Wiktor Matczyński, ps. Jastrzębiec (ur. 15 października 1882 w Poznaniu, zm. 28 czerwca 1957 w Chrzanowie) – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari, lekarz dentysta.
Życiorys Syn Salomei Matczyńskiej z Burdajewiczów urodzony 15 października 1882 w Poznaniu, ówczesnej stolicy prowincji poznańskiej.. Ukończył studia na Uniwersytecie w Heidelbergu. W 1905 otrzymał dyplom w Odessie. Działał w „Sokole” na terenie Wielkopolski, a po przeniesieniu do Przemyśla – w Polskim Towarzystwie Gimnastycznym „Sokół” w tym mieście.
W sierpniu 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Pełnił funkcję lekarza II batalionu 2 pułku piechoty. 25 października 1914 został mianowany podporucznikiem lekarzem, a 21 marca 1915 awansowany na porucznika lekarza. Czasowo był przydzielony do Szpitala LP w Dombó, a następnie w Felsővisó. 17 czerwca 1915 pod Rarańczą został ranny. Leczył się w Szpitalu Fortecznym nr 9 w Krakowie, a po zakończeniu leczenia wrócił do pułku na froncie. 7 listopada 1915 pod Bielgowem dostał się do niewoli rosyjskiej. Przebywał w obozach w Samarze i pod Moskwą. Opiekował się Ludwiką Daszkiewiczówną, która służyła w 2 pułku piechoty LP jako sanitariusz „Stanisław Kepisz” i razem z nim dostała się do niewoli. Następnie uzyskał zezwolenie na służbę w armii rosyjskiej jako sanitariusz, co umożliwiło mu ucieczkę i powrót do macierzystego pułku. W styczniu 1917 był odnotowany w utworzonym ambulatorium dentystycznym w Zambrowie. Po kryzysie przysięgowym (lipiec 1917) kontynuował służbę w Polskim Korpusie Posiłkowym. Był lekarzem II batalionu i jednocześnie 2 pp LP. Po bitwie pod Rarańczą (15/16 lutego 1918) dołączył z II Brygadą Legionów Polskich do II Korpusu Polskiego w Rosji. W szeregach 13 pułk strzelców polskich walczył w bitwie pod Kaniowem (11 maja 1918). Później wziął udział w akcji rekrutacyjnej wśród jeńców z byłego II Korpusu Polskiego, aresztowanych i przetrzymywanych w Białej Podlaskiej i w Brześciu.
24 listopada 1918 został przydzielony do Armii „Wschód”. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej. Z rozmowy telegraficznej pomiędzy kpt. Kazimierzem Świtalskim z Adiutantury Generalnej Naczelnego Wodza a mjr. Mieczysławem Ścieżyńskim z Dowództwa Okręgu Generalnego Kraków, zaewidencjonowanej 17 marca 1919 wynika, że Wiktor Matczyński został zatrzymany w Krakowie przez funkcjonariuszy Policji pod zarzutem współpracy z Ukraińcami i osadzony w więzieniu na Montelupich. W trakcie zatrzymania miał być pobity „po głowie i karku” przez Rudolfa Krupińskiego, dyrektora krakowskiej Policji. Na interwencję mjr. Ścieżyńskiego miał zostać zwolniony, czemu sprzeciwił się mjr Włodzimierz Tyszkiewicz. „Dopiero po długich korowodach i trudnościach ze strony dog Kraków pomimo kilkakrotnej interwencyi gener Zielińskiego” został przekazany do dyspozycji Dowództwa „Wschód”. Na koniec rozmowy mjr Ścieżyński stwierdził „zrobiono w tej sprawie wielkie świństwo”.
7 lipca 1919 został formalnie przyjęty do Wojska Polskiego z byłych Legionów Polskich z zatwierdzeniem posiadanego stopnia majora i przydzielony z dniem 18 maja 1919 do armii gen. HalleraDz. Rozk. Wojsk. Nr 77 z 16 lipca 1919, poz. 2503, 2534.. Został wyznaczony na stanowisko dowódcy batalionu zapasowego 50 pułku piechoty w Dubnie. Wyróżnił się w dniach 7–21 lipca 1920 dowodząc obroną fortu Zahorce. W międzyczasie (15 lipca 1920) został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu majora, w piechocie, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. W sierpniu 1920 uczestniczył w obronie Warszawy, a także w pościgu za wycofującymi się wojskami Armii Czerwonej. Za postawę wykazaną podczas wojny polsko-bolszewickiej, 15 marca 1921 odznaczono go krzyżem „Virtuti Militari” V klasy.
