).
Użycie w liturgii chrześcijańskiej W rzymskiej liturgii godzin zreformowanej po soborze watykańskim II Psalm 118 odmawiany jest w Modlitwie w ciągu dnia niedzieli pierwszego tygodnia oraz trzeciego tygodnia. W nagłówku redaktorzy zasugerowali interpretację: „Świąteczny hymn dziękczynny”. Jako krótki komentarz kursywą zacytowane zostały Dzieje Apostolskie: „Jezus jest kamieniem odrzuconym przez was budujących, tym, który stał się kamieniem węgielnym” (Dz 4,11). Ponadto psalm ten odmawiany jest jako pierwszy psalm Jutrzni niedzieli drugiego oraz czwartego tygodnia z antyfoną: „Błogosławiony, który idzie w imię Pańskie. Alleluja”Z tym samym nagłówkiem i komentarzem kursywą.. Psalm ten odmawia się też podczas I Nieszporów, gdy używane są „teksty wspólne o wielu męczennikach” oraz „teksty wspólne o jednym męczenniku lub jednej męczennicy”.
Kilka wersetów Psalmu 118 odmawia się w Godzinie czytań Niedzieli WielkanocnejWersety: 1–2.16ab–17.22–23.. Ponadto: jako podzielony na trzy części psalm Modlitwy w ciągu dnia w Niedzielę Wielkanocną z antyfonami odnoszącymi się do misterium Zmartwychwstania; psalm Godziny czytań w czwartek w Oktawie wielkanocnej; psalm Modlitwy w ciągu dnia w Niedzielę Zesłania Ducha Świętego.
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne
w Biblii Tysiąclecia
Kategoria:Psalmy