El zera sta cao de ła Fransa lìbara, dopo dirizente del Comità franseze de Libarasion nasionałe inte el ndar de ła seconda guera mondiałe, presidente del Goerno provizòrio de ła Repùblega franseze dal 1944 al 1946, Presidente del Consejo dei ministri franseze dal 1958 al 1959, creator de ła V Repùblega fondada inte el 1958, Presidente de ła Repùblega franseze da l' al . El ze sta el primo Presidente de ła cuinta Repùblega franseze e protocanònego de onore de ła Bazéłega de San Joani in Lateran Cresestto in na cultura de grandesa nasionałe, Charles de Gaulle el ghea decidesto de farse ła cariera de ufisałe. El zera devegnesto prezoniero inte el ndar de ła prima guera mondiałe. El ghea cołaborà co lentourage de Philippe Pétain e el ghea insisesto par ła dòpara de łe divizion de blindai inte ła guera contenporànea, scrivindo a vàrie personałità pułìteghe. Inte el majo 1940 el zera in cao de na divizion blindada e el ghea conduzesto vari controatachi inte el ndar de ła bataja de Fransa; el ze sta promovesto zenerałe de brigada co tìtuło tenporàneo inte el . El zera vegnesto nomenà Sotosegretàrio de Stato a ła Defeza nasionałe e a ła Guera inte el goerno Reynaud, inte el ndar de l'èzodo del 1940.
El ghea refudà l'armistìsio dimandà da Pétain a ła Zermània nazista. Da Londra el ghea lansà, traerso de ła BBC, l'apeło del 18 de zugno al pòpoło franseze a ła rezistensa e a unirse co eło inte łe Forse fransezi lìbare. Condanà a morte e privà de ła nasionałità franseze dal rezime de Vichy, el ghea vołesto incarnar ła lejitimità de ła Fransa e el vołea vegner reconosesto cusita anca dai Liai. Controłando solché racuante cołònie, ma reconosesto da ła Rezistensa franseze, eło el ghea unio, inte el 1943, ła Fransa lìbara inte l'interior del Comità franseze de Libarasion nasionałe, del cuało el ghene ghea tołesto poco dopo ła diresion, e el ghea conduzesto el paeze verso ła Libarasion. Favorévoło a un podere ezecutivo forte, el se gavea oponesto ai projeti parlamentari dei partii e el se ghea dimetesto inte el 1946. El ghea fondà el Rassemblement du peuple français (RPF), ma el so refudo de ogni conprometesto col «rezime dei partii» el ło ghea izołà inte na «traersada del dezerto» distante da ogni responsabiłità.
De Gaułe el ze sta reciamà al podere inte el ndar de ła crize del , inte el ndar de ła guera de Alzeria. Nomenà presidente del Consejo dei ministri, el ghea fazesto aprovar ła Cuinta Repùblega franseze co un referendum. Elezesto presidente de ła Repùblega, eło el ghea vołesto na «pułìtega de grandesa» de ła Fransa. El ghea sołidà łe istitusion, ła moneda (novo franco) e el ghea dazesto un roło de tersa via econòmega a un Stato pianifegador e modernizador de l'indùstria. El ghea pian pianeto renunsà a ła Alzeria franseze, anca se co l'opozision dei pieds-noirs (sitadini fransezi nasesti in Nordàfrica) e dei miłitari, che i gaveva favorio el so retorno. El ghea decołonizà anca l'Àfrica negra, ma el ghe ghea mantegnesto l'influensa franseza. De Gaulle el zera par ła «indipendensa nasionałe» ronpindo col federałismo eoropeo e ła divizion de Jalta: eło el imazenava par tanto na «Eoropa de łe Nasion» bazada su ła conciliasion franco-todesca che ła saria ndada «da l'Atlàntego ai Urałi»; el ga reałizà ła forsa de desuazion nucleare franseze, el ghea retirà ła Fransa dal comando miłitare de ła NATO, el ghea ponesto un veto a l'entrada del Regno Unio inte ła Comunità Eoropea, el sostegnea el «Québec lìbaro», el ghea condanà ła guera del Vietnam e el ghea reconosesto ła Cina comunista.