1 czerwca 1921 w dalszym ciągu pełnił służbę w 50 pp na stanowisku komendanta kadry batalionu zapasowego. Na początku 1922 został formalnie przeniesiony do rezerwy i jako oficer rezerwy zatrzymany w służbie czynnej. Z dniem 1 października 1922 został przeniesiony w rezerwie do 16 pułku piechoty w Tarnowie na stanowisko dowódcy kadry batalionu zapasowego. Później został przydzielony na stanowisko przedstawiciela ministra spraw wojskowych przy Powiatowej Komisji Nadawczej w Dubnie. 8 stycznia 1924 został zatwierdzony w stopniu majora ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 i 11. lokatą w korpusie oficerów rezerwy piechoty. Następnie został przeniesiony do 43 pułku piechoty w Dubnie. W maju 1925 wykazany na stanowisku dowódcy III batalionu. W listopadzie 1927 został przeniesiony do 65 pułku piechoty w Grudziądzu na stanowisko kwatermistrza. 4 marca 1928 prezydent RP przemianował go z dniem 1 stycznia 1928 na oficera zawodowego w korpusie oficerów piechoty, w stopniu majora ze starszeństwem z dnia 1 lipca 1919 i 2. lokatą. 23 stycznia 1929 prezydent RP nadał mu stopień podpułkownika z dniem 1 stycznia 1929 i 23. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W kwietniu został zatwierdzony na stanowisku zastępcy dowódcy 65 pp. W grudniu 1929 został przeniesiony do 25 pułku piechoty w Piotrkowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W styczniu 1931 został przeniesiony do Komendy Placu Toruń na stanowisko komendanta. Z dniem 1 listopada został mu udzielony dwumiesięczny urlop, a z dniem 31 grudnia 1931 został przeniesiony w stan spoczynku. W 1934, jako oficer stanu spoczynku pozostawał w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Dubno. Posiadał przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr II. Był wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”.
Po II wojnie światowej praktykował jako lekarz dentysta w Chrzanowie. Tam zmarł 28 czerwca 1957 i został pochowany na tamtejszym cmentarzu parafialnym (sektor 22, rząd 3, nr 7).
Był żonaty, miał syna Mariana (1909–1996).
Został upamiętniony w „Złotej księdze Korpusu Sanitarnego Polskiego 1797–1918”.
Ordery i odznaczenia Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 2007 – 15 marca 1921 Krzyż Niepodległości z Mieczami – 28 grudnia 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”, zamiast uprzednio (6 czerwca 1931) nadanego Krzyża Niepodległości Krzyż Walecznych po raz pierwszy, drugi i trzeci „za czyny orężne w czasie bojów Legionów Polskich” Krzyż Walecznych po raz pierwszy „w zamian za Krzyż Kaniowski” Srebrny Krzyż Zasługi Odznaka pamiątkowa II Brygady Legionów PolskichNa podstawie foto. międzysojuszniczy Medal Zwycięstwa austro-węgierskie Brązowy Medal Zasługi Wojskowej na wstążce Krzyża Zasługi Wojskowej Złoty Krzyż Zasługi Cywilnej z Koroną na wstążce Medalu Waleczności Odznaka Honorowa Czerwonego Krzyża II klasy z dekoracją wojenną – 1915.
Zobacz też Walki pod Dubnem i Chorupaniem
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu w Heidelbergu Kategoria:Członkowie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” (zabór austriacki) Kategoria:Dowódcy batalionów 16 Pułku Piechoty Ziemi Tarnowskiej Kategoria:Dowódcy batalionów 43 Pułku Strzelców Legionu Bajończyków Kategoria:Dowódcy batalionów 50 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych Kategoria:Kwatermistrzowie oddziałów piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Ludzie urodzeni w Poznaniu Kategoria:Ludzie związani z Chrzanowem Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości z Mieczami Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (czterokrotnie) Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie lekarze Legionów Polskich 1914–1918 Kategoria:Oficerowie Polskiego Korpusu Posiłkowego Kategoria:Podpułkownicy piechoty II Rzeczypospolitej Kategoria:Polacy odznaczeni Krzyżem Zasługi Cywilnej Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zasługi Wojskowej Signum Laudis Kategoria:Polacy odznaczeni Medalem Zwycięstwa Kategoria:Polacy odznaczeni Odznaką Honorową Czerwonego Krzyża (Austria) Kategoria:Polscy stomatolodzy Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-bolszewickiej (strona polska) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Więźniowie więzienia na Montelupich w Krakowie Kategoria:Zastępcy dowódcy 25 Pułku Piechoty (II RP) Kategoria:Zastępcy dowódcy 65 Starogardzkiego Pułku Piechoty Kategoria:Zmarli w 1957 Kategoria:Żołnierze II Brygady Legionów Polskich