__TOC__ styczeń ()
, , ,
rzeczownik, rodzaj męskorzeczowy (1.1) pierwszy miesiąc w roku (wg kalendarza gregoriańskiego i juliańskiego); (1.2) lutyZenon Klemensiewicz, Historia języka polskiego, PWN, Warszawa 2002, s. 119.
(1.1)
(1.1) Po raz pierwszy szyfrogramy zakodowane przy pomocy Enigmy udało się rozszyfrować polskim kryptologom w grudniu 1932 roku (lub styczniu 1933) w Pałacu Saskim w Warszawie, mieszczącym siedzibę Biura Szyfrów Oddziału II Sztabu Głównego Wojska Polskiego.
(1.1) w styczniu • drugi stycznia • drugiego stycznia
(1.1) ledzień, tyczeń (1.2) luty, strąpacz, siecień
(1.1) miesiąc
(1.1) rok
(1.1) tydzień
styczniowy
zob. też: przysłowia o miesiącach
styczeń (lub tyczeń) pochodzi poprzez skojarzenie z tykami (był to czas pozyskiwania drewna użytkowego) od sieczeń, zaś sieczeń od prasłowa *sěčьńь (prawdopodobnie zimowy okres; w XV w. sieczeń także mógł oznaczać luty); konkurencyjne etymologie wskazują na związek z czasownikiem stykać się (styczeń jako miejsce styku starego i nowego roku) lub czasownikiem stygnąć (i czasem, w którym wszystko stygnie); inne, dawne nazwy pierwszego miesiąca w roku to: ledzień, prosiniec, tyczeń, luty, januar, godnik
W polszczyźnie w tym znaczeniu od XV w. Niepoprawne jest wyrażenie ; poprawnie: w styczniuZapytania i odpowiedzi, „Poradnik Językowy” nr 5/1905, s. 75.. Gdy podajemy datę, używamy wyrazu styczeń w dopełniaczu, a nie w mianowniku, np. pierwszy stycznia, nie pierwszy styczeńJan Miodek, Sienkiewicza 30, mieszkania 5, w: Odpowiednie dać rzeczy słowo. Szkice o współczesnej polszczyźnie, Wrocław 1987..
(1.2) abazyński: (1.1) гъынчыльа (ġynčyl'a), январь (janvar') abchaski: (1.1) ажьырныҳәа (až'yrnyḥwa), ианвар (ianvar) adygejski: (1.1) щылэ маз, январь (janvar') afar: (1.1) Qunxa Garablu, Qunxa-garablu, Qunxa-Garablu, ‘Unɖá Garáblu afrykanerski: (1.1) Januarie, Jannewári ajmara: (1.1) chichu albański: (1.1) janar alzacki: (1.1) Janner angielski: (1.1) January arabski: (1.1) يناير (yanáyir), كانون الثاني aragoński: (1.1) chinero aranés: (1.1) gèr arumuński: (1.1) Yinar asturyjski: (1.1) xineru azerski: (1.1) yanvar baskijski: (1.1) urtarril białoruski: (1.1) студзень bislama: (1.1) Januware bośniacki: (1.1) januar bretoński: (1.1) Genver, miz Genver brithenig: (1.1) Ianeir bułgarski: (1.1) януари chiński standardowy: (1.1) 一月 (yīyuè) chorwacki: (1.1) siječanj czeski: (1.1) leden czuwaski: (1.1) кӑрлач dolnołużycki: (1.1) wezymski , januar dolnoniemiecki: (1.1) Januar, Sneemaand duński: (1.1) januar , glugmåned emilijski: (1.1) dialekt ferrarski źnàr esperanto: (1.1) januaro, Januaro estoński: (1.1) jaanuar estremadurski: (1.1) Jeneru farerski: (1.1) januar , januarmánaður fidżyjski: (1.1) Janueri fiński: (1.1) tammikuu francuski: (1.1) janvier franko-prowansalski: (1.1) janviér friulski: (1.1) zenâr fryzyjski: (1.1) jannewaris, foarmoanne fryzyjski saterlandzki: (1.1) Januoar galicyjski: (1.1) xaneiro gocki: (1.1) 𐌾𐌰𐌽𐌿𐌰𐍂𐌴𐌹𐍃 (januareis), 𐍃𐌿𐌻𐌰𐌼𐌴𐌽𐍉𐌸𐍃 (sulamenoþs) górnołużycki: (1.1) januar , wulki róžk grenlandzki: (1.1) januaari gruziński: (1.1) იანვარი (ianvari) guarani: (1.1) Jasyteĩ gudźarati: (1.1) જાન્યુઆરી (jānyuārī) haitański: (1.1) janvye hawajski: (1.1) Ianuali hebrajski: (1.1) ינואר (januar) hindi: (1.1) जनवरी (janvarī) hiszpański: (1.1) enero hupa: (1.1) ła’-na:ng’a’ ido: (1.1) januaro ilokano: (1.1) Enero indonezyjski: (1.1) januari interlingua: (1.1) januario irlandzki: (1.1) Eanáir islandzki: (1.1) janúar jakucki: (1.1) тохсунньу japoński: (1.1) １月 / 一月 (いちがつ, ichigatsu) jèrriais: (1.1) janvyi jidysz: (1.1) יאַנואַר (januar) kabylski: (1.1) yennayer karpatorusiński: (1.1) януар kaszubski: (1.1) stëcznik kataloński: (1.1) gener keczua: (1.1) Qhulla puquy killa, Iniru, iniru koreański: (1.1) 일월 (irwŏl) kornijski: (1.1) Mys Genver, Genver korsykański: (1.1) ghjennaghju kreolski Mauritiusa: (1.1) zanvye kreolski Saint Lucia: (1.1) janvyé kreolski seszelski: (1.1) zanvye kurmandżi: (1.1) rêbendan ladino: (1.1) אינירו (enero) ladyński: (1.1) dialekt Gardeny jené, dialekt Val de Badia jenà, dialekt Valle di Fassa jené liguryjski: (1.1) zenná, dialekt genuański zennâ limburski: (1.1) jannewarie Lingua Franca Nova: (1.1) janero litewski: (1.1) sausis lombardzki: (1.1) genar luksemburski: (1.1) Januar, Haartmount łaciński: (1.1) mensis Ianuarius, Ianuarius łotewski: (1.1) janvāris macedoński: (1.1) јануари, коложег maltański: (1.1) Jannar mandżurski: (1.1) (aniya biya) manx: (1.1) Jerrey Geuree maoryski: (1.1) hänuere, Hānuere, Kohi-tātea nahuatl: (1.1) tlacēnti ndyuka: (1.1) fosi mun, aluku wan mun fu baka yali neapolitański: (1.1) jennaro , iennaro , gennàio neo: (1.1) janar niderlandzki: (1.1) januari , lauwmaand niemiecki: (1.1) Januar , Hartung, w Austrii Jänner normandzki: (1.1) jaunvyi norweski (bokmål): (1.1) januar norweski (nynorsk): (1.1) januar novial: (1.1) januare nowogrecki: (1.1) Ιανουάριος ormiański: (1.1) հունվար osetyjski: (1.1) январь papiamento: (1.1) yanuari pensylwański: (1.1) Yenner perski: (1.1) ژانویه (djânwie) piemoncki: (1.1) gené pikardyjski: (1.1) janvié plautdietsch: (1.1) Jaunwoa poitevin-saintongeais: (1.1) jhanvràe polski język migowy: południowoałtajski: (1.1) январь (janvar') portugalski: (1.1) janeiro północnofryzyjski: (1.1) Janewoore prowansalski: (1.1) genièr romániço: (1.1) Januario romansz: (1.1) schaner rosyjski: (1.1) январь rumuński: (1.1) ianuarie samoański: (1.1) Ianuari sardyński: (1.1) bennàlzu serbski: (1.1) јануар slovio: (1.1) Januar (Йануар) słowacki: (1.1) január słoweński: (1.1) januar, prosinec, lednik, svečen staroangielski: (1.1) æfterra geola staro-cerkiewno-słowiański: (1.1) іаноуарїи (īanuarïi) staroniderlandzki: (1.1) lauwmaand sycylijski: (1.1) jinnaru szkocki: (1.1) Januar szkocki gaelicki: (1.1) Am Faoilleach, Faoilleach szwedzki: (1.1) januari , torsmånad śląski: (1.1) styčyń tagalski: (1.1) Enero tahitański: (1.1) tēnuare tamilski: (1.1) ஜனவரி tatarski: (1.1) ğinwar tok pisin: (1.1) Janueri tonga: (1.1) Sanuali turecki: (1.1) ocak tuvalu: (1.1) ianuali ukraiński: (1.1) січень volapük: (1.1) balul, yanul võro: (1.1) vahtsõaastakuu walijski: (1.1) Ionawr , Ionor, mis Ionawr waloński: (1.1) djanvî wenecki: (1.1) xenaro wenedyk: (1.1) jąwarz węgierski: (1.1) január wietnamski: (1.1) tháng một, tháng giêng wilamowski: (1.1) styczeń , styćyń włoski: (1.1) gennaio żmudzki: (1.1) sausis
styczeń ()
styćyń
rzeczownik, rodzaj męski (1.1) styczeń
(1.1) zobacz też: Indeks:Wilamowski - Kalendarz i czas