Operacja Ochsenkopf (w nomenklaturze alianckiej operacja Ox Head), znana również jako bitwa o Sidi Nsir i bitwa o Hunt's Gap – operacja wojsk Osi w Tunezji przeprowadzona od 26 lutego do 4 marca 1943 roku, podczas kampanii afrykańskiej II wojny światowej.
Ofensywa wraz z jej operacją pomocniczą po kryptonimem „Ausladung” miała na celu przejęcie kontroli nad Medjez el Bab, Béja, El Aroussa, Djebel Abiod i pozycją znaną jako Hunt's Gap pomiędzy brytyjską 1 Armią a Grupą Armii Afryka (Heeresgruppe Afrika/Gruppo d'Armate Africa). Atakującym udało się zdobyć pewien teren, ale żaden z bardziej ambitnych celów operacji nie został osiągnięty przed tym jak, jak akcja została odwołana z powodu rosnących strat piechoty i czołgów, szczególnie nowych Tygrysów. Operacja Ochsenkopf była ostatnią dużą ofensywą Osi w Afryce Północnej przed kapitulacją Afrika Korps w maju 1943 roku.
Tło Po bitwie na przełęczy Kasserine (19–24 lutego) wojska Osi zostały sformowane w nową Grupę Armii Afryka obejmującą pod wspólnym dowództwem niemiecką 5 Armię Pancerną i włoską 1 Armię w Tunezji. Adolf Hitler i niemieckie Oberkommando der Wehrmacht (OKW) uważali, że dowództwo nad nową formacją powinien objąć gen. płk Hans Jürgen von Arnim, ale feldmarszałek Albert Kesselring i niemieckie Oberbefehlshaber Süd (OB Süd, naczelne dowództwo południa) opowiadali się za feldmarszałkiem Erwinem Rommlem, który 23 lutego został mianowany dowódcą Grupy Armii Afryka. Comando Supremo, włoskie dowództwo generalne, nakazało Rommlowi zakończenie ataku na Kasserine, mając na uwadze zgrupowanie alianckie w rejonie Tebessy, aby móc szybko przerzucić siły i przeprowadzić nową ofensywę przeciwko brytyjskiej 8 Armii (gen. Bernard Montgomery), gdy tylko ta zbliży się do linii Mareth od wschodu.
Wsie Gafsa, Metlaoui i Tozeur miały zostać utrzymane przez piechotę zmechanizowaną, podczas gdy większość grupy szturmowej miała powrócić do 1 Armii. 10 Dywizja Pancerna wycofała się z Thali wcześnie rano 23 lutego, a 21 Dywizja Pancerna zakończyła atak na Sbibę 24 lutego. Dywizje miały się przegrupować i dołączyć do włoskiej 1 Armii, gotowe do ataku na początku marca, ruchy miały być objęte drobnymi operacjami na froncie 5 Armii Pancernej. 24 lutego Arnim poleciał do Rzymu bez konsultacji z Rommlem i opowiadał się za ofensywą na Béję, będąc przekonanym, że brytyjska 1 Armia (gen. Kenneth Anderson) wysłała posiłki na południe z frontu północnego, aby uratować Sbibę i Thalę. Arnim uzyskał zgodę Kesselringa na atak na szerokim froncie przeciwko sektorowi V Korpusu (gen. mjr Charles Allfrey) 26 lutego.
Plan Osi thumb|left|Działania wojenne w Tunezji 1942–1943 Operacja Ochsenkopf była planem przebicia się przez brytyjską obronę 26 lutego, z Korpsgruppe Weber (gen. Friedrich Weber) złożoną z 334 Dywizji Piechoty, elementów niedawno przybyłej Dywizji Luftwaffe Hermann Göring oraz elementów 10 Dywizji Pancernej niezaangażowanych w operację Wiosenna Burza, w trzech grupach lub rogach w kształcie głowy byka. Północny róg, z większością dostępnych czołgów, miał posuwać się naprzód trasą z Mateur z północnego wschodu, aby zdobyć Béja 40 km na zachód od Medjez. Druga grupa miała atakować z Goubellat w kierunku Sloughia i Oued Zarga, aby otoczyć Brytyjczyków w Mejez El Bab, a trzecia grupa miała przeprowadzić atak okrążający w dolinie Bou Arouda, a następnie posuwać się przez El Aroussa do Gafour, mając na celu skrzyżowanie dróg w El Aroussa. Na północy improwizowana Dywizja von Broich/von Manteuffel (Dywizja von Manteuffel), w ramach pomocniczej podoperacji Ausladung, miała pokonać Brytyjczyków w dolinie Sedjenane, odciąć komunikację z Jefna do Djebel Aboid i osłaniać północną flankę Korpsgruppe Weber. Operacje te miały zmusić aliantów do wycofania się i opóźnienia dalszego natarcia, podczas gdy Rommel przygotowywałby atak włoskiej 1 Armii (dawnej niemiecko-włoskiej Armii Pancernej) z linii Mareth przeciwko 8 Armii.
