Lucjan Nehrebecki (ur. 13 listopada 1900 w Lepsińsku, zm. 27 listopada 1990 w Warszawie) – polski inżynier energetyk, naukowiec, nauczyciel akademicki.
Życiorys Urodził się w Lepsińsku, w Turkiestanie Zachodnim (obecnie Kazachstan), w rodzinie Hieronima (1870–1958), lekarza w garnizonie wojsk rosyjskich, i Łucji z Nartowskich, wnuczki gen. Józefa Chłopickiego. Lucjan początkowo naukę pobierał w domu od matki i dwóch nauczycielek języka niemieckiego i francuskiego. W latach 1910–1913 uczęszczał do szkoły realnej typu wojskowego fundacji księcia Piotra Oldenburskiego w Łudze. Następnie chodził do gimnazjów w Kownie (1913) i w Białej Cerkwi (od 1914) gdzie rodzina była przenoszona. Tam wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej i do tajnego harcerstwa (1916) gdzie doszedł do stopnia drużynowego. W grudniu 1918 r. wstąpił ochotniczo do 2. Kowieńskiego Pułku Strzelców, należącego do Dywizji Litewsko-Białoruskiej dowodzonej przez gen. Żeligowskiego. Brał udział w walkach z bolszewikami na froncie północnym w stopniu podchorążego. Pod koniec 1919 r. został oddelegowany z wojska na kurs przygotowawczy i zdał w Wilnie egzamin maturalny z zakresu gimnazjum klasycznego (1920). We wrześniu 1921 r. został zdemobilizowany (w stopniu podporucznika) i rozpoczął studia na Wydziale Elektrycznym Politechniki Warszawskiej, które ukończył (1927) i wyjechał na Śląsk, gdzie rozpoczął pracę w Oddziale Elektrycznym Stowarzyszenia Kotłów Parowych w Katowicach jako inżynier rewident. Zajmował się badaniem i oceną projektów urządzeń elektrycznych w kopalniach, elektrowniach, hutach i zakładach przemysłu chemicznego, bieżącą kontrolą stanu tych urządzeń oraz pomiarami. W 1931 r. przeniósł się do Kopalni Siemianowice na stanowisko kierownika działu maszynowego i kierownika rozbudowywanej tam elektrowni. W latach 1937–1939 pracował w Generalnej Dyrekcji Hut Wspólnoty Interesów Górniczo-Hutniczych w Katowicach na stanowisku kierownika Wydziału ElektrycznegoTomasz E. Kołakowski, Lucjan Nehrebecki, życie i twórczość (1900–1990) [dostęp 2026-06-11]..
Uczestniczył w kampanii wrześniowej jako porucznik rezerwy artylerii i walczył do końca w armii gen. Kleeberga, po kapitulacji dostał się do niewoli niemieckiej (6 października 1939), z której zbiegł w listopadzie z obozu przejściowego w Radomiu. W czasie okupacji niemieckiej pracował w Nisku, Krakowie i Tomaszowskiej Fabryce Sztucznego Jedwabiu jako inżynier energetyk.
W 1945 r. powrócił na Śląsk. Od maja 1945 do marca 1948 r. był naczelnym dyrektorem przedsiębiorstwa Elektrownie Górnośląskie ELGÓR w Gliwicach nadzorując odbudowę zniszczonych elektrowni, stacji i linii wysokiego napięcia. W latach 1950–1952 pracował jako Naczelny Inżynier Centralnego Zarządu Energetyki w Warszawie i przyczynił się do zorganizowania ogólnokrajowego systemu elektroenergetycznego oraz Państwowej Dyspozycji Mocy (1951) i Zakładu Badań i Pomiarów „Energopomiar” (1952) gdzie pracował przez prawie 5 następnych lat na stanowisku głównego inżyniera. W latach 1957–1961 kierował pracami Biura Studiów Komitetu Elektryfikacji Polski, którego był twórcą.
W Politechnice Śląskiej pracował od 1946 do emerytury w 1971 r., najpierw na stanowisku wykładowcy, następnie – zastępcy profesora i kierownika Katedry Urządzeń Elektrycznych Prądów Silnych (od 1952), a po reorganizacji Politechniki - kierował Katedrą Elektrowni (1954–1970). Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1955 r., a zwyczajnego – w 1962 r. Był kierownikiem utworzonego z jego inicjatywy studium podyplomowego w zakresie elektroenergetyki (1968). Po utworzeniu Instytutu Energetyki Politechniki Śląskiej pełnił funkcję dyrektora (1969–1971).
Wykształcił ok. 300 inżynierów o specjalności elektrownie i gospodarka energetyczna, był promotorem 16 doktoratów i opiekunem 7 habilitantów. Napisał 12 książek, ponad 45 artykułów oraz 8 skryptów na temat przyrządów rozdzielczych, rozdzielni i podstacji, elektrowni parowych i ich projektowania oraz automatyki elektrycznej w elektrowniach cieplnych. Pisał również nie opublikowane referaty, recenzje, ekspertyzy (ok. 300). Brał udział w opracowaniu i zredagowaniu trzech tomów Historii elektryki polskiej od jej początków aż do ok. 1986 r.
