Christina Aguilera, (New York, 18 de disenbre 1980), ła ze na cantaudora, atora, produtora discogràfega, bałarina e modeła statunitense.
Vinsidora de sincue Grammy Awards, ła ga cołesionà pì de 250 dischi tra oro, platino, multiplatino vendendo, tra àlbun e singołi, piasè de 100 miłion de dischi. Ła ze stà inserìa al 58º posto inte ła Lista dei 100 migliori cantanti secondo Rolling Stone (ła pì zòvane mensonà in tałe łista) e ła ze stà anca nomenà da Billboard ła 20ª artista mejo de'l diezenio (desenio) 2000-2010. Ła ga anca vinsesto numarozi premi e reconosimenti, tra cui un Latin Grammy Awards, do Billboard Music Award, tre MTV Video Music Awards e do MTV Europe Music Awards.
El só album de debuto, Christina Aguilera, publegà inte'l 1999, el ze l'àlbun de mazor suceso de ła cantante co i singołi nº 1 Genie in a Bottle, What a Girl Wants e Come on Over Baby (All I Want Is You) e 20 miłion de dischi vendesti a łiveło mondiałe. El disco ghe ga fato vinser anca un Grammy Award come mejo artista emerzente a sołi 19 ani. L'ano drìo ła publega un àlbun in spanjoło, Mi reflejo, che'l ghe fa vinser un Latin Grammy Award, e uno de nadałe, My Kind of Christmas. Inte'l 2001 ła consołida ła fama a łiveło mondiałe grasie a'l brano Lady Marmalade, reintarpretà co Mýa, Pink, Lil' Kim e Missy Elliott.
El só segondo àlbun de inediti, Stripped, publegà inte'l 2002, el prezenta numarozi canbiaminti de stiłe muzegałe, de testi, de look (par i cuałi ła zestà anpiamente critegà) e de ła parsonałità de ła cantante stesa. Strasinà da'l contestà Dirrty, l'àlbun el ze riusìo a restar inte łe clasifeghe fin a'l 2004, grasie anca al suceso dei altri singołi da st'altro estrazesti tra cui ła bałada intarnasionałe Beautiful che'l ghe fa vinser el terso Grammy Award, ła sigla de ła NBA Fighter, l'ino femenista Can't Hold Us Down e The Voice Within.
Christina Aguilera ła atua un novo radicałe canbiamento de look par el so terso album de inediti, Back to Basics, el cui tour ga incasà pì de 100 miłion de dołari inte el mondo, creando el so alter ego Baby Jane, ispirà al film Che fin ha fatto Baby Jane?. Da l'album xe sta cavà fora i sìngołi : Ain't No Other Man che ła ghe fa vinser el so cuarto Grammy inte ła categoria par ła mejo performance vocałe femenina, l'intensa bałada Hurt e el tormenton estivo Candyman.
Inte el 2008 ła publega ła so prima racolta de sucesi, Keeps Gettin' Better - A Decade of Hits. Do ani drìo, inte el 2010, ese el so cuarto album in studio conponesto da brani inediti, mai publegài, Bionic, definìo da ła rivista Billboard el mejo àlbun pop mainstream de l'ano. Contenporaneamente avien el só debuto sinematografego, co'l roło de protagonista inte'l film Burlesque, film che ga incasà sìrca 90 miłion de dołari in tuto el mondo e senpre inte el ano isteso ła reseve ła só steła so ła Hollywood Walk of Fame.
Inte el 2011 ła cołabora co i Maroon 5 inte ła hit de suceso Moves Like Jagger, che ła ghe fa vadanjar ła prima nùmaro uno dapò dieze ani, e inte'l 2012 ła publega el só cuinto àlbun de inediti da'l titoło Lotus, trainà dal sìngoło Your Body. Inte el 2015 ła vinse el so cuinto Grammy Award par el brano Say Something, che ła gavea rejistrà de novo insenbre a'l do emerzente A Great Big World a ła fine de'l 2013. Inte'l 2018, daspò sie ani de asensa da ła sena muzegałe, ła pùblega i singołi Accelerate e Fall in Line come singołi verzipista de'l só otavo àlbun Liberation che'l ghe fa otenjer do nomination ai Grammy Awards.
