Dactylorhiza majalis ssp. majalis er ei plante i marihandslekta Dactylorhiza i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. Tidlegare vart denne underarten, som ikkje veks i Noreg, kalla kongsmarihand i Artsdatabanken, men dette namnet er no teke i bruk for arten Dactylorhiza majalis.
Systematikk D. majalis ssp. majalis er nominatunderarten i kongsmarihand-gruppa D. majalis. Heile gruppa er tetraploid og har truleg kome til ved hybridisering mellom dei to diploide plantene engmarihand (D. incarnata) og skogmarihand (D. maculata ssp. fuchsii), kopla med dobling av kromosomtalet.
I Litauen er dei ulike underartane i majalis-gruppa rekna som eigne artar, slik at han der heiter D. majalis. Det same gjeld i Benelux, Tyskland og Polen.
Underartar av kongsmarihand i Noreg er smalmarihand (ssp. sphagnicola), lappmarihand (ssp. lapponica) og purpurmarihand (ssp. purpurella).
Utbreiing D. majalis ssp. majalis blir rekna som nær truga (NT) i Sverige og livskraftig i Danmark (LC). Det svenske namnet er majnycklar og det danske namnet er mai-gøgeurt.
I Litauen (litauisk namn plačialapė gegūnė) er han i sterk nedgang og finst berre heilt søraust i landet. Han er rekna som sterkt truga (EN).
I Benelux veks arten (nederlandsk namn brede orchis, fransk namn orchis à larges feuilles) spreidd over det meste av Nederland. I Flandern i Belgia er han sjeldan, men i Vallonia er han noko vanlegare. I den nederlandske raudlista er arten rekna som sårbar (VU, kwetsbaar). I Belgia er han rekna som sårbar (VU, kwetsbaar) i Flandern og nær truga (NT, espèce quasi menacée) i Vallonia. I Luxembourg er han rekna som sårbar (VU).
I Tyskland er arten (tysk namn Breitblättrige Fingerwurz) rekna som sårbar (VU, gefährdet). I Polen (polsk namn kukułka szerokolistna) er han rekna som nær truga (NT, bliski zagrożenia).
Hybridar Det er registrert hybridar med grasmarihand (Dactylorhiza incarnata ssp. incarnata × majalis ssp. majalis eller Dactylorhiza ×aschersoniana nothossp. aschersoniana), i Sverige, i Danmark, i Litauen, i Nederland og i Polen. I Sverige er det òg registrert hybridar med voksmarihand (Dactylorhiza incarnata ssp. ochroleuca × majalis ssp. majalis eller Dactylorhiza ×aschersoniana nothossp. templinensis). I Polen er det registrert ein hybrid med det som der blir kalla D. traunsteineri og som då må vere (Dactylorhiza majalis ssp. lapponica × majalis ssp. majalis eller Dactylorhiza ×dufftiana).
Hybridar med skogmarihand (Dactylorhiza maculata ssp. fuchsii × majalis ssp. majalis eller Dactylorhiza ×braunii nothossp. braunii) er registrert i Sverige og i Danmark, i Polen, og med eitt gammalt funn i Nederland Hybridar med flekkmarihand (Dactylorhiza maculata ssp. maculata × majalis ssp. majalis eller Dactylorhiza ×senayi nothossp. senayi, alternativt Dactylorhiza ×townsendiana) er likeeins funne både i Sverige, Danmark, Nederland (der kalla Dactylorhiza maculata × majalis). og Polen.
Hybridar med stormarihand (Dactylorhiza majalis ssp. majalis × majalis ssp. praetermissa eller Dactylorhiza majalis nothossp. godferyana, alternativt Dactylorhiza ×godferyana) er registrert i Nederland. Dette er då truleg den same som òg er funnen i Danmark (der med namnet Dactylorhiza majalis ssp. integrata var. integrata × Dactylorhiza majalis ssp. majalis).
I Nederland var det kring 1920 gjort nokre funn av ein intergenerisk hybrid (hybrid mellom ulike slekter) med narrmarihand (Anacamptis morio × Dactylorhiza majalis ssp. majalis eller ×Dactylocamptis boudieri).
Referansar
Genetisk variasjon og taksonomi i gruppa blir handsama i:
Bakgrunnsstoff
Kategori:Orkidear i Sverige Kategori:Orkidear i Danmark Kategori:Orkidear i Litauen Kategori:Orkidear i Nederland Kategori:Orkidear i Belgia Kategori:Orkidear i Luxembourg Kategori:Orkidear i Tyskland Kategori:Orkidear i Polen Kategori:Marihandslekta