O Forte de Galle (cingalés ගාලු කොටුව Galu Kotuwa, támil காலிக் கோட்டை transliteración Kālik Kōṭtai tamén chamado en portugues Forte de Santa Cruz ou Forte da Imaculada Conceição), situado na baía de Galle, na costa suroeste de Sri Lanka, construíuse inicialmente en 1588 polos portugueses e posteriormente fortificado de xeito extensivo polos holandeses durante o século XVII, a partir de 1649. Trátase dun monumento de patrimonio histórico, arqueolóxico e arquitectónico que, mesmo tras máis de 437 anos, conserva un aspecto coidado grazas aos amplos traballos de reconstrución realizados polo Departamento de Arqueoloxía de Sri Lanka.

A fortaleza ten unha historia rica e variada e, hoxe en día, conta cunha poboación multiétnica e multirrelixiosa. O valor patrimonial da fortaleza recoñeceuse pola UNESCO e o sitio inscribíuse como Patrimonio da Humanidade baixo o criterio IV, pola súa mostra única dun "conxunto urbano que ilustra a interacción entre a arquitectura europea e as tradicións do sur de Asia desde o século XVI" ...ata o século XIX."

O Forte de Galle, tamén coñecido como o Forte Holandés ou as "Murallas de Galle", resistiu o tsunami do océano Índico de 2004, coñecido como o tsunami do "Boxing Day", que danou parte da cidade costeira de Galle. Desde entón restaurouse.

Etimoloxía Existen varias versións sobre a orixe da palabra "Galle", que forma parte do nome do forte. Unha versión sostén que deriva do termo portugués "Gallo", que significa "galo". Outra versión apunta á palabra cingalesa "gaala", que significa "rebaño de gando" ou un lugar onde se agrupaba o gando.

Historia thumb|left|Forte de Galle, cara a 1672 thumb|left|Mapa do forte de Galle, cara a 1740 thumb|left|Vista da rúa Church Street, 1737

As primeiras referencias históricas a Galle remóntanse ao mapa do mundo de Ptolomeu (125–150 d.C.), época na que xa era un porto moi activo que comerciaba con Grecia, os países árabes, a China e outras rexións. A súa mención como "porto de escala do Levante" aparece na cosmografía de Cosmas Indicopleustes. Foi neste porto onde os portugueses, baixo o mando de Lourenço de Almeida, desembarcaron por primeira vez na illa en 1505, a súa estreita amizade con Dharmaparakrama Bahu (1484–1514), o monarca da época, provocou cambios significativos na evolución da illa. Antes da chegada dos portugueses, Ibn Battuta xa fixera escala neste porto. Este foi o inicio da historia da fortaleza, construída polos portugueses en 1541, xunto cunha capela franciscana, hoxe en gran parte en ruínas, situada no seu interior. Anos máis tarde, o recinto serviu como campo de detención para encarcerar os nativos cingaleses que se opuñan aos portugueses. Os portugueses trasladáranse de Galle a Colombo por preferiren esta última cidade, porén, en 1588 foron atacados polo rei cingalés Raja Singha I (1581–93), de Sitawaka, o que os obrigou a regresar a Galle. Alí construíron inicialmente unha pequena fortaleza a base de troncos de palmeira e lama. Chamárono Santa Cruz e máis tarde ampliárono cunha torre de vixilancia, tres bastións e unha pequena fortaleza para protexer o porto.

En 1640, os holandeses interviñeron no conflito e aliáronse co rei Rajasinhe II para tomar o forte de Galle. Ese mesmo ano, as tropas holandesas, unhas 2.500 persoas baixo o mando de Koster, capturaron o forte aos portugueses. Aínda que a situación non era a ideal para os cingaleses, estes desempeñaron un papel fundamental na construción do forte tal e como se conserva hoxe, seguindo o estilo arquitectónico holandés. Engadíronse fortificacións ata principios do século XVIII. O complexo incluía edificios da administración pública, almacéns, sedes comerciais e zonas residenciais. En 1775 tamén se construíu unha igrexa protestante (proxectada por Abraham Anthonisz) de estilo barroco para atender aos colonos e á poboación local convertida ao cristianismo. Os edificios máis destacados do complexo fortificado eran a residencia do comandante, o arsenal e o almacén de artillaría. Outras construcións dentro do forte respondían a necesidades comerciais e defensivas, como obradoiros de carpintaría, ferreiría e fabricación de cordas, entre outros. Tamén construíron un sofisticado sistema de sumidoiros que se inundaba durante a marea alta, arrastrando as augas residuais cara ao mar.

