Strandbloemen er handlaga kunstige blomar av silkepapir som blir selde av barn på strendene i Belgia. Tradisjonen er rundt 100 år gammal og finst berre i Belgia. Det dreier seg om ein form for bytehandel: Blomane blir bytte mot skjel. Historisk bakgrunn Det er framleis ukjent nøyaktig når og korleis tradisjonen med strandbloemen oppstod. Ho fanst likevel allereie på slutten av 1920-talet, før kystturismen for alvor skaut fart.
I 2016 starta Erfgoedcel Kusterfgoed prosjektet «Strand in bloei» for å gjere tradisjonen kjend og dokumentere historia bak henne. Strandbloemen finst langs heile den belgiske kysten, frå De Panne i vest til Knokke i aust. Fenomenet finst ikkje i dei nærliggande kystområda i Nederland og Frankrike, og blir derfor rekna som ein særmerkt belgisk tradisjon.
Tradisjonen har blitt mindre populær enkelte stader, men organisasjonar som Erfgoedcel Kusterfgoed har lenge arbeidd for å få henne anerkjend som immateriell kulturarv. I 2014 laga Katrien Vermeire kortfilmen «Der Kreislauf» om tradisjonen. I 2021 blei strandbloemen offisielt anerkjende som immateriell kulturarv.
Blomane og handelen
Blomane blir laga av silkepapir og festa på trepinnar. Barna stiller dei opp på rekkje i sanden, somme tider på ein liten sandhaug dei har laga sjølve. Like bak blomane grev dei ut eit hol der både gutar og jenter sit og driv «butikk». Barna kjøper ofte blomar av andre «seljarar» for å selje dei vidare, anten med eller utan forteneste. Det er likevel som regel foreldra og/eller besteforeldra som lagar sjølve blomane. I seinare tid har det òg blitt arrangert kurs og gitt ut bøker og brosjyrar som skal hjelpe foreldre og besteforeldre med å lære seg handverket.
Blomane blir aldri selde for pengar. I staden blir dei bytte mot skjel. Kva for skjel som blir brukte, og kor mange som krevst for ein blom, varierer frå stad til stad langs kysten. På aust- og vestkysten blir couteautjes (latin: Donax vittatus) vanlegvis brukte. Namnet kjem frå det franske ordet couteaux, som tyder «knivar» eller «sager». Fordi dei er relativt sjeldne, blir dei brukte som ei slags verdieining i handelen. På austkysten kostar ein blome vanlegvis mellom fem og femten skjel. På vestkysten, der skjela er vanlegare, kan prisen vere mellom 50 og 100 skjel per blome.
Midtkysten skil seg ut ved at barna bruker det som blir kalla «handjes» – bokstaveleg tala «små hender». Dette tyder éi eller fleire handfuller med skjel, avhengig av kor mange som trengst for å kjøpe ein blom. Skjela kan vere av ulike typar, men blåskjel, østers og knivskjel kan ikkje blandast inn, fordi dei fyller opp hendene til barna for raskt. På 1960- og 1970-talet brukte ein enkelte stader konkylie som betalingsmiddel. Etter kvart som desse blei for sjeldne, blei dei erstatta av andre typar skjel, først og fremst couteautjes. I Bredene kan ein framleis byte éi konkylie mot 50 couteautjes.
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Strandbloemen» frå , den 30. september 2026.
Kategori:Belgisk kultur Kategori:Immateriell kulturarv Kategori:Papirkunst