Biografia Christina Aguilera ła nase el 18 de desenbre 1980 a Staten Island, New York, so fia de ła pianista e viołinista de orìzene irlandeze Shelly Lorraine Fidler e de'l miłitar de orìzene ecuadoriana Fausto Wagner Javier Aguilera; ła ga na soreła minor de nome Rachel. I primi ani de Christina Aguilera i ze caratarizài da continui spostamenti cauzà da'l łaoro de'l pare; ła fameja ła ghe va drìo prima in Texas, par po' spostarse in New Jersey e łasar par un parìodo el teren merican, trasferindose in Japon.. Ła crese in clima difisiŁe, segnà da continui abuzi fìzeghi e psicołòzeghi da parte de'l pare, che'l riva anche a niòzer a łe só stese fie, oltra che a mastrusar de frecuente só mujer. Inte'l 1986, drìo l'enèzema viołensa, Shelly ła deside de łasar só marìo e ła se trasferise insieme a łe do fie a Rochester, in Pennsylvania, a ła rezidenza de ła mare, Delcie Mabel Dunfee. Inte'l 1991 ła se spoza da novo co James Kearns. Da'l só matrimonio A nase Michael James Kearns. Fa parte de ła fameja anca Stephanie e Casey Kearns, fiołi de James avùi da'l presedente matrimonio.
Dotada de un naturałe tałento vocałe, Aguilera, za a l'età de nove ani ła partesipa a racuanti concorsi łocałi e parfìn a vari show, tra cui Star Search inte'l cuało ła riva segonda grasie a na reintarpretasion de A Sunday Kind of Love de Etta James. Inte'l 1993, a l'età de dòdaze ani, ła partesipa a'l Mickey Mouse Club, insieme a łe future star Britney Spears e Justin Timberlake. Dopo do ani pasài inte'l show Disney ła zvoła in Zapon par rezistrar co'l cantante Keizo Nakanishi ła canson All I Wanna Do. Inte'l 1998, dopo aver partesipà a'l Golden Stag Festival in Romania a'l fianco de Sheryl Crow e Diana Ross, ła ciapa parte co suceso a l'audision par rezistrar el brano Reflection, cołona sonora de'l film d'anemasion Mulan, par el cuało ła Disney ła sercava na cantante co na granda estension vocałe, chiedendo na reintepretasion de Run to You de Whitney Houston. El brano el vien nomenà ai Golden Globe de cheł'ano inte ła categoria "mejo canson orixinałe". L'ano drio ła partesipa a'l festival co sołe artiste done partesipanti Lilith Fair, e ła firma un contrato co ła RCA Records.
1999-2000: El primo àlbun, Christina Aguilera El so primo album, l'eponimo Christina Aguilera, vien publegà el 24 de agosto 1999 e el rexulta suito un gran suceso vendendo inte ła so prima setemana de publicasion 250.000 copie inte i Stati Unii, che ghe garantise el debuto a ła prima poxision de ła Billboard 200; l'album vende in totałe 20 miłion de copie inte el mondo, 8.207.000 inte i soli Stati Unii. Christina Aguilera, publegà inte l'era del teen pop, viene ben risevesto da ła critica. Segondo el critico de AllMusic Stephen Thomas Erlewine l'album xe «superfiçiałe, ma superfiçiałe inte el senso mejo posibiłe, ałegro, divertente, coinvolxente e piaxevołe ad ogni ascolto. Tra i tanti album teen pop del 1999, cuesto el par esar el mejo.» El sìngoło de debuto, Genie in a Bottle, contribuise masimamente al suceso de l'album, el raxonxe, infati, ła prima posixision de ła clasifega statunitense e de numaroxi altri paexi in tuto el mondo. Anca i sìngołi sucesivi i otien un bon suceso comerciałe; What a Girl Wants e Come on Over (All I Want Is You), segondo e cuarto sìngoło, i raxonxe ła prima poxision de ła clasifega Billboard, mentre I Turn to You i raxonxe ła tersa poxision. Dopo ła publicasion de sto ùltemo sìngoło ła riseve un Grammy Award come mejo artista emerxente e na nomination a ła mejo interpretasion vocałe femenina pop par Genie in a Bottle. Ła inside anca par el film Sai che c'è di nuovo?, interpretà da Madonna e Rupert Everett, ła canson Don't Make Me Love You.
