Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie – instytucja kultury Samorządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego, od 2012 r. wpisana do Państwowego Rejestru Muzeów. Muzeum położone na terenie Węgorzewa (powiat węgorzewski).

Historia mały|Chata nr 10 z Krzyżewa w parku etnograficznym w Węgorzewie W 1969 r. pracownicy Powiatowego Domu Kultury w Węgorzewie ogłosili konkurs pt. „Ziemia Węgorzewska”, aby zebrać pierwsze eksponaty etnograficzne i historyczne dla przyszłej placówki muzealnej. Niedługo po tym powstał niewielki punkt muzealny zajmujący jedno pomieszczenie domu kultury. W 1991 r. Wojewoda Suwalski powołał Muzeum Współczesnej Kultury Ludowej jako placówkę państwową rangi wojewódzkie. Po kilku miesiącach zmieniono nazwę na Muzeum Kultury Ludowej, a władze miasta przekazały pod działalność muzealną obecną posesję i zabytkowy budynek w stylu podmiejskiego dworku z I poł. XVIII w., które zlokalizowane są przy ulicy Portowej.

Zbiory Placówka skupia się wokół kultury ludowej wszystkich grup etnicznych i narodowych zamieszkujących współcześnie, jak i dawniej tereny Warmii i Mazur. Kolekcja muzeum obejmuje archiwa, zbiory etnograficzne, archeologiczne, historyczne oraz biblioteczne związane przede wszystkim z Mazurami. Zbiory obejmują m.in. przedmioty codziennego użytku (meble, naczynia, tekstylia, kafle, sprzęty gospodarstwa domowego, w tym służące do przygotowania, przechowywania żywności i utrzymania higieny), odzież, akcesoria obrzędowe i sztukę ludową (głównie malarstwo i drewniane płaskorzeźby powiązane z tematyką sakralną, antropomorficzną oraz zoomorficzną), dokumenty, archiwalne filmy i fotografie. W zbiorach znajdują się prace artystów takich jak: Tymoteusz Muśko – nazywany „Nikiforem Północy”, Aleksander Słomiński z Dąbrówki Nowej, Stanisław Cierniak z Kolonii Rybackiej, Stanisław Rek ze Szczepanek, Erazm Szyszko z Biskupca, Jan Girwidz z Węgorzewa czy Helena Iwaszkiewicz z Giżycka.

Biblioteka muzealna gromadzi opracowania z zakresu etnografii i nauk pokrewnych, archeologii, muzealnictwa, historii, historii sztuki, językoznawstwa, rzemiosła i rękodzieła, a także twórczości ludowej. Księgozbiór obejmuje publikacje dotyczące dziejów i kultury mniejszości narodowych, etnicznych i wyznaniowych zamieszkujących północno-wschodnią Polskę, jak również Polaków żyjących poza granicami kraju. Część zbiorów stanowią także rekonstrukcje wnętrz wiejskich chat, ukazujące warunki życia mieszkańców regionu w przeszłości.

Park etnograficzny mały|Zabytkowa kuźnia w parku etnograficznym w Węgorzewie W bezpośrednim sąsiedztwie muzeum znajduje się Park Etnograficzny położony nad rzeką Węgorapą, utworzony w 1994 r. w celu uratowania ostatnich mazurskich chałup podcieniowych oraz obiektów budownictwa wiejskiego. Prezentowane są tam przykłady tradycyjnej architektury mazurskiej:

drewniana remiza strażacka z końca XIX w. z Ołownika z ekspozycją sprzętu strażackiego,

kuźnia z przełomu XIX i XX w. w konstrukcji muru pruskiego z Zabrostu Wielkiego,

drewniana chałupa nr 16 z Krzyżewa z ok. 1825 r.,

zrekonstruowana drewniana chałupa nr 10 z Krzyżewa z 1838 r.,

zrekonstruowana drewniana chałupa nr 35 z Woźnic z końca XVIII w.,

budynek miejski szachulcowy z Węgorzewa (XIX w.) przeniesiony z ul. Sienkiewicza 12 (współcześnie muzealna biblioteka),

budynek gospodarczy stanowiący zespół z chałupą nr 10 z Krzyżewa.

Obiekty służą również za pracownie tzw. ginących zawodów. Działa pracownia tkacka, ceramiki i pracownia kwiatów artystycznych, gdzie odbywają się zajęcia i kursy organizowane przez muzeum. Teren jest również wykorzystywany jako tło dla imprez plenerowych.

Działalność mały|Przykład rękodzieła ludowego wytwarzanego w ramach warsztatów w muzeum Muzeum Kultury Ludowej w Węgorzewie organizuje spotkania edukacyjne, wystawy, warsztaty rękodzielnicze m.in. z zakresu ceramiki, tradycyjnego tkactwa, malowania pisanek, kafli, czy też wyrobu koszy z wikliny, pokazy tradycyjnych rzemiosł, cykliczne wydarzenia popularyzujące kulturę ludową regionu. Przed Wielkanocą organizowany jest kiermasz rękodzieła i sztuki ludowej „Święto Wiosny”. W okresie wakacyjnym odbywa się Międzynarodowy Jarmark Folkloru organizowany od 1978 r. To największe tego typu wydarzenie w regionie. Imprezie towarzyszy przegląd zespołów muzycznych i solistów z województwa warmińsko-mazurskiego, kiermasz tradycyjnego rzemiosła, rękodzieła i sztuki ludowej oraz pokazy i warsztaty rękodzielnicze. Ponadto muzeum prowadzi działalność naukowo-badawczą, współpracuje z instytucjami i organizacjami społeczno-kulturalnymi oraz od 1996 r. jest wydawcą czasopisma naukowego „Studia Angerburgica” poświęconemu dziedzictwu Polski północno-wschodniej.

W 2026 r. muzeum zostało laureatem 51. Nagrody im. Oskara Kolberga w kategorii VII (wyróżnienia honorowe dla instytucji i organizacji społecznych zasłużonych w opiece i upowszechnianiu kultury ludowej).

Przypisy

Kategoria:Węgorzewo Kategoria:Muzea w województwie warmińsko-mazurskim Kategoria:Laureaci Nagrody Kolberga