Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny () – klasyczne dzieło duchowości katolickiej i fundament mariologii, napisane w 1712 roku przez francuskiego kapłana i misjonarza, św. Ludwika Marię Grignion de Montfort. Książka przedstawia drogę całkowitego oddania się Jezusowi Chrystusowi przez ręce Maryi (tzw. „niewolnictwo maryjne z miłości”).

Historia dzieła Traktat został napisany przez św. Ludwika w 1712 roku. Autor sam przewidział w jego treści, że manuskrypt zniknie na długi czas w mroku, ukryty przed światem. W rzeczywistości tak się stało – po jego śmierci w 1716 roku rękopis został ukryty w skrzyni, m.in. po to, by uchronić go przed zniszczeniem (szczególnie w niepokojach poprzedzających rewolucję francuską).

Rękopis został odnaleziony przypadkowo w bibliotece misjonarzy z założonego przez niego Zgromadzenia Misjonarzy Towarzystwa Maryi dopiero w 1842 roku (ponad sto lat po jego napisaniu). Został wydany drukiem rok później, w 1843 roku we Francji. Niemal natychmiast po publikacji zyskał wielkie uznanie, został przetłumaczony na wiele języków i zyskał ogromną popularność wśród wiernych Kościoła katolickiego.

Główne przesłanie Głównym założeniem Traktatu jest „całkowite poświęcenie się Jezusowi przez Maryję”. Warto zaznaczyć, że występujące w tytule oraz w całej książce słowo „nabożeństwo” (będące tłumaczeniem francuskiego słowa dévotion) nie oznacza w tym kontekście publicznej liturgii czy nabożeństwa kościelnego. W ujęciu Montforta jest to głęboka, osobista postawa duchowa, styl życia oraz konkretny zestaw prywatnych praktyk i ćwiczeń ascetycznych, par. 115-119..

Montfort w swoim dziele biblijnie i teologicznie dowodzi, że Maryja jest najkrótszą, najprostszą i najpewniejszą drogą do zjednoczenia z Chrystusem. Myśl tę znakomicie oddaje słynne, pierwsze zdanie dzieła:

Centralną praktyką opisaną w książce jest akt osobistego poświęcenia, które autor nazywa dobrowolną „niewolą z miłości”. Według św. Ludwika taka forma oddania uwalnia wierzącego od miłości własnej i pychy, pozwalając Bogu pełniej działać w jego życiu. Montfort zachęca do nieustannego odnawiania w sobie intencji działania „przez Maryję, z Maryją, w Maryi i dla Maryi”. Istotę tego oddania sam autor formułuje w końcowym akcie ofiarowania:

Praktyki i ćwiczenia duchowe Autor na kartach traktatu szczegółowo wyjaśnia, w jaki sposób żyć nabożeństwem na co dzień. Dzieli on ćwiczenia duchowe na praktyki zewnętrzne i wewnętrzne, kładąc szczególny nacisk na modlitwę w czasie Eucharystii, par. 226-273..

Praktyki zewnętrzne Choć św. Ludwik zaznacza, że liczy się przede wszystkim wnętrze, proponuje dokładnie siedem praktyk zewnętrznych, które mają pomagać w rozwijaniu miłości do Jezusa i Maryi, par. 226-256.: Przygotowanie i Akt Ofiarowania: Odprawienie 33-dniowych ćwiczeń duchowych, które są podzielone na cztery etapy: 12 dni wyzwalania się z ducha tego świata, tydzień poznawania siebie, tydzień poznawania Maryi oraz tydzień poznawania Jezusa. Okres ten kończy się złożeniem i podpisaniem aktu ofiarowaniaGrignion de Montfort, Traktat..., op.cit., par. 227-233., Wstęp.. Odmawianie Małej Koronki do Najświętszej Maryi Panny: Codzienna modlitwa (składająca się z 3 Ojcze nasz i 12 Zdrowaś Maryjo), by oddać cześć przywilejom i koronom MaryiGrignion de Montfort, Traktat..., op.cit., par. 234-235.. Noszenie łańcuszka: Zalecane (choć nieobowiązkowe) noszenie na szyi, ramieniu lub nodze małego, poświęconego, żelaznego łańcuszka, przypominającego wiernemu, że z własnej woli jest „niewolnikiem” ChrystusaGrignion de Montfort, Traktat..., op.cit., par. 236-242.. Cześć dla tajemnicy Wcielenia: Szczególne świętowanie Uroczystości Zwiastowania Pańskiego (25 marca), które jest głównym świętem tego nabożeństwa, przypominającym moment oddania się Jezusa w ręce MaryiGrignion de Montfort, Traktat..., op.cit., par. 243-248.. Modlitwa „Zdrowaś Maryjo” i Różaniec: Wielki szacunek dla modlitwy anielskiej i codzienne odmawianie całego Różańca (lub przynajmniej jednej z jego części)Grignion de Montfort, Traktat..., op.cit., par. 249-254.. Modlitwa „Magnificat”: Częste odmawianie hymnu Magnificat w celu uwielbienia Boga za Jego dary i naśladowania w tym MaryiGrignion de Montfort, Traktat..., op.cit., par. 255.. Oderwanie od świata: Modlitwa i wysiłek, by z pogardą odnosić się do „ducha tego świata” (próżności, pychy, materializmu) na rzecz dążenia do doskonałości chrześcijańskiejGrignion de Montfort, Traktat..., op.cit., par. 256..