La so vizion del podere, o sia de un cao aprovà diretamente da ła Nasion, el ło ghea oponesto ai partii comunisti, sociałisti, sentristi eoropeisti e de estrema drita. Sti cuà i critegava el so stiłe de goerno masa personałe, cuazi un «colpo de Stato permanente», secondo ła formuła de François Mitterrand, contro del cuało de Gaulle el vegnea riełeto inte el 1965 al sufrajo universałe direto. El ghea sorpasà ła crize del majo del 1968 dopo gaver dato l'inpresion de vołerse retirare, desolvindo l'Asenblée nationale e convocando de łe ełesion antisipae; partii gollisti e de sostegno a de Gaulle i ghea otegnesto na majoransa schiciante: 394 incarghi su 487 totałi. Ma inte el 1969 eło el ghea sotometesto el so mandà al rzsultà del referendum su ła reforma del Senato e ła rejonałizasion e el se ghea dimetesto dopo de ła vitòria del «no». Se el ghea retirà inte ła so propietà à Colombey-les-Deux-Églises, andove che 18 mezi dopo el ghe saria moresto.
Charles de Gaulle, considarà cofà uno dei pułìteghi fransezi pì influenti del so sècoło, el ze sta anca un scritor de tałento. In particułare el ghea dasà łe so Mémoires de guerre, inte łe cuałe el ghea afermà èsarse senpre «fazesto na serta idea de ła Fransa», sentensiando che «ła Fransa non ła połe èsar Fransa sensa ła grandesa».
Òpare de Charles de Gaulle
Inserite nel 2000 nella Bibliothèque de la Pléiade (n. 465).
Discours et messages comprende 5 volumi: Tome I. Pendant la Guerre (juin 1940-janvier 1946), Tome II. Dans l'Attente (février 1946-avril 1958), Tome III. Avec le Renouveau (mai 1958-juillet 1962), Tome IV. Pour l'Effort (août 1962 - décembre 1965), Tome V. Vers le Terme (janvier 1966-avril 1969). Mémoires d'espoir comprende 2 volumi: Tome I. Le Renouveau 1958-1962 Plon, 1970, Tome II. L'Effort 1962-, Plon, 1971. Lettres, Notes et Carnets comprende 13 volumi pubblicati tra il 1980 e il 1997: Tome 1: 1905-1918, Plon, 1980, Tome 2: 1919-juin 1940, Plon, 1980, Tome 3: juin 1940-juillet 1941, Plon, 1981, Tome 4: juillet 1941-mai 1943, Plon, 1982, Tome 5: juin 1943-mai 1945, Plon, 1983, Tome 6: mai 1945-juin 1951, Plon, 1984, Tome 7: juin 1951-mai 1958, Plon, 1985, Tome 8: juin 1958-décembre 1960, Plon, 1985, Tome 9: janvier 1961-décembre 1963, Plon, 1986, Tome 10: janvier 1964-juin 1966, Plon, 1986, Tome 11: juillet 1966-avril 1969, Plon, 1987, Tome 12: mai 1969-novembre 1970, Plon, 1988, Tome 13: compléments de 1924 à 1970, Plon, 1997. Le Fil de l'épée et autres écrits è una raccolta dei primi scritti di de Gaulle e comprende: La Discorde chez l'ennemi, Le fil de l'épée, Vers l'armée de métier, La France et son armée, Trois études, Articles et écrits, Mémorandum. Mémoires de guerre et mémoires d'espoir è una raccolta che comprende i 3 volumi delle Mémoires de guerre e i 2 volumi delle Mémoires d'espoir.
Òpare su Charles de Gaulle
France-Soir, Jean-Pierre Thiollet, 14 X 2011
Notasion
Altri projeti
Linganbi foresti