Oruro er ein by på høgsletta i det bolivianske andesmassivet og hovudstad i Oruro-departementet. Oruro var tidlegare særleg økonomisk viktig på grunn av tinnutvinninga. Byen ligg på om lag 3710 moh., rundt tre timars bussreise sør for La Paz, og er med om lag 298 257 innbyggjarar etter folketeljinga i 2024 den femte største byen i Bolivia.

Oruro er prega av påverknaden frå bergverksindustrien. Sjølv om bergverksdrifta ikkje har den same betydninga som tidlegare, spelar ho framleis ei viktig rolle for innbyggjarane si oppfatning av byen og eigen identitet.

Karnevalet i Oruro er oppført på UNESCO si liste over meisterverk i munnleg og immateriell kulturarv. Det er ein religiøs og kulturell festival. Feiringa var opphavleg ein urfolksfestival, men vart seinare endra til også å inkludere eit kristent rituale knytt til Jomfrua av Socavón.

Geografi Byen Oruro ligg på det bolivianske høglandet, på Altiplano i Andes, meir enn 3 700 meter over havnivå. Administrativt inngår byen Oruro i kommunen med same namn, sentralt i provinsen Cercado og nordaust i departementet Oruro.

Innanfor kommunen Oruro finst to ulike landskapsformer: fjellkjeder, serranías og platået, altiplanicie. Fjellkjedene ligg hovudsakleg i den vestlege delen av kommunen, med dei viktigaste høgdedraga Rubiales 3 971 moh., Alamasi (3 977 moh.), San Pedro (4 012 moh.) og San Felipe (4 032 moh.). Fjellet San Felipe fungerer som eit naturleg utsiktspunkt over byen og er det høgaste punktet i kommunen Oruro.

Dei daglege temperatursvingingane i Oruro er større enn dei gjennomsnittlege temperaturskilnadene mellom vinter og sommar. Ekstremtemperaturane ligg på om lag 23 °C om sommaren og −17 °C om vinteren. Den fuktige perioden er frå desember til mars, medan det frå april til november er ein utprega tørrperiode.

Vegetasjonen i og rundt Oruro er sparsam på grunn av dei låge temperaturane og det tørre klimaet. Av dyreartar finst det, i tillegg til vikunjaer, alpakkaer og lamaer, òg quirquincho, ein liten art av beltedyra.

Historie

Staden var alt tett busett før den offisielle grunnlegginga den 1. november 1606 under namnet Villa San Felipe de Austria. Han voks tidleg fram som eit sentrum for bergverksdrifta i Bolivia. Området var kjent som Uru-Uru etter urufolket som budde der – og som også gav byen namnet. Namnet Oruro vart først offisielt stadfesta i 1826.

På grunn av dei rike edelmetallførekomstane høyrde Oruro alt eitt år etter grunnlegginga til ein av dei mest folkerike byane i spansk Amerika, administrativt ein del av eit forvaltningsområde i visekongedømet Peru, med sete i La Plata – dagens Sucre.

Typisk for bergverksbyar var den raske veksten etter oppdaginga av førekomstane – ein epoke av glans og blomstring. Deretter følgde ein langsam nedgang, og mange innbyggjarar forlet byen når dei naturlege rikdomane som hadde vore grunnlaget for etableringa, tok slutt.

På grunn av den gunstige plasseringa utvikla Oruro seg raskt til ein blomstrande by; oppgang og fall var derimot knytt til avkastninga frå gruvene. Fram til dei viktigaste sølvgangane (vetas principales) vart uttømde, var Oruro tett folkesett og ein konstant «torn i sida» på sølvgruvebyen Potosí. Først etter at Simón I. Patiño oppdaga viktige tinnførekomstar, vart bergverksdrifta teken opp att, og den økonomiske situasjonen for dei privilegerte samfunnsgruppene i Oruro stabiliserte seg igjen.

Under den bolivianske revolusjonen i april 1952 marsjerte eit protesttog leia av kvinner, kring 1000 personar, mot Camacho-kasernen og kravde at ho skulle opnast. Soldatane byrja å skyte på demonstrantane 20 minutt seinare. Dei som overlevde massakren trekte seg tilbake og okkuperte gruva San José, der det oppstod skotveksling. Den 10. april kapitulerte hæren også i Oruro.

Fram til gruvene blei stengde mellom 1990 og 1992, var Oruro eit av dei viktigaste sentra for bergverksdrift i Bolivia, med utvinning av tinn, sølv, gull, wolfram, antimon, svovel, boraks og kopar.

Økonomi

Samanbrotet i tinnmarknaden i 1985 førte til slutten på bergverksdrifta i Oruro. I byrjinga kunne malmutvinninga framleis haldast ved lag, men i dag er berre svært få gruver i drift, dei fleste av dei privatiserte. Nokre gruvearbeidarar har slått seg saman i samvirke og driv utvinninga på eiga hand. I dei fleste privatiserte gruvene blir det hovudsakleg utvunne gull, medan dei statlege gruvene utvinn wolfram, antimon, boraks og svovel. Nokre av dei viktigaste gruvene i Bolivia ligg likevel framleis i departementet Oruro, mellom anna i Huanuni, Colquiri og Avicaya.

På grunn av tilbakegangen i bergverksindustrien har innbyggjarane i Oruro vendt seg mot andre næringsgreiner. I dag har skotøyindustri, såpefabrikkar, møller, industriverksemder for keramikk, metallforedlande industri og nudelfabrikkar fått større betydning.

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Oruro» frå , den 13. september 2026

Bakgrunnsstoff

Kategori:Byar i Bolivia Kategori:Oruro-departementet