Praktyki wewnętrzne Istotą doskonałego nabożeństwa jest włączenie Maryi w swoje codzienne życie i myśli. Montfort ujmuje to w formie czterech zasad. Należy wszystko czynić, par. 257-265.: Przez Maryję – wyrzekając się własnych intencji i poddając się całkowicie we wszystkim duchowi Maryi, by kierował nami Duch ŚwiętyGrignion de Montfort, Traktat..., op.cit., par. 258-259.. Z Maryją – traktując Ją jako najdoskonalszy wzór działania oraz wszystkich cnótGrignion de Montfort, Traktat..., op.cit., par. 260.. W Maryi – starając się przebywać w duchowym skupieniu i znajdować w Niej duchowe schronienie dla własnej duszyGrignion de Montfort, Traktat..., op.cit., par. 261-264.. Dla Maryi – czyniąc wszystko z intencją służenia Jej, aby Ona mogła złożyć te uczynki – oczyszczone z niedoskonałości – w bezpośredniej ofierze JezusowiGrignion de Montfort, Traktat..., op.cit., par. 265..

W czasie Komunii Świętej Końcowa część książki zawiera szczególne wskazówki dotyczące uczestnictwa we mszy świętej i przyjmowania Komunii. Z powodu własnej grzeszności i niegodności Montfort radzi, by nie zbliżać się do Boga samemu, lecz „użyczyć” sobie serca i dyspozycji Maryi, par. 266-273.: Przed Komunią: Należy upokorzyć się przed Bogiem, wyrzec się własnych zasług i poprosić Maryję, by użyczyła nam swego Serca na godne przyjęcie Jezusa. Podczas Komunii: Przyjmując Hostię, wierny ma w duchu zaprosić Jezusa do czystego Serca Maryi wewnątrz własnej duszy. Po Komunii: Należy trwać w uwielbieniu, prosząc, aby Maryja w naszym imieniu adorowała Syna i wypraszała rozszerzanie się Królestwa Bożego.

Wybrane cytaty Oprócz wspomnianych wyżej formuł, książka zawiera wiele myśli, które na stałe weszły do skarbca teologii i duchowości katolickiej:

Wpływ i znaczenie Książka wywarła historyczny i niezatarty wpływ na duchowość katolicką oraz ukształtowała mariologię XIX i XX wieku. Do nauki zawartej w Traktacie z aprobatą odwoływali się papieże, w tym Pius IX, Leon XIII (który beatyfikował autora), Pius X oraz Pius XII (który w 1947 r. kanonizował Montforta).

Szczególne i bardzo osobiste znaczenie książka ta miała dla św. Jana Pawła II. Przeczytał on Traktat podczas II wojny światowej, pracując jako robotnik w zakładach Solvaya, i uznał go za całkowity przełom w swoim życiu wewnętrznym. Z dzieła św. Ludwika papież Polak zaczerpnął swoje słynne zawołanie biskupie i papieskie: Totus Tuus (Cały Twój). Wiele idei i motywów z tej książki Jan Paweł II zawarł później w swojej encyklice mariologicznej Redemptoris Mater.

Nauczanie płynące z Traktatu stało się również inspiracją dla wielu innych wybitnych postaci Kościoła, m.in. św. Maksymiliana Marii Kolbego i Prymasa Tysiąclecia, kardynała Stefana Wyszyńskiego.

Współcześnie Traktat (oraz inspirowane nim nowsze pozycje wydawnicze) jest masowo wykorzystywany na całym świecie jako podstawa do 33-dniowych rekolekcji, przygotowujących do osobistego Aktu Poświęcenia się Niepokalanemu Sercu Maryi.

Przypisy

Bibliografia Ludwik Maria Grignion de Montfort: Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny, Wydawnictwo Księży Marianów, Warszawa 1998, przekł. Jan Rybałt, oprac. Adam Boniecki, ISBN 83-7119-097-2. Ludwik Maria Grignion de Montfort: Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny, Promic, Warszawa 2011, ISBN 978-83-7502-310-7. René Laurentin: Bóg sam. Przesłanie Ludwika Marii Grignion de Montfort, Wydawnictwo Księży Marianów, Warszawa 1998.

Kategoria:Literatura katolicka Kategoria:Mariologia