thumb|Biegowiec świerkowy thumb|Biegowiec grochodrzewowy thumb|Clytus planifrons thumb|Clytus ruricola thumb|Clytus madoni Clytus – rodzaj chrząszczy z rodziny kózkowatych i podrodziny kózkowych (Cerambycinae). W języku polskim nosi nazwę rodzajową biegowiec, wspólnie z pokrewnym Cyrtoclytus.
Morfologia Chrząszcze o ciele długości od 5 do 20 mm, wyglądem zbliżone do drzeworadków (Xylotrechus), od których różnią się brakiem kila na czole oraz do rodzaju Cyrtoclytus, od którego różnią się brakiem długiego i gęstego owłosienia na ciele z odnóżami włącznie oraz kwadratowego kształtu tarczką. Pokrój ciała mają szczuplejszy niż paśniki (Plagionotus). Ubarwienie ciała jest czarne z żółtym wzorem w postaci przepasek, co upodobnia te owady do os. Owłosienie ciała jest głównie krótkie; dłuższe włoski obecne są na głowie, przedpleczu i w nasadowej części pokryw. Głowę charakteryzuje odległość między wewnętrznymi krawędziami wzgórków czułkowych identyczna z rozstawem wewnętrznych krawędzi. Czułki są wyraźnie krótkie jak na przedstawicieli rodziny i nieco ku szczytom pogrubione. Trzeci człon czułków jest nieco dłuższy od drugiego. Drobno fasetkowane oczy są stosunkowo szeroko i głęboko wcięte. Głębokie punktowanie występuje na powierzchni pionowo ustawionego czoła. Przedplecze ma równomiernie wyokrąglone boki i największą szerokość osiąga pośrodku długości; jego proporcje mogą być od poprzecznego do lekko podługowatego. Episternity zatułowia są w najszerszych miejscach trzykrotnie szersze niż długie. Odnóża są dość masywne. Uda tylnej pary nie sięgają ledwo sięgają szczytów pokryw.
Larwy mają grube, porośnięte delikatnymi szczecinkami ciała. Biała, poprzeczna głowa ma nagie czoło i parę głównych oczu larwalnych po bokach; rzadko znaleźć można również oczy na jej stronie spodniej i grzbietowej. Poprzeczna warga górna często ma niewyraźnie zaznaczony skleryt nasadowy. Na podstawowej części czarnych żuwaczek występują 2 lub 3 szczecinki. Zwykle wyrostki boczne dźwigaczy głaszczków szczękowych oraz ich pierwszych członów są wyraźnie widoczne. Proste szczecinki rosną w rozproszeniu na przedniej krawędzi mali. Bródka zwykle nie ma bocznych sklerytów, zaś żółty podbródek opatrzony jest parą szczecinek. U większości gatunków odnóża są całkowicie zanikłe, u niektórych zredukowane do nieczłonowanych wypustek. Przetchlinki pozbawione są komór przykrawędziowych.
Biologia i występowanie Larwy są saproksylofagiczne. Rozwijają się w obumarłych tkankach drzew liściastych i iglastych, m.in. z rodzajów buk, czystek, dąb, dwukolczak, figowiec, głóg, grab, grusza, jałowiec, jesion, jodła, kasztan, klon, kruszyna, leszczyna, modrzew, morwa, orzech, ostrokrzew, pistacja, robinia, róża, sosna, styrak, szakłak, śliwa, wiąz, wierzba, winorośl, wiśnia. Do przepoczwarczenia dochodzi najczęściej w drewnie. Cykl życiowy zwykle trwa rok lub dwa lata.
Większość przedstawicieli rodzaju zasiedla państwo holarktyczne. W krainie palearktycznej występują 22 gatunki, w krainie orientalnej 10 gatunków, a w australijskiej 5 gatunków. W Europie stwierdzono 12 gatunków, z czego w Polsce występują trzy: biegowiec osowaty, biegowiec świerkowy i biegowiec dębowy.
Systematyka Takson ten wprowadzony został po raz pierwszy w 1784 roku przez Johanna Nepomuka von Laichartinga. Należy do niego około 60 opisanych gatunków:
Clytus ambigenus Chevrolat, 1882 Clytus angustefasciatus Pic, 1943 Clytus arietis (Linnaeus, 1758) – biegowiec osowaty Clytus arietoides Reiche, 1899 Clytus auripilis Bates, 1884 Clytus balwanti Gardner, 1942 Clytus bieberi Pic, 1920 Clytus blaisdelli Van Dyke, 1920 Clytus buglanicus Kadlec, 2005 Clytus canadensis Hopping, 1928 Clytus carinatus Laporte & Gory, 1835 Clytus ceylonicus Gardner, 1939 Clytus chemsaki Hovore & Giesbert, 1974 Clytus ciliciensis Chevrolat, 1863 Clytus clavicornis Reiche, 1860 Clytus clitellarius (Van Dyke, 1920) Clytus famosus Viktora & Liu, 2018 Clytus fibularius Holzschuh, 2003 Clytus fulvohirsutus Pic, 1904 Clytus gulekanus Pic, 1904 Clytus insignitus Fairmaire, 1866 Clytus kabateki Sama, 1997 Clytus kumalariensis Johanides, 2001 Clytus lama Mulsant, 1847 – biegowiec świerkowy Clytus larvatus Gressitt, 1939 †Clytus leporinus Oustalet, 1874 Clytus madoni (Pic, 1890) Clytus marginicollis Laporte & Gory, 1835 Clytus mayeti Théry, 1892 Clytus melaenus Bates, 1884 †Clytus melancholicus Heer, 1847 Clytus minutus Gardner, 1939 Clytus montanus Nonfried, 1893 Clytus montesuma Laporte & Gory, 1835 Clytus monticola Gahan, 1906 Clytus nigritulus Kraatz, 1879 Clytus orientalis Kano, 1933 Clytus oriolinus (Pascoe, 1869) Clytus pacificus (Van Dyke, 1920) Clytus paradisiacus Rapuzzi & Jeniš, 2015 Clytus parvigranulatus Holzschuh, 2006 †Clytus pervetustus (Cockerell, 1920) Clytus planiantennatus Lim & Han, 2012 Clytus planifrons (LeConte, 1874) †Clytus pulcher Heer, 1865 Clytus punctulatus Donovan, 1805 Clytus quadraticollis Ganglbauer, 1890 Clytus raddensis Pic, 1904 Clytus rhamni Germar, 1817 – biegowiec grochodrzewowy Clytus robertae Mineau & Teocchi, 1986 Clytus rufoapicalis Pic, 1917 Clytus rufobasalis Pic, 1917 Clytus rugulosus Broun Clytus ruricola (Olivier, 1795) Clytus schneideri Kiesenwetter, 1879 Clytus schurmanni Sama, 1996 Clytus sexmaculatus Donovan, 1805 Clytus stepanovi Danilevsky & Miroshnikov, 1985 Clytus taurisiensis (Pic, 1903) Clytus triangulimacula A. Costa, 1847 Clytus tropicus (Panzer, 1795) – biegowiec dębowy Clytus unicolor (Kano, 1933) Clytus validus Fairmaire, 1896 Clytus vesparum Reitter, 1889 Clytus viridescens Matsushita, 1933
Przypisy
Kategoria:Kózkowe Kategoria:Rodzaje i podrodzaje zwierząt nazwane w 1784 roku