Operacja Ausladung thumb|Niemieccy spadochroniarze w Tunezji badają zdobyczny pistolet maszynowy Thompson, 1943 Pomocnicza operacja Ausladung rozpoczęła się rano 26 lutego, mając na celu oskrzydlenie Brytyjczyków w Sedjenane i na wzniesieniu naprzeciwko Green Hill, od ataku na pagórkowaty pas wybrzeża na północy pomiędzy miastem a Cap Serrat. Obszar ten był nieskutecznie broniony przez słabo wyposażone oddziały Wolnych Francuzów Corps Francs d'Afrique. Dywizja von Manteuffel poprowadziła atak z elitarnymi oddziałami zmotoryzowanego Pułku Fallschirmjäger „Barenthin” (mjr Rudolf Witzig) i włoskim 10 Pułkiem Bersalierów. Siły Osi, przy wsparciu lotniczym Luftwaffe, poczyniły duże postępy przez wzgórza zajmowane przez oddziały francuskie pomiędzy Cap Serrat, linią kolejową i Sedjenane. Francuzom udało się co prawda odeprzeć pierwszy włoski atak, lecz wkrótce po tym zostali rozbici, a wielu obrońców dostało się do niewoli. 27 lutego oddziały 139 Brygady Piechoty 46 Dywizji Piechoty i przydzielona jej 1. kompania Commando, wspierane przez 70 Pułk Polowy i 5 Pułk Średni Royal Artillery, ruszyły aby odeprzeć niemieckie natarcie, ale brakowało im wsparcia powietrznego i amunicji artyleryjskiej, po wzięciu udziału w wyczerpującej bitwie na przełęczy Kasserine. Do 1 marca Brytyjczycy prowadzili kosztowne, ale udane kontrataki, które opóźniły postępy Osi.
Natomiast 2 marca kontratak Lekkiej Piechoty Durham okazał się kosztowną porażką, a batalion musiał wycofać się na zalesiony teren za Sedjenane; jednocześnie tego i następnego dnia zostało odpartych więcej niemieckich ataków na Sedjenane. Kontratak batalionu Pułku Lincolnshire, Lekkiej Piechoty Durham i czołgów Churchill z North Irish Horse odepchnął Niemców po zażartej walce. Pozycja Brytyjczyków stała się jednak nie do utrzymania z powodu wycofania się Francuzów dalej na zachód w rejonie Medjez, gdy wojska Osi zajęły wzniesienie dominujące nad miastem. Francuski dowódca myślał, że jego pozycja jest oskrzydlana i nakazał wycofanie się. Niemiecka penetracja w kierunku Béja i Medjez wraz z odwrotem Francuzów zaskoczyła 139 Brygadę Piechoty w wyłomie, a dwie kompanie Sherwood Foresters zostały zaatakowane. 4 marca Brytyjczycy wycofali się 24 km z Sedjenane w kierunku Djebel Abiod, aby ustabilizować front. Atak Osi na Djebel Abiod został opóźniony o pięć dni przez obronę Sedjenane i ostatecznie cel ten nie został zdobyty.
Bitwa Południowy róg Południowy róg operacji miał być prowadzony przez Kampfgruppe Audorff z Dywizją Pancerno-Spadochronową Hermann Göring, 334 Dywizją Piechoty i wspierającymi batalionami pancernymi. Obszar ten chroniły brytyjskie siły znane jako Y Division, sformowane ad hoc z 38 Brygady Irlandzkiej, mieszanki komandosów, grenadierów i Coldstream Guards, elementów 1 Brygady Spadochronowej oraz czołgów Churchill ze szwadronu C 142 Pułku Suffolk. Kampfgruppe zaatakowało wieczorem 25 lutego, a ich pierwszymi celami były róg Tally Ho, ważne skrzyżowanie dróg i wzgórze zwane Fort MacGregor. Luftwaffe zaatakowała brytyjskie pozycje i ostrzelała transport za linią frontu. W Forcie MacGregor kompania D Pułku East Surrey została zaatakowana przez spadochroniarzy z Dywizji Hermann Göring. Po odparciu dwóch niemieckich ataków, spadochroniarze przecięli drut kolczasty, a obrońcy zostali wkrótce przytłoczeni i pokonani. Wzgórze Djebel Djaffa, dalej na zachód, utrzymywane przez batalion francuskich żołnierzy kolonialnych, został jednocześnie zaatakowany przez spadochroniarzy. Francuzi zostali zaskoczeni i szybko pokonani, większość z nich została schwytana.