Pracował także dodatkowo na 1/3 etatu w Ośrodku Naukowo-Badawczym ds. Energetyzacji Kraju (1969–1971) i był konsultantem w Hucie Florian. Pełnił również wiele funkcji w organizacjach naukowych jak np. w: Komitecie Energetyki PAN, Komisji Głównej Energetyki KNiT i NOT, Radzie ds. Gospodarki Paliwowo-Energetycznej, Radach Naukowych Instytutu Energetyki w Warszawie i Energoelektryki we Wrocławiu, Radach Technicznych ZEOPd, MGiE.
Był przewodniczącym Rady Naukowej Instytutu Energetyki w Warszawie (1953–1975), członkiem Rad Naukowych Instytutu Energetyki Politechniki Wrocławskiej i Głównego Instytutu Górnictwa, wiceprzewodniczącym Komitetu Energetyki PAN, wiceprzewodniczącym Państwowej Rady ds. Paliw i Energetyki (1960–1972), ekspertem do spraw elektrowni cieplnych w Komisji Ekonomicznej ONZ w Genewie (1962), wiceprzewodniczącym Polskiego Komitetu Światowej Konferencji Energetycznej (WPC), członkiem Państwowej Rady ds. wykorzystania Energii Atomowej, wiceprzewodniczącym Komitetu Energetyki Przemysłowej w Komitecie Nauki i Techniki (1963–1972), członkiem Rady Techniczno-Ekonomicznej Ministerstwa Górnictwa i Energetyki.
Od 1928 r. był członkiem Stowarzyszenia Elektryków Polskich (SEP). W roku 1945 brał czynny udział w reaktywowaniu Oddziału Zagłębia Węglowego SEP w Katowicach, którego został wybrany pierwszym powojennym prezesem. W Gliwicach zorganizował Oddział Gliwicki SEP i został jego pierwszym prezesem (1953). Otrzymał godność członka honorowego SEP w 1975 r. (nr 39). Był członkiem-założycielem Oddziału Gliwickiego PTETiS (1961), przewodniczącym Oddziału (1963–1964). W 1971 r. otrzymał godność członka honorowego PTETiS (nr 8).
Był mężem Antoniny z Rozkwitalskich (1906–1978), z którą miał 3 córki: Aldonę (zm. 1939), Danutę i Wandę Birutę. Po raz drugi ożenił się z Zofią z Zubelewiczów 1° v. Piskorską (1920–1999).
Zmarł po ciężkiej chorobie w Warszawie, pochowany 21 listopada 1990 r. na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach (sektor C10-A-3).
Ordery i odznaczenia
Order Sztandaru Pracy II klasy (1980) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1970) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1959) Złoty Krzyż Zasługi (1946) „za zasługi na polu zabezpieczenia i uruchomienia sieci zakładów elektrycznych na terenie Okręgu Zagłębia Węglowego”. Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” (1974) Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony Energetyk PRL” Złota Odznaka „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” (1962) Złota Odznaka Honorowa NOT (1959) Złota Odznaka Honorowa SEP (1959) Odznaka 25-lecia Politechniki Śląskiej wraz z Dyplomem Uznania (1970)
Nagrody i wyróżnienia
Nagroda Państwowa III stopnia (zespołowa) w sekcji przemysłu ciężkiego za opracowanie problemu Samoczynne załączenie rezerw w elektrowniach cieplnych (1955) Nagroda Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego indywidualna stopnia II w dziedzinie dydaktyki (1969) Nagroda Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki indywidualna I stopnia za osiągnięcia w dziedzinie kształcenia kadry naukowej (1974) tytuł doktora honoris causa Politechniki Śląskiej (28 lutego 1983)
Upamiętnienie Jedna z ulic w Bełchatowie nosi imię Lucjana NehrebeckiegoBełchatów - ul. Lucjana Nehrebeckiego e-mapa.net [dostęp 2026-06-11]..
W 1991 Senat Politechniki Śląskiej podjął uchwałę w sprawie nadania imienia Profesora Lucjana Nehrebeckiego sali nr 615, mieszczącej się w budynku przy ulicy Bolesława Krzywoustego 2, oraz wmurowania tablicy pamiątkowej, dla upamiętnienia jego wieloletniej pracy dydaktycznej i naukowej na uczelni.
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Politechniki Warszawskiej Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Elektryków Polskich Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Śląskiej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony Nauczyciel PRL” Kategoria:Odznaczeni Odznaką „Zasłużonemu w Rozwoju Województwa Katowickiego” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Centralnym w Gliwicach Kategoria:Uczestnicy kampanii wrześniowej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1900 Kategoria:Zmarli w 1990 Kategoria:Doktorzy honoris causa Politechniki Śląskiej