Eciton mexicanum|thumb Głowa Eciton burchellii |thumb Eciton – rodzaj mrówek z podrodziny Dorylinae. Należą tu neotropikalne mrówki koczujące (nomadne). Gatunkiem typowym jest E. hamatum. Najlepiej poznanymi gatunkami są Eciton burchellii i Eciton hamatum.
Morfologia Robotnice Eciton są polimorficzne. Wyróżnia się wśród nich cztery podkasty: robotnice minor, opiekujące się potomstwem i królową; robotnice media, odpowiedzialne za zdobywanie pokarmu; robotnice submajor, transportujące pokarm do gniazda i robotnice major (żołnierze), odpowiedzialne za obronę kolonii. Te ostatnie charakteryzują się olbrzymimi, sierpowatymi żuwaczkami. Podkasta submajor jest szczególnie wyraźnie wyodrębniona u gatunku E. burchellii.
U E. burchellii i E. hamatum liczba stadiów larwalnych wynosi pięć.
E. hamatum ma dobrze rozwinięte gruczoły pygidialny i postpygidialny, nie mają natomiast gruczołu analnego. Dobrze rozwinięty jest za to nabłonek gruczołowy na powierzchni VII sternituHölldobler & Wilson, 1990 s. 235. U tego rodzaju występuje również gruczoł Dufoura, którego wydzielina odgrywa rolę w komunikacji między robotnicami. Posiadają gruczoł jadowy i żądło; jad E. burchellii zawiera skatol.
Biologia Eciton żyją w dużych koloniach, których liczebność szacowano na 150–700 tysięcy (E. burchellii) i 100–500 tysięcy (E. hamatum).
Mrówki Eciton charakteryzują się dwufazowym cyklem życiowym, w którym na zmianę występują faza osiadła (stacjonarna) i faza wędrowna (nomadna). W fazie stacjonarnej, trwającej około trzech tygodni, mrówki nie przemieszczają się, a robotnice z własnych ciał tworzą tymczasowe gniazdo, w środku którego chroniona jest królowa i jaja. W tym czasie królowa składa olbrzymie ilości jaj. Królowa E. burchellii może żyć sześć lat, w tym czasie ze złożonych przez nią jaj wylęga się około trzech milionów robotnicFranks 1985 Cytat za Hölldobler & Wilson, 1990. Robotnice odbywają tzw. rajdy, penetrując okolicę i zabijając zwierzęta które nie są w stanie przed nimi uciec. U większości gatunków Eciton zdobyczą są wyłącznie inne owady społeczne, przede wszystkim mrówki. U E. burchellii, wyjątkowo, około 50% pokarmu stanowią mrówki, a na resztę składają się duże stawonogi i małe kręgowceFranks NR. Ecology and population regulation in the army ant Eciton burchelli. W: Leigh EG Jr., Rand AS, Windsor DM (ed.): The ecology of a tropical forest: seasonal rhythms and long-term changes. Oxford University Press; 1983. ss 389–395.
W fazie nomadnej, trwającej około dwóch tygodni, mrówki przemieszczają się w poszukiwaniu nowych żerowisk.
Wiele organizmów wykształciło złożone zależności z koloniami Eciton. Muchówki z rodzaju Stylogaster (Conopidae) i z rodziny Tachinidae składają jaja do ciał uciekających przed mrówkami owadów. Larwy rozwijają się w nich jako parazytoidy; jest to stosunkowo ryzykowna strategia ewolucyjna, ponieważ część tych owadów ostatecznie zostanie jednak złapana i pożarta przez mrówki. Myrmekofilne chrząszcze kusakowate i gnilikowate (m.in. Euxenister) przemieszczają się razem z koloniąGuests of Eciton hamatum (Fab.) collected by Professor WM Wheeler. Psyche (1925) PDF. Marszom mrówek towarzyszą liczne ptaki, polujące na uciekające przed mrówkami owady. Pewne gatunki motyli Ithomiini odżywiają się odchodami tych ptaków.
Wyspecjalizowane roztocze Circocylliba crinita spotykane są wyłącznie na wewnętrznej powierzchni żuwaczek E. dulciumArmy Ant Mites: the Most Specialized Mites Found on Any Social Insect. Nicienie Agamomermis ecitoni są pasożytami wewnętrznymi robotnic Eciton burchellii.
Historia badań Rodzaj Eciton opisał jako pierwszy Pierre-André Latreille w 1804Latreille PA. Tableau méthodique des insectes. Classe huitième. Insectes, Insecta. Nouveau Dictionnaire d’Histoire Naturelle 24: 129-200 (1804). Cykl życiowy tych mrówek poznano dzięki pracom Theodore′a Christiana Schneirli.
Gatunki Furażujące mrówki E. burchellii|thumb Westwood, 1842 (F. Smith, 1858) Forel, 1912 Eciton hamatum Fabricius, 1782 Eciton jansoni Forel, 1912 Eciton lucanoides Emery, 1894 Eciton mexicanum Roger, 1863 Eciton quadriglume (Haliday, 1836) Eciton rapax F. Smith, 1855 Eciton setigaster Borgmeier, 1953 Eciton uncinatum Borgmeier, 1953 Eciton vagans Olivier, 1792
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Mrówkowate