ręka ()
, , , ; rąk
rzeczownik, rodzaj żeński (1.1) część kończyny górnej człowieka lub małpy człekokształtnej od nadgarstka do końca palców, dłoń; (1.2) cała kończyna górna człowieka lub małpy człekokształtnej od barku po palce (1.3) wszystkie karty, które gracz trzyma w ręce (1.1) (1.4) w piłce nożnej: niedozwolone zagranie ręką (1.1)
(1.1-4)
(1.1) Podaliśmy sobie ręce. (1.1) Mały wąsik pod kulfoniastym nosem poruszył się na boki, a ręka poprawiła błyskawicznie monokl i wygładziła siwiejące baki. Szczupaczyńska dostrzegła, że łysinę zasłaniała pożyczka, finezyjna wprawdzie, lecz dalece niewystarczająca. (1.2) Moim najbardziej niemiłym doświadczeniem było otwarte złamanie ręki w zeszłym roku. (1.3) W ręce miałem dwa asy, króla pik i damę kier.
(1.1) ręce do góry • wziąć coś w rękę / do ręki • mieć coś w ręce / ręku • mieć coś po lewej / prawej ręce (czyli: mieć coś z lewej / prawej strony) (1.3) wychodzić / wyjść z ręki
(1.1) dłoń, garść; łapa, łapka, łapsko, graba;
(1.3) stolik, stół, dziadek
ręczny , podręcznik , ręcznik , rękaw , rękawica , rękawiczka , rękojmia , poręczenie , poręka , zaręczyny, zrękowiny, ręczna rączka , rąsia ręczyć , poręczać , wręczać , wyręczać , zaręczać , zaręczać się odręczny, podręczny, poręczny, ręczny, zaręczynowy ręcznie, odręcznie
brać w swoje ręce / wziąć w swoje ręce • bronić się rękami i nogami • być na rękę • być narzędziem w rękach / być ślepym narzędziem w czyichś rękach • być pod ręką • być w rękach • być w dobrych rękach • być w złych rękach • czekać z założonymi rękami / czekać z założonymi rękoma • da się policzyć na palcach jednej ręki • dawać lekką ręką / dać lekką ręką • dawać wolną rękę / dać wolną rękę • dać ciepłą ręką • dać sobie rękę uciąć • dostać ciepłą ręką • drewniana ręka • gołymi rękami • gospodarować z ołówkiem w ręku • grać na cztery ręce • hojną ręką • iść na rękę / pójść na rękę • iść ręka w rękę • jak (jakby) ręką odjął • jeść z ręki • kleić się do rąk • kłaść rękę / położyć rękę • konkurent do ręki • lecieć przez ręce • lewe ręce • machnąć ręką • mieć ciężką rękę / ciężka ręka • mieć czyste ręce • mieć długie ręce • mieć dwie lewe ręce • mieć dziurawe ręce / dziurawe ręce / mieć gliniane ręce / gliniane ręce • mieć fach w ręku • mieć krew na rękach • mieć lekką rękę • mieć lepkie ręce • mieć maślane ręce • mieć o co ręce zaczepić • mieć pełne ręce roboty • mieć pod ręką • mieć ręce i nogi • mieć ręce jak z marchwi / mieć ręce z marchwi • mieć skrępowane ręce • mieć smołę w ręku • mieć szczęśliwą rękę • mieć śliskie ręce • mieć w ręku • mieć w ręku kawałek chleba • mieć wolną rękę • mieć złote ręce • mieć związane ręce • na własną rękę • na wyciągnięcie ręki • nawinąć się pod rękę • nie czuć rąk • nie mieć o co rąk zaczepić • nie móc ruszyć (ani) ręką, ani nogą • nie wiedzieć, w co ręce włożyć • niech ręka boska broni • niewidzialna ręka • niewidzialna ręka rynku • niewprawna ręka • nosić na rękach • obudzić się z ręką w nocniku • od ręki • oddać rękę • odmówić ręki • odtrącić czyjąś rękę • ofiarować rękę • opuścić ręce • paść z ręki / paść z rąk • patrzeć na ręce • pod ręką • podać rękę • podać sobie ręce • podnosić rękę / podnieść rękę • podpisywać się obiema rękami • położyć rękę • posmarować rękę • powitać kosmatą ręką • pozbywać się lekką ręką / pozbyć się lekką ręką • pójść na rękę • prawa ręka • precz z rękami! • pretendent do ręki • prosić o rękę • prowadzić za rękę • przechodzić przez ręce • przechodzić z rąk do rąk • przemówić do ręki • przyjąć z otwartymi rękoma / przyjąć z otwartymi rękami • przykładać rękę / przyłożyć rękę • przyschnąć do ręki • ręce do góry! • ręce opadają • ręce przy sobie! • ręka macosza • ręka rękę myje • ręka swędzi • ręka świerzbi • ręka w rękę • ręka, noga, mózg na ścianie • robić cudzymi rękami • robić lekką ręką • robota pali się w rękach • rozkładać ręce / rozłożyć ręce • rozwiązać ręce • rządzić żelazną ręką • siedzieć z założonymi rękami • składać w ręce • skupiać w swoich rękach • smarować / posmarować rękę • splamić ręce • spoczywać w rękach • starać się o rękę • trzymać jak umarły ręką • trzymać rękę na pulsie • umywać ręce • urabiać sobie ręce / urabiać sobie ręce po łokcie • w dobre ręce / w dobrych rękach • wpaść w ręce • wracać z gołymi rękami / wracać z pustymi rękami • wychodzić spod ręki / wyjść spod ręki • wychodzić obronną ręką / wyjść obronną ręką • wyciągać rękę • wyciągać kasztany z ognia czyimiś rękami • wyciągnąć rękę • wydawać lekką ręką • wypuścić z rąk • wziąć do ręki • wziąć sprawę w swoje ręce / wziąć sprawę we własne ręce • z pierwszej ręki • z pocałowaniem ręki • z ręką na sercu • zabierać lekką ręką • zacierać ręce • załamywać ręce / załamać ręce • zginąć z czyjejś ręki / zginąć z czyichś rąk • złapać za rękę • zostawić wolną rękę • żyć z ołówkiem w ręku • żyć z pracy własnych rąk • z ręki
(1.1) Agnieszka Krygier-Łączkowska, Europejczycy, Słowianie, Polacy. Na czym polega pokrewieństwo językowe? (Propozycja rozdziału podręcznika do nauczania treści historycznojęzykowych na studiach I stopnia), „Kwartalnik Językoznawczy” 2011/1 (5), s. 98.
