Odwach w Lwówku Śląskim (niem. Die Hauptwachehttps://lwowek_slaski.fotopolska.eu/Blok_srodrynkowy_-_Tret_Odwach?map_z=18) – kordegarda zlokalizowana niegdyś na Dolnym Rynku w Lwówku Śląskim w ramach bloku śródrynkowego, wybudowana po 1839 i przekształcona w Kamienicę pod Koniem w latach 30. XX wieku.
Historia Początkowo wartownia główna znajdowała się na Górnym Rynku, tuż przy wieży lwóweckiego ratusza i w pobliżu lwóweckiej wagi miejskiej z 1596. W 1796 roku, przed wartownią, urządzono szubienicę obrotową. Z polecenia legnickiej rejencji rządowej, 4. czerwca 1810, szubienica została przeniesiona w okolicę miejskiej składnicy budowlanej (niem. Städtischen Bauhof), w pobliżu Browaru Lwówek. Tego samego roku wartownia wraz z lwóweckimi koszarami przeszła na bezpośrednią własność miasta. W 1822 roku oba te obiekty ponownie trafiły w ręce króla Prus – Fryderyka Wilhelma III Pruskiego.
Projekt nowej wartowni pochodzi z 1839 rokuhttps://lwowek_slaski.fotopolska.eu/1357283,lwowek-slaski-wolnosci-25-kamienica-z-konska-glowa-odwach,zdjecie.html?o=b228212. Obiekt znajdował się na Dolnym Rynku, między Kamienicą pod Jeleniem, a jatkami. W 1840 roku budynek musztry został odkupiony od garnizonu przez miasto, a obiekt zaadaptowano na lokale mieszkalne.
Pierwsze schronisko młodzieżowe w Lwówku Śląskim, w 1910 roku, przeniosło się do okazałej renesansowej kamienicy przy rynku, naprzeciwko ratusza. Jak się wkrótce okazało, warunki tam panujące nie były najlepsze, dlatego jako placówkę dla młodzieży przeznaczono cele aresztu dawnej strażnicy przy rynku.
Zamieszki 1920 Pucz Kappa-Lüttwitza rozpoczął się w Republce Weimarskiej 13. marca 1920 roku. Zamieszki miały miejsce także na Śląsku, m.in. w Jeleniej Górze doszło do starcia robotników z wojskiem (6 osób zginęło, 15 rannych), czy w Görlitz (zginęły 2 osoby, 1 została ranna), a 17. marca w Mirsku związkowcy przerwali pracę na jeden dzień. Ze względu na wydarzenia w Lwówku Śląskim, miasto zostało nazwane „Diabelskim kotłem” przez prezydenta Wrocławia Felixa Philippa, w kontekście wydarzeń z 16. marca. Związkowcy rekwirowali broń mieszkańcom okolicznych wsi, a także, grożąc rewolwerem, żądali wydania broni z magazynu na dworcu kolejowym w Lwówku Śląskim, jednak spotkali się z odmową wydania karabinów przez zawiadowcę Rohnkego. Pomimo dwóch odmiennych stanowisk nie doszło do strzelaniny z powodu niewydanych karabinów. Robotnicy przemieścili się do wartowni (odwachu) na Górnym Rynku, która została przez nich zajęta, a na górnym piętrze wystawili karabin skierowany w kierunku ul. Sienkiewicza (Goldberger Str.). Dodatkowo zostały zorganizowane posterunki wartownicze na dworcu kolejowym, w budynku lwóweckiej poczty i w budynku starostwa powiatowego w Lwówku Śląskim. Starostę lwóweckiego von Schröttera aresztowano, a uzbrojony oddział robotników przeniósł się pod arsenał (obecnie kościół św. Franciszka z Asyżu), aby dostać się do składowanej tam broni Landwehry.
W lwóweckim ratuszu rozpoczęły się rozmowy pokojowe o złożeniu broni przez robotników, którym przewodniczył burmistrz Klau. Na rynku, pod ratuszem i pod odwachem zaczęły się gromadzić tłumy, w celu wyrażenia poparcia dla swoich delegatów. Punktem zwrotnym w rozmowach był moment, w którym mieszkańcy zostali przekonani o poparciu starosty von Schröttera strony robotników i dzięki temu tłum opuścił rynek. Około godziny 17:00, przez Gryfów, z Lubania, przybyła do miasta, pociągiem pancernym, kompania Reichswery z sześcioma karabinami maszynowymi. Z dworca, żołnierze udali się na Plac Klasztorny (przed arsenałem – kościołem Franciszkanów) oczekując na dalszy rozwój wydarzeń w mieście. Ostatecznie aresztowanych zostało 10. przywódców związkowych (Wagner, Altenbokum, Beilharz, Gerling, Schacz, Bettermann, bracia Stock, Winkler, Jakob) którzy przetransportowali zostali do aresztu w Lubaniu. 17. marca większość robotników wróciła już do pracy, a w godzinach popołudniowych, do miasta, wrócili, wypuszczeni z aresztu w Lubaniu, lwóweccy przywódcy związkowi. 20. marca, w mieście, panował już ład i porządek, a sam pucz Pucz Kappa-Lüttwitza zakończył się w Lwówku bezkrwawo.
Architektura Odwach był piętrowym budynkiem w stylu klasycystycznym. Posiadał niewielkie podwórko z trzema arkadowymi wnękami na fasadzie. Miał otwarty na zewnątrz przedsionek. Wewnątrz strażnicy znajdowało się kilka izb przeznaczonych dla wartowników oraz areszt, w którym przetrzymywano tymczasowo aresztowanych lub zatrzymanych na ulicy podejrzanych osobników, a na piętrze znajdowały się kwatery dla strażników. Obok budynku znajdował się grzybekhttps://lwowek_slaski.fotopolska.eu/1357283,lwowek-slaski-wolnosci-25-kamienica-z-konska-glowa-odwach,zdjecie.html?o=b228212.
W latach 30. XX wieku, wraz z rozbudową Kamienicy pod Jeleniem, kordegarda została całkowicie przebudowana w Kamienicę pod Koniem.
Zobacz też Szubienice w Lwówku Śląskim Pręgierz w Lwówku Śląskim Areszt w Lwówku Śląskim
Przypisy
Lwówek Śląski Kategoria:Nieistniejące obiekty budowlane w Lwówku Śląskim Kategoria:Budynki niemieszkalne w Lwówku Śląskim