Bocheński Szlak Solny „Na świecie” im. Świętej Kingi – tematyczny szlak turystyczny w Bochni, prowadzący przez obiekty i miejsca związane z historią wydobycia soli oraz funkcjonowaniem Kopalni Soli Bochnia. Trasa obejmuje zarówno zachowane zabytki infrastruktury salinarnej, jak i miejsca po obiektach nieistniejących, które odegrały istotną rolę w rozwoju miasta. Długość szlaku wynosi około 1,6 km. Termin „na świecie” w gwarze górniczej oznacza „na powierzchni”, co odróżnia trasę od podziemnych wyrobisk kopalnianych.
Historia Szlak został utworzony w 2005 roku z inicjatywy Muzeum im. Stanisława Fischera w Bochni oraz Urzędu Miasta Bochnia. Projekt otrzymał dofinansowanie w ramach programu „Małopolska Gościnna”. Trasa została oznaczona tablicami informacyjnymi oraz charakterystycznymi płytkami umieszczonymi w chodnikach, które wyznaczają przebieg szlaku.
Nazwa szlaku nawiązuje do św. Kingi, patronki górników solnych. Według legendy to właśnie jej przypisuje się odkrycie złóż soli kamiennej na ziemiach polskich w XIII wieku.
Charakterystyka Szlak prowadzi przez najważniejsze obiekty naziemne związane z funkcjonowaniem bocheńskiej żupy solnej. Trasa umożliwia poznanie historii miasta oraz znaczenia przemysłu solnego dla jego rozwoju gospodarczego i przestrzennego. Wzdłuż szlaku rozmieszczono tablice opisujące poszczególne obiekty oraz ich znaczenie dla działalności kopalni.
Główne obiekty szlaku
Szyb Campi Szyb Campi został wykonany w latach 1556–1568 przez geometrę Jana Faigla. Jego budowa umożliwiła eksploatację zachodniej części złoża soli kamiennej. W kolejnych stuleciach szyb był modernizowany i pozostaje jednym z najważniejszych obiektów naziemnych związanych z Kopalnią Soli Bochnia. Obecnie wykorzystywany jest głównie do obsługi ruchu turystycznego.
Planty Salinarne Planty Salinarne, nazywane dawniej Ogrodem Salinarnym, powstały w 1868 roku według projektu Karola Bauera. Założono je na terenie dawnego placu zamkowego oraz miejsca handlu solą. W późniejszym okresie park został powiększony o obszary zajmowane wcześniej przez zabudowę gospodarczą kopalni. Aktualnie park ma powierzchnię 3,2 hektarów. Na terenie plant znajduje się altana koncertowa z 1934 roku, związana z działalnością orkiestry salinarnej. Obiekt pełnił funkcję reprezentacyjną i rekreacyjną dla mieszkańców miasta.
Altana koncertowa z 1934 roku jest związana z działalnością Orkiestry Salinarnej działającej od XIX wieku. Zbudowana w 1934 r. według projektu Stanisława Albińskiego na miejscu wcześniejszej. Orkiestra górnicza, założona w 1880 r. przez Antoniego Langera, koncertami w altanie przez dziesięciolecia uprzyjemniała bochnianom pobyt w parku w niedzielne popołudnia.
Planty Salinarne są wpisane do rejestru zabytków pod numerem A-247 od 1984 roku.
Znaczenie urbanistyczne i rewitalizacja Planty Salinarne stanowią jeden z najważniejszych historycznych terenów zielonych Bochni. Park został założony w 1868 roku według projektu Karola Bauera na terenach związanych z działalnością żupy solnej. Jego powstanie wpisywało się w XIX-wieczny europejski trend tworzenia publicznych terenów rekreacyjnych w miastach przemysłowych. Był to pierwszy publiczny park miejski w Bochni i miejsce organizacji wydarzeń kulturalnych, sportowych oraz społecznych.
W latach 2023–2024 przeprowadzono kompleksową rewaloryzację Plant Salinarnych. Prace objęły odnowienie historycznego układu alejek, modernizację infrastruktury technicznej, pielęgnację zabytkowego drzewostanu oraz utworzenie nowych elementów małej architektury. W północno-wschodniej części parku powstała fontanna nawiązująca do historycznego Stawu Salinarnego. Rewitalizacja została przeprowadzona z uwzględnieniem zabytkowego charakteru założenia parkowego.
Staw Salinarny Staw Salinarny stanowi pozostałość dawnego systemu wodnego żupy solnej. Pierwsze wzmianki o groblach i sadzawkach w tym miejscu pochodzą z 1554 roku. Zbiorniki powstały wskutek spiętrzenia potoku Storynka, który odwadniał szyb Campi. Przez wiele lat staw wykorzystywany był do celów gospodarczych związanych z działalnością kopalni. Po utworzeniu Ogrodu Salinarnego w XIX wieku zaczął również pełnić funkcje rekreacyjne.
Budynek Administracyjny Kopalni Budynek administracyjny został wzniesiony w XVIII wieku jako siedziba biur oraz warsztatów związanych z funkcjonowaniem żupy solnej. W kolejnych stuleciach obiekt był wielokrotnie przebudowywany i modernizowany. Stanowi jeden z najważniejszych przykładów architektury związanej z zarządzaniem przedsiębiorstwem górniczym w Bochni.
Znaczenie kulturowe Bocheński Szlak Solny stanowi element ochrony dziedzictwa przemysłowego Bochni. Trasa dokumentuje rozwój jednego z najstarszych ośrodków górnictwa solnego w Europie oraz ukazuje wpływ wydobycia soli na kształtowanie przestrzeni miejskiej. Szlak jest także uzupełnieniem zwiedzania Kopalni Soli Bochnia, wpisanej wraz z Kopalnią Soli Wieliczka na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCOSaint Kinga NaCl Bochnia Salt Route „In the World” [oline], https://visitmalopolska.pl [dostęp 2026-06-12].
Przypisy
Kategoria:Szlaki turystyczne w województwie małopolskim Kategoria:Bochnia