2000-2001: L'album spagnoło, il disco nadałisio e Lady Marmalade El 12 de setenbre 2000 ła publega l'album Mi reflejo, inçidesto par intièro in spagnoło. L'album, che include ła version spagnoła se sincue brani traxesti dal so album de debuto Christina Aguilera co a xonta de sìe brani inediti, el vende8 8 miłion de copie inte el mondo, e vien çertifegà disco de platino da ła RIAA par sìe volte, avendo vendesto 600.000 copie. Ła raxonxe ła poxision nùmaro vintisete de ła Billboard 200 e ła sima de ła clasifega łatina statunitense, restàndoghe par setanta setemane. Inte el 2001, Mi reflejo, ghe fa vinser un Latin Grammy Award inte ła categoria "mejo album vocałe pop", un World Music Award come miglior artista latina e do Billboard Music Award inte łe categorie mejo album pop femenino e "mejo album pop de un artista emerxente". Inte el 2000 ła parte co ła so prima tournée, Christina Aguilera in Concert, che toca oltre sesanta sità statunitensi, par po' termenar in te'l febraro del 2001 in Japon. Xe stà rejistrà un speciałe sol tour, de ła durada de un'ora so ła rede tełevixiva mericana ABC; el speciałe xe stà drìoman publegà in DVD. Ła direta ła ga rejistrà pì de diexe miłion de spetadori e el DVD, intitołà My Reflection, sertifegà oro inte i Stati Unii.
Senpre inte el steso ano ła inside e ła publega, el 24 de otobre, na racolta de brani nadałisi tradisionałi intitołada My Kind of Christmas, che riese a vender sirca 8 miłion de copie e riseve el disco de platino da ła RIAA. Da l'album jera stà estraxesto xa un sìngoło inte el 1999, The Christmas Song, e ne viene estraxesto un ulterior promosionałe Christmas Time, che no'l riese a entrar in clasifega, a difarensa de l'album che raxonxe ła poxision nùmaro vintioto de ła Billboard 200 e ła prima poxision de ła clasifega dei album nadałisi.
Drìoman ła fa doto co Ricky Martin in Nobody Wants to Be Lonely, brano rejistràà da sołita da Martin e inserìo inte l'album Sound Loaded. Drìo ła cołaborasion co Aguilera ła nova version xe andà a sostituir cueła inserìa presedentemente. El sìngoło, publegà el 9 de xenrao 2001, drìomna el xe stà inserìo anca inte ła racolta de Aguilera del 2008. Nobody Wants to Be Lonely otien boni riscontri sia a łiveło nasionałe che internasionałe, raxonxendo ła tredexexema poxision de ła Billboard Hot 100; vien sertifegà oro in Australia, Paexi Basi, Svesia e Svisera. El sìngoło vien nomenà ai Grammy Award del 2002 inte ła categoria mejo cołaborasion pop vocałe, ma no'l riese a vinser el premio, che vien consegnà a ła cołona sonora del film Moulin Rouge!, Lady Marmalade, cover de ła canson del 1975 de Patti LaBelle, reinterpretà da ła stesa Aguilera co Mýa, Pink, Lil' Kim e Missy Elliott. Lady Marmalade, publegà el 21 de marso 2001, ła xe stà una de łe canson de maxor suceso de l'ano, rivando in sima a łe clasifeghe in ùndexe paexi e vegnendo sertifegà disco de platino in sincue.</ref> Inaxonta a vinser el Grammy, el sìngoło riseve sìe nomination ai MTV Video Music Awards inte łe categorie: "video de l'ano", "mejo video pop", "mejo video dance", "mejo vidoe traxesto da un film", "mejo coreografia" e "mejo diresion artistega". Ła vinse noma che in do categorie: "video de l'ano" e "mejo video traxesto da un film".
Inte el majo 2001 ła Warlock Records ła anuncia de vołer publegar l'album inedito Just Be Free inte el sucesivo meze de zugno, sensa el consenso de ła cantante. Aguilera ła ga spiegà che l'album el contegneva vari demo rejistrà a l'età de 14 e 15 ani e che ła version de l'album avesta da ła Warlock no ła respeciava pì come artista: «A son maurà sia come persona che come artista e ciò no se reflete inte łe rejistasion. L'album de nove rejistrasion che go intension de publegar sto utuno el sarà l'album che respeica in pien ła me arte, ła me vizion ła me pasion. Łe nove rejistrasion par Just Be Free ła sarà na nota de na cariera muzegałe che spero ła durarà par tanti ani.» Ła cantante ga po'cità in tribunałe l'eticheta discografega e łe so infiołae, ła Platinum Recordings e ła JFB Music par l'uzo inpropio del so nome e ła łiçensa sol novo album Just Be Free.
2002-2004: Ła cresita parsonałe e muzegałe inte l'àlbun Stripped thumb|Christina Aguilera ła se ezibise in Make Over durante el Stripped World Tour (2003)|308x308px