thumb|left|Panzer III zniszczony przez Churchilla podczas ataku na południowy róg Surreys podjęli pospieszną próbę kontrataku na Fort MacGregor, ale została ona zatrzymana tuż za linią wyjściową, a Brytyjczycy wycofali się z wieloma stratami. Brytyjska artyleria ostrzeliwała wzgórze przez kilka godzin wszystkimi średnimi i ciężkimi działami, a gdy Surreys zaatakowali ponownie, było ono puste, z wyjątkiem sześciu Niemców, który pozostali tam pod wpływem szoku wywołanego ostrzałem. Spadochroniarze zostali zdziesiątkowani przez brytyjski ostrzał i nie mieli innego wyjścia, jak się wycofać. Szczyt nie większy od boiska piłkarskiego był usiany szczątkami ludzkimi, głównie Niemców, ale także brytyjskimi poległymi z kompanii D. Allfrey wysłał naprzód Fizylierów Lancashire, 600 ludzi z 6. kompanii Commando i 56 Pułku Rozpoznawczego, czołgi Valentine z 17/21 Pułku Ułanów, elementy 51 Królewskiego Pułku Czołgów i North Irish Horse. Następnego dnia, niemal natychmiast po przybyciu, Surreys i Valentine’y z 17/21 Pułku przeprowadzili kontratak na Djebel Djaffa, które zostało odzyskane po przełamaniu umiarkowanego oporu.
334 Dywizja uderzyła w róg Tally Ho tuż przed północą, zaskoczyła i rozbiła garnizon komandosów, z którego ocalałych uratowały czołgi Churchill. Niemcy nacierali na niewielki grzbiet położony 9,7 km na wschód od El Aroussa, gdzie dwa bataliony Dywizji Hermann Göring i wspierająca ją kompania pancerna zaatakowały pozycję bronioną przez czołgi Churchill ze szwadronu Suffolk 142 Pułku Królewskiego Korpusu Pancernego. Strzelając z pozycji z ukrytym kadłubem, czołgi Churchill zniszczyły cztery Panzer IV, unieruchomiły trzy Panzer III i zniszczyły działo 88 mm, tracąc jednego Churchilla. Niemiecka piechota poniosła wiele strat, a ocaleni wycofali się po zdecydowanym oporze brytyjskiej piechoty wspieranej przez zmasowany ostrzał artyleryjski. Brytyjczycy otrzymali posiłki i po kolejnym ostrzale przeprowadzili kontratak, w nocy spychając Niemców z narożnika Tally Ho w kierunku wzgórz na wschód od drogi Medjez-El-Bab do El-Aroussa.
thumb|Czołgi Churchill ruszają 28 lutego, aby stawić czoła atakowi na południowy róg Po zmroku Brytyjczycy ruszyli naprzód i oczyścili połowę drogi do farmy Steamroller, którą obsadzało około 2000 żołnierzy z dwóch batalionów Dywizji Hermann Göring i elementów pułku grenadierów pancernych wspieranych przez armaty przeciwpancerne 5 cm PaK 38 i 88 mm. Szwadron 51 Królewskiego Pułku Czołgów w czołgach Churchill Mk III i kompania Coldstream Guards wyruszyły tuż przed południem 28 lutego i o godzinie 16:00 byli już w zasięgu wzroku żołnierzy na farmie. Skierowano na nich ogień niemieckiej artylerii, a wkrótce potem zaatakowały ich bombowce nurkujące Junkers Ju 87 Stuka, niszcząc pięć Churchillów. 1. Oddział nacierał na teren farmy z Coldstream Guards, ale został przygwożdżony. Przybył kolejny czołg Churchill, dowodzony przez ppor. J. C. Rentona, który wraz z jedynym ocalałym czołgiem dowodzonym przez oficera o nazwisku Holland przejechał 1400 m przez odsłoniętą groblę ostrzeliwaną przez działo 88 mm. W odległości 18 m działo wystrzeliło ale pocisk otarł się tylko o wieżę, a zanim obsługa zdążyła załadować ponownie, czołg staranował działo; następnie oba Churchille dotarły na szczyt przełęczy i zaskoczyły stacjonujących tam Niemców.
Czołgi natknęły się na niemiecki transport i ostrzeliwały go, a następnie zniszczyły dwa Panzer III i dwa działa przeciwpancerne, gdy te próbowały się rozstawić. Niemcy uciekli, a gdy zapadł zmierzch, kolumna została zniszczona. Hollands i Renton otrzymali rozkaz powrotu do swojego szwadronu, ale czołg prowadzący utknął i musiał zostać holowany. Akcja czołgów zniszczyła dwa działa przeciwpancerne 88 mm, dwa 75 mm i dwa 50 mm, cztery mniejsze działa przeciwpancerne, 25 pojazdów kołowych, dwa moździerze 3-calowe i dwa Panzer III, a także spowodowała prawie 200 ofiar w szeregach wroga. Następnego dnia francuski właściciel farmy przybył do El Aroussa, aby powiedzieć, że Niemcy odeszli, a Brytyjczycy zajęli ten obszar. Osłabiony Pułk Dywizji Hermann Göring poniósł wiele ofiar; jego dowódca założył, że szarżujące czołgi pochodziły z dużo większej formacji i wysłał wiadomość do Fliegerführer Afrika, że został zaatakowany przez „szalony batalion czołgów, który dokonał niemożliwego” i „zmusił go do ostatecznego wycofania się”.
Północny róg