Os británicos tomaron o control do forte o 23 de febreiro de 1796, unha semana despois da captura de Colombo. Sri Lanka permaneceu formalmente como colonia británica desde 1815 ata que se converteu nunha nación insular independente en 1948. A importancia de Galle tamén diminuíu despois de que os británicos desenvolvesen Colombo como a súa capital e porto principal a mediados do século XIX.

Despois de que o forte pasase a control británico en 1796, permaneceu como o seu cuartel xeral no sur. Realizaron numerosas modificacións na estrutura, como o peche do foso e a construción de vivendas, un faro no bastión de Utrecht e unha porta entre os bastións da Lúa e do Sol. En 1883 erixiuse unha torre para conmemorar o xubileo da Raíña Vitoria. Durante a Segunda Guerra Mundial construíronse máis fortificacións para defender o recinto. A pesar de todos os cambios realizados ao longo dos anos desde a súa construción inicial (entre os séculos XVI e XIX), o Forte de Galle segue a ser un conxunto monumental único, considerado "o mellor exemplo de cidade fortificada que fusiona a arquitectura europea e as tradicións do sur de Asia, construída por europeos no sur e no sueste asiático".

Xeografía

O Forte de Galle sitúase en Galle, na costa, no extremo suroeste de Sri Lanka, onde a liña costeira xira cara ao leste, cara a Matara e Tangalle. O forte, coma a maioría das fortificacións de Sri Lanka, está construído nunha pequena península rochosa que pertence tanto ao mar coma á terra. Na súa configuración actual, ocupa unha superficie de 52 ha.

A estrada A2 conecta Galle por terra con Colombo (a unha distancia de 113 km) e co resto do país, xa sexa pola costa oeste ou pola costa sur (desde o leste). Desde 2012, unha autovía conecta Galle con Colombo. Tamén existen conexións ferroviarias con Colombo e Matara. A ruta marítima realízase a través do porto de Galle.Ellis 2009, p. 247.

Demografía A cidade de Galle (cunha poboación de 112.000 habitantes nunha superficie de 16,5 km²) desenvolveuse arredor da zona da fortaleza. A historia da fortaleza está ben ilustrada mediante numerosos paneis e placas informativas sobre cada monumento. Máis da metade dos habitantes do interior da fortaleza son mouros de Sri Lanka, xunto con poboadores cingaleses, holandeses, ingleses, portugueses e alemáns. Pódense consultar detalles sobre a historia do forte no centro de visitantes e no museo do período holandés situado no seu interior.

A zona do forte está ocupada principalmente por artistas, escritores, fotógrafos, deseñadores e poetas de orixe estranxeira, e conta con tendas, hoteis e restaurantes.

Fortificacións right|thumb|Mapa de Santa Cruz de Gale en 1640 O forte, construído orixinalmente polos portugueses no século XVI para defender Galle, era unha estrutura de terra con empalizadas que protexía o lado norte (cara ao interior), contando cunha muralla e tres bastións. Consideraban que o lado que daba ao mar era inexpugnable e, polo tanto, non construíron fortificacións nesa parte, agás o Bastión Zwart.

Cando o forte pasou a mans dos holandeses, estes consideraron inseguras as antigas fortificacións portuguesas, xa que estaban feitas de terra e empalizadas. Decidiron rodear completamente a península construíndo fortificacións inexpugnables como defensa fronte a outras potencias coloniais da rexión. Construíron 13 bastións máis con pedra de coral e granito nunha superficie de 52 ha. Gran parte das murallas construíuse en 1663. O muro cara ao mar rematouse en 1729.

