Don Giovanni (K. 527; komplett tittel: Il dissoluto punito, ossia il Don Giovanni (Uthalaraen straffa eller Don Giovanni) er ein opera i to akter med musikk av Wolfgang Amadeus Mozart og ein italiensk libretto av Lorenzo Da Ponte. Han hadde premiere i Praha i Teatro di Praga (i dag Estates Teater) den 29. oktober 1787. Librettoen til Da Ponte vart som mange på denne tida merka som dramma giocoso, eit uttrykk som syner til ei blanding av seriøs og komisk handling. Mozart skreiv verket inn i katalogen sin som ein «opera buffa».
Operaen er ein viktig del av standardrepertoaret i opera og er i følgje Operabase den sjuande mest framførte operaen verda over. Operaen har òg vore eit tema for forfattarar og filosofar.
Komposisjon og premiere mini|Ouverturen til Don Giovanni framført av Fulda symfoniorkester
Verket var ferdig den 28. oktober etter at Da Ponte vart kalla attende til Wien for å arbeide på ein annan opera. Overturen til operaen vart skriven ferdig dagen før premieren. Instrumenteringa nyttar doble treblåseinstrument, horn og trompetar, paukar, basso continuo for resitativa, og dei vanlege strykarane. Mozart nytta òg tidvis spesielle musikalske effektar. For ballsalscenen mot slutten av førte akt nyttar Mozart ikkje mindre enn tre ensemble på scenen samstundes for å spele forskjellige dansemusikk synkronisert, kvar i sine respektive taktar. I akt to spela Giovanni mandolin.
Operaen hadde først premiere 29. oktober i Praha og fekk særs god mottaking. Mozart oversåg òg premieren i Wien, som fann stad den 7. mai 1788. For denne produksjonen skreiv han to nye ariar med tilhøyrande resitativ.
Roller mini|Skisse av Don Giovanni frå 1879 mini|Framføring av Don Giovanni ved Florida Grand Opera RolleStemmePremierebesetning, 29. oktober 1787Premiere cast from Casaglia (2005)Dirigent: Wolfgang Amadeus MozartPremierebesetning i Wien, 7. mai 1788Deutsch 1965, 313Dirigent: Wolfgang Amadeus Mozart Don Giovanni, ein ung, ekstremt tøyleslaus adelsmannbarytonLuigi BassiFrancesco Albertarelli Leporello, tenaren til Don GiovannibassFelice PonzianiFrancesco BenucciBenucci var den første Figaro i Le nozze di Figaro. Il Commendatore (Don Pedro)bassGiuseppe LolliFrancesco Bussani Donna Anna, dottera hans, trulova med Don OttaviosopranTeresa SaporitiAloysia WeberWeber, var svigerinna til Mozart og song ofte i verka hans. Don OttaviotenorAntonio BaglioniFrancesco Morella Donna Elvira, ei dame frå Burgos som vart forlaten av Don GiovannisopranKatherina MicelliCaterina Cavalieri Masetto, ein bondebassGiuseppe LolliFrancesco Bussani Zerlina, Masetto sin trulovasopranCaterina BondiniAbert, Spencer, Eisen: W. A. MozartLuisa Mombelli Kor: bønder, tenarar, unge damer, musikarar og demonar
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Don Giovanni» frå , den 2. mars 2012. oppgav desse kjeldene: Allanbrook, W. J. (1983). Rhythmic Gesture in Mozart: Le nozze di Figaro and Don Giovanni Chicago. (reviewed in Platoff, John. "Untitled." The Journal of Musicology, Vol . 4, No. 4 (1986). s. 535–538). Casaglia, Gherardo (2005). "29 Ottobre 1787". Almanacco Amadeus, 2005. Vitja 24. mars 2011. Deutsch, Otto Erich (1965), Mozart: A Documentary Biography. Stanford: Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-0233-1. Goehr, Lydia (2006); Herwitz, Daniel A. The Don Giovanni Moment: Essays on the Legacy of an Opera. Columbia Press University, New York. Kaminsky, Peter 1996). How to Do things with Words and Music: Towards an Analysis of Selected ensembles in Mozart's Don Giovanni. Theory and Practice Melitz, Leo (1921): The Opera Goer's Complete Guide
Noske, F. R. "Don Giovanni: Musical Affinities and Dramatic Structure." SMH, xii (1970), 167–203; repr. in Theatre Research viii (1973), 60–74 and in Noske, 1977, 39–75 Ponte, Lorenzo da. Mozart's Don Giovanni. Dover Publications, New York, 1985. (reviewed in G.S. "Untitled." Music and Letters Vol 19. No. 2 (April 1938). s. 216–218) Rushton, Julian G. (1981). W.A. Mozart: Don Giovanni Cambridge. (reviewed in Sternfeld, F. W. "Untitled." Music and Letters, Vol. 65, No. 4 (Oct. 1984) s. 377–378) Schünemann, Georg and Soldan, Kurt (translated by Stanley Appelbaum) Don Giovanni: Complete orchestral and vocal score Dover 1974 Tyson, A. 'Some Features of the Autograph Score of Don Giovanni', Israel Studies in Musicology (1990), 7–26
Bakgrunnsstoff
Opera Guide samandrag (fire språk), libretto (German, English, Italian), highlights Opera in a nutshell lydfiler (MIDI) Piano og vokalnotar for Don Giovanni frå Indiana University Bloomington San Diego OperaTalk! med Nick Reveles: Don Giovanni Libretto frå Naxos Records Don Giovanni opera
Kategori:Operaer av Wolfgang Amadeus Mozart Kategori:Italienskspråklege operaer Kategori:Musikk i 1787