zobacz też: Indeks:Polski - Części ciała oboczne formy „rękoma” i (dziś również ) „ręku” są pozostałością po dawniej liczbie podwójnej, która określała przedmioty występujące w parach liczby mnogiej „ręce” jest dawną formą liczby podwójnej. Forma regularna liczby mnogiej brzmiałaby „ręki”, jednak takie słowo nie jest używaneCo w mowie piszczy: „Rękoma”, „rękami”.
afrykanerski: (1.1) hand alabama: (1.2) ilbi angielski: (1.1) hand; (1.2) arm arabski: (1.1) يد , bambara: (1.2) bolo baskijski: (1.1) esku; (1.2) beso bhodźpuri: (1.1) हाथ białoruski: (1.1) рука bułgarski: (1.2) ръка buruszaski: (1.1) ren chiński standardowy: (1.1) 手 (shǒu) chorwacki: (1.1) ruka czeski: ruka czuwaski: (1.1) алӑ dolnołużycki: (1.1) ruka duński: (1.1) hånd ; (1.2) arm ; (1.3) hånd elfdalski: (1.1) nevi esperanto: (1.1) mano estoński: (1.1) käsi farerski: (1.1) hond fenicki: (1.1) 𐤉𐤃; (1.2) 𐤉𐤃 fiński: (1.1) käsi francuski: (1.1) main galicyjski: (1.1) man górnołużycki: (1.1) ruka grenlandzki: (1.1) assak gruziński: (1.1) ხელი (kheli) hawajski: (1.1) lima hebrajski: (1.1) יד (jad) hiszpański: (1.1) mano ido: (1.1) manuo interlingua: (1.1) mano islandzki: (1.1) hönd itelmeński: (1.1) хк’әч jaćwieski: (1.1) hantus japoński: (1.1) 手 (て, te); (1.3) 手札 (てふだ, tefuda); (1.4) ハンド (hando) jidysz: (1.1) האַנט (hant) jugorusiński: (1.1) длань karelski: (1.1) käzi kaszubski: (1.1) rãka kataloński: (1.1) mà kazachski: (1.1) қол; (1.2) қол khowarski: (1.1) ہوست litewski: (1.1) ranka łaciński: (1.1) manus ; (1.2) manus łatgalski: (1.1) rūka łotewski: (1.1) roka macedoński: (1.1) рака maithili: (1.1) हाथ manx: (1.1) laue marathi: (1.2) बाहू meglenorumuński: (1.1) mắnă niderlandzki: (1.1) hand niemiecki: (1.1) Hand nowogrecki: (1.1) χέρι (chéri) nowopruski: (1.1) rankā , rānkā ; (1.2) irma ormiański: (1.1) ձեռք (jeṙkʿ) osetyjski: (1.1) арм polski język migowy: pontyjski: (1.1) σ̌έρι , σ̌έριν portugalski: (1.1) mão rosyjski: (1.1) рука́ rumuński: (1.1) mână sanskryt: (1.1) हस्त (hasta-) slovio: (1.1) ruka (рука) słowacki: (1.1) ruka sranan tongo: (1.1) anu staro-cerkiewno-słowiański: (1.1) рѫка staroegipski: (1.1) (ꜥ); (1.2) (ꜥ) starofryzyjski: (1.1) hond staroirlandzki: (1.1) lám ; (1.2) lám staropruski: (1.1) ranco , rānkan ; (1.2) irmo suahili: (1.1) mkono szkocki: (1.1) haun; (1.2) airm szkocki gaelicki: (1.1) làmh szwedzki: (1.1) hand tagalski: (1.1) kamay; (1.2) braso turecki: (1.1) el ukraiński: (1.1) рука umbundu: (1.1) eka walijski: (1.1) llaw węgierski: (1.1) kéz wilamowski: (1.1) haond, klaps włoski: (1.1) mano wolof: (1.1) loxo