Portas thumb|left|A Porta Vella do Forte de Galle thumb|left|A Porta Principal do Forte de Galle O Forte de Galle ten dúas portas que antigamente contaban con rastrillo. A máis antiga das dúas rematárona os holandeses en 1669. Naquela época, estaba protexida por unha ponte levadiza e un foxo. Atópase no extremo sur da rúa Baladaksha Mawatha. Sobre a entrada había un emblema da Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC, a Compañía Holandesa das Indias Orientais): un relevo cun galo sobre unha rocha, situado por riba dun escudo coas letras "VOC" e flanqueado por dous leóns. Na parte inferior, unha inscrición reza "ANNO MDCLXIX" (o ano 1669). Cando os británicos tomaron o control en 1796, trasladaron o emblema da VOC ao interior da porta e substituírono polo escudo de armas do rei Xurxo III,Galle Fort , Galle Heritage Foundation, Fort Galle, Galle, Sri Lanka, retrieved 16 de xaneiro de 2022 mantendo no seu sitio unha pedra datada en 1668 e un pequeno emblema da VOC.Old Gate (outside), Old Stones: The Monuments of Art History by Michael D. Gunther, retrieved 16 de xaneiro de 2022

Este escudo de armas real británico mostra o león inglés e o unicornio escocés sostendo un escudo circular con catro símbolos das diferentes partes do Reino Unido. O bordo do escudo está adornado cunha liga que leva o lema "Honi soit qui mal y pense" (Vergoña para quen pense mal). Sobre o escudo sitúase a coroa real. Debaixo hai unha cinta co lema do soberano británico: «Dieu et mon droit» (Deus e o meu dereito).Coats of arms, The Royal Household, retrieved 16 de xaneiro de 2022 O escudo da Casa de Hannover atópase no centro do escudo circular.

A nova Porta Principal, situada no tramo norte das fortificacións, entre o Bastión da Lúa e o Bastión do Sol, inaugurouse en 1873. Esta porta fíxose necesaria despois de que Galle se convertese no centro administrativo do sur de Ceilán.

Bastións

Máis adiante, ao longo da muralla oriental da fortaleza, atópase o bastión máis antigo, construído polos portugueses e coñecido como Zwart Bastion (que significa "Bastión Negro"). O tramo oriental da fortaleza remata no bastión Point Utrecht, alí tamén se atopa o polvorín. O Faro de Galle, de 18 m de altura, erixiuse neste lugar en 1938. No seguinte tramo da muralla sitúase o bastión Flag Rock, que servía como posto de sinalización para advertir aos barcos que entraban no porto sobre as zonas rochosas perigosas da baía. As advertencias aos barcos realizábanse disparando mosquetes desde Pigeon Island, preto de Flag Rock. Continuando polas murallas da fortaleza chégase ao bastión Triton, onde un muíño de vento bombeaba auga do mar para regar os camiños poeirentos da vila, tamén é un miradoiro desde o que contemplar as postas de sol.

Ao longo das fortificacións vense máis bastións desde o bastión Triton ata a Porta Principal. En total hai 14 bastións: Bastión do Sol, Bastión da Lúa, Bastión da Estrela, Bastión Zwart, Bastión Akersloot, Bastión Aurora, Bastión Point Utrecht, Bastión Tritón, Bastión Neptuno, Bastión Clippenburg, Bastión Flagrock, Bastión Eolo, Bastión Fishmark e Bastión do Mando.Bastions, Galle Heritage Foundation, Fort Galle, Galle, Sri Lanka, retrieved 15 de xaneiro de 2022

Disposición thumb|left|Plano das rúas A zona urbana dentro do forte presenta unha traza en cuadrícula rectangular, con rúas cheas de casas baixas con tellados a dúas augas e galerías, seguindo o estilo colonial holandés. Conta cunha rede viaria ben deseñada, na que as vías periféricas discorren en paralelo ás murallas do forte. A zona do forte tamén alberga varias igrexas e mesquitas históricas, así como edificios comerciais e gobernamentais. Polas tardes, a xente local pasea polas murallas do forte.

Moitos edificios son de orixe holandesa e os nomes das rúas tamén están en holandés. O sistema de saneamento construído na zona do forte permitía que as augas residuais da cidade se vertesen ao mar durante o ciclo das mareas. Os holandeses explotaban as ratas almiscareiras que habitaban nas cloacas, exportándoas para extraer o aceite de almizcle.

